تصاویر| 18 فیلم درباره‌ی اسطوره‌های یونانی که باید ببینید

داستان‌های جاودانه‌ی اساطیر یونان بارها و بارها در قالب فیلم‌های درام پرکشش و دوست‌داشتنی که همچنان تماشاگران را مجذوب خود می‌کنند برای مخاطبان بازآفرینی شده‌اند. این داستان‌ها که در یونان باستان محبوب بودند، حتما نیرویی ماندگار در دل هزاره‌ها داشته‌اند، تا جایی که برخی