راهنمای کامل نگهداری از «گل ارکیده»

فرادید| گل ارکیده یک گیاه زیبا و پرطرفدار با شکوفه‌های بزرگ، بادوام و البته به‌رنگ‌های جذاب و خاص است. نگهداری از گل ارکیده نسبتا سخت است،‌ اما زیبایی بی‌بدیل و خاصی که دارد، ارزش نگهداری از آن را دارد.

سختی نگهداری از گل ارکیده در اینست که این گیاه روش نگهداری متفاوتی نسبت به سایر گیاهان دارد و نگهداری از آن صبوری می‌خواهد.

جالب است بدانید بیش از 20 هزار نوع ارکیده در سراسر جهان وجود دارد و به جرات می‌توان گفت از دید تنوع در صدر جدول گیاهان است. وفق‌پذیری این گیاه با محیط‌های مختلف و همچنین فصل گلد‌هی طولانی آن سبب شده این گیاه به یکی از محبوب‌ترین گیاهان آپارتمانی تبدیل شود و در دکوراسیون منزل جایگاه خاصی داشته باشد.

روش نگهداری گل ارکیده گلدانی

گل گیاه ارکیده در کشو‌‌رهایی مانند مالزی و تایلند بر سر شاخه‌ها رشد می‌کند، از این ‌موضوع می‌توان فهمید گل ارکیده در حالت طبیعی در خاک زندگی نمی‌کند و رطوبت را از هوا و بارش‌های باران دریافت می‌کند، پس به رطوبت بالایی احتیاج دارد.

خاک مناسب برای نگهداری از گل ارکیده

باتوجه به آنچه گفته شد می‌توان نتیجه گرفت ارکیده را نباید در خاک عادی کاشت و خاک خاص خودش را می‌خواهد. مهم‌ترین ویژگی خاک ارکیده اینست که زهکشی مناسبی داشته باشد و آب به سرعت از آن عبور کند.

به‌طورکلی دو نوع خاک برای گل ارکیده استفاده می‌شود:

• پوسته درخت (چیپس)
• خزه درشت (ماس)

اگر خاک ارکیده پوسته درخت باشد، لازمست سالی یک بار یا دو سال یک بار تعویض شود، چون بافت چوبی آن به مرور زمان خرد می‌شود و خاصیت زهکشی خود را از دست می‌دهد.

در طول نگهداری از گل ارکیده برای عوض کردن خاک آن کافیست ارکیده را با دقت و به‌آرامی از گلدان بیرون بیاورید، خاک قبلی آن را دور بریزید و ریشه‌های پوسیده و سیاه شده را با قیچی ببرید. حالا گیاه را دوباره در گلدان بگذارید و خاک جدید را روی آن بریزید. به عقیده پرورش‌دهندگان ارکیده، بهترین خاک برای این گیاه، پوسته درخت یا همان چیپس است.

آبیاری

پرسش متداولی که بیشتر افراد در مورد نگهداری از گل ارکیده می‌پرسند اینست که چندوقت یک بار باید به گلدان ارکیده‌شان آب بدهند؟ این پرسش از اساس اشتباه است، چون دفعات آبیاری بستگی به این دارد که گیاه‌تان چقدر آب نیاز دارد، مقدار رطوبت هوا، گرما و جریان هوای محیط زندگی آن چه‌قدر است و نوع خاک آن چیست؟

اگر بخواهید طبق تقویم و دستور خاصی گیاهان‌تان را آبیاری کنید، قطعا گیاه شما از بین می‌رود. جواب این پرسش اینست که گیاه را یک روز قبل از این که خاکش کاملا خشک شود، آبیاری کنید.

برای اینکه مقدار رطوبت خاک گلدان را بفهمید،‌ مقداری از خاک را برداشته و بین انگشتان دست خود نگه دارید تا متوجه میزان رطوبت آن شوید، یا اینکه انگشت خود یا یک سیخ چوبی را داخل خاک فرو کرده و به‌کمک آن میزان رطوبت خاک را بررسی کنید. اگر چند سانتیمتر رویِ خاک خشک بود، یعنی زمان آبیاری فرا رسیده است.

بهترین روش آبیاری ارکیده اینست که آب تمامی سطح گلدان را آب بپوشاند و مقدار آن به اندازه‌ای باشد که آب اضافی از زیر آن بیرون بیاید. زهکشی گلدان هم نکته بسیار مهمی است؛ یعنی کف گلدان باید چند سوراخ داشته باشد که آب اضافی به‌راحتی از آن خارج شود.

رطوبت مورد نیاز برای نگهداری از گل ارکیده

گل ارکیده گیاهی رطوبت‌دوست است و باید محیط نگهداری از آن رطوبتی باشد. باتوجه به این موضوع اگر نزدیک دریا زندگی می‌کنید و محیط زندگی‌تان رطوبت 40 تا 60 درصدی دارد، نیازی به تامین رطوبت نیست، اما اگر در مناطق خشک‌تری زندگی می‌کنید، برای تامین رطوبت موردنیاز برای نگهداری از گل ارکیده می‌توانید روزانه با اسپری آب آن را غبارپاشی کنید، همچنین می‌توانید از دستگاه بخور سرد استفاده کنید یا گلدان را در بستری از سنگریزه و آب بگذارید،‌ منتها توجه کنید کف گلدان و ریشه‌های گیاه باید با سنگریزه‌ها فاصله داشته و با آب موجود در زیرگلدانی در تماس نباشد، وگرنه رطوبت بیش‌ازحد از سوراخ کف گلدان وارد خاک شده و سبب می‌شود ریشه‌ها بپوسند.

دمای مناسب برای نگهداری از گل ارکیده

گیاه ارکیده دمای 16 تا 24 درجه سانتیگراد یا دمای معتدل را بسیار دوست دارد. اگر می‌خواهید گل‌های ارکیده با کیفیت و بزرگ باشند، گلدان را در همین دما و در محیطی بگذارید که جریان هوای متوسطی هم در آن وجود داشته باشد؛‌ مثلا اتاقی که پنجره یا دستگاه تهویه هوا دارد، منتها باید حواستان باشد ارکیده را مقابل باد کولر یا دستگاه تهویه هوا نگذارید.

نکته‌ای که در مورد نگهداری گل ارکیده باید درنظر داشته باشید اینست که به‌طورکلی باید از گذاشتن گل نزدیک بخاری و شوفاژ و جریان هوای خیلی گرم یا سرد خودداری کنید.

کوددهی وغذارسانی

ارکیده نیاز به کوددهی دارد چون خاک آن مواد مغذی گیاه را تامین نمی‌کند. پرورش‌دهندگان ارکیده برای کوددهی پیشنهاد می‌کنند همیشه یک‌چهارم مقدار توصیه‌شده از کود محلول در آب را داخل آبی که به ارکیده می‌دهید، حل کنید و آن را آبیاری کنید. به‌این‌شکل همیشه مقدار کمی کود به‌طور ثابت به گیاه می‌رسد و دیگر لازم نیست نگران کوددهی به گیاهان‌تان باشید.

نور مورد نیاز برای نگهداری از گل ارکیده

گل ارکیده به محیط پرنور نیاز دارد، اما نباید مقابل نور مستقیم خورشید قرار بگیرد. ازاین‌رو پنجره‌ها حتما باید پرده نازکی داشته باشند که آفتاب مستقیم به گیاه نتابد. از آن جا که در بیش‌تر خانه‌ها مقدار نور زیاد نیست، بهتر است سراغ انواعی از ارکیده بروید که به نور کمتری نیاز دارند.

نگهداری از گل ارکیده بعد از گلدهی

پیشنهاد می‌کنیم بعد از هر مرتبه گلدهی، خاک گلدان را عوض کنید و کوددهی را نیز فراموش نکنید. کوددهی در دوران استراحت گیاه سبب قوی شدن آن می‌شود و گل‌های دوره بعدی قوی و زیبا خواهند بود. علاوه‌براین بعد از گلدهی شاخه گل خشک‌شده را از گیاه جدا کنید.

اگر این دستورالعمل‌ها را دنبال کنید، ارکیده بعد از 6 تا 9 ماه دوباره گل می‌دهد. بااین‌حال ممکن است این اتفاق هم نیفتد، ازاین‌رو اگر ارکیده شما گل نمی‌دهد، ممکن است دلیل آن یک یا چند مورد از موارد زیر باشد:

• نور کم یا خیلی زیاد
• دمای نامناسب
• کود خیلی کم یا زیاد
• آبیاری بیش‌ازحد یا خیلی کم
• نیاز گیاه به تعویض گلدان

مشکلات و بیماری‌ها در طول نگهداری از گل ارکیده

رایج‌ترین بیماری گل ارکیده، عفونت‌های قارچی است. این عفونت می‌تواند به شکل فرو رفتگی، زنگ‌زدگی و ظاهر شدن حفره‌هایی در سطح برگ‌ها پدیدار شود.

بیمار شدن ریشه و آسیب گلبرگ‌ها نیز از دیگر عوارض عفونت‌های قارچی هستند. علاوه‌براین عفونت‌های باکتریایی هم می‌توانند سلامت گل ارکیده را به طرز چشمگیری کاهش دهند. برای درمان این مشکلات، تشخیص نوع بیماری گیاه بسیار مهم است.

به‌طورکلی در طول نگهداری از گل ارکیده برای درمان بیماری‌های قارچی آن، باید خاک گیاه را تعویض کرده و از زهکشی مناسب آن مطمئن شوید. گام بعدی، پیشگیری از تجمع قطرات آب روی سطح برگ‌هاست. هوا نیز باید به خوبی در محیط حضور گیاه جریان داشته باشد. ضمن اینکه نباید فراموش کنید برگ‌ها و ساقه‌های درگیر بیماری را هم از گیاه جدا کنید.

برای درمان عفونت‌های باکتریایی نیز باید سطح برگ‌ها را از هرگونه رطوبت خشک کرده و بخش‌های آسیب‌دیده را جدا کنید. شاید لازم باشد کمی هیدروژن پراکسید نیز به گیاه اسپری کنید، البته قبل از اینکار حتما حتما با یک متخصص حوزه گیاهان مشورت کنید.

مسائل رایج در نگهداری از گل ارکیده

دلایل پژمرده شدن گل ارکیده

این گل معمولا به 4 دلیل اصلی دچار پژمردگی می‌شود:

دلیل اول،‌ تغییرات محیطی

مسئله مهم در خرید ارکیده‌هایِ در حال گلدهی، حساسیت بیشتر آن‌ها به تغییرات محیطی است. شرایط محیطی گلخانه را در نظر بگیرید، جایی که نور، رطوبت، خاک و کوددهی به بهترین شکل برای ارکیده فراهم شده است. قطعا آوردن گیاه از چنین محیطی به خانه شوک بزرگی به آن وارد خواهد کرد. بنابراین سعی کنید هرگز ارکیده‌ای که گل داده را جابه‌جا نکنید. ضمن اینکه خاک آن را نیز نباید عوض کنید، چون اینکار نیز به‌نوعی تغییر محیط نگهداری از گل ارکیده به‌حساب می‌آید.

دلیل این موضوع اینست که گل ارکیده از تمام انرژی خود برای تولید گل‌ها استفاده کرده و اکنون توانی برای تطبیق‌پذیری با بستر جدید ندارد. اگر قصد تغییر مکان یا تعویض گلدان ارکیده خود را دارید صبر کنید تا همه گل‌هایش بریزند، سپس گلدان آن را تعویض یا جایش را تغییر دهید.

دلیل دوم،‌ تغییرات دمایی در محیط نگهداری از گل ارکیده

تغییرات دمایی در دو حالت می‌تواند سبب پژمردگی گیاه شود :

• حالت اول: اگر گیاه را زمستان خریداری کرده‌اید، تفاوت دمایی بین گلخانه و ماشین تا خانه می‌تواند برای آن آزاردهنده باشد. پس سعی کنید دمای ماشین را نیز بالا برده و سریعا گیاه را به داخل خانه ببرید.
• حالت دوم: قرار گرفتن در کنار دستگاه‌های سرمایشی/ گرمایشی برای گیاه اصلا مطلوب نیست. بنابراین سعی کنید آن را از جریان باد این دستگاه‌ها دور نگه دارید.

دلیل سوم، تغییرات رطوبتی

علاوه بر تغییرات دمایی، تغییرات رطوبتی نیز در نگهداری از گل ارکیده موثر هستند. ارکیده گیاهی است که به حداقل 40 درصد رطوبت نیاز دارد و اگر میزان رطوبت کمتر از این میزان باشد، سبب پژمردگی و آسیب دیدن آن خواهد شد. پس بهتر است از دستگاه‌های تامین رطوبت هوا برای آن استفاده کنید. راه دیگر مرطوب کردن هوای اطرافش با اسپری کردن آب است.

می‌توانید آن را در آشپزخانه نیز قرار دهید، ضمن اینکه اگر نور خوبی در حمام دارید، آنجا هم مکان خوبی برای ارکیده خواهد بود.

دلیل چهارم،‌ آبیاری                      

اگر میزان رطوبت هوا مناسب بود، دلیل دیگر پژمردگی گیاه آبیاری کم است. اگر گیاه تشنه باشد، بلافاصله برگ‌های آن پژمرده خواهند شد و درخشش خود را از دست خواهند داد. به‌طورکلی در نظر داشته باشید گیاهان گلدار به آبیاری بیشتری نیاز دارند و باید آب موردنیازشان را تامین کنید. بااین‌حال اگر در طول نگهداری از گل ارکیده به‌نظر گیاه را کامل و صحیح آبیاری می‌کنید و باز هم گیاه شما پژمرده است، احتمالا زهکشی گلدان مناسب نیست و آب را بیش‌ازحد سریع از خود عبور می‌دهد و همین موضوع سبب تشنه ماندن آن می‌شود.

منبع: گل‌ستان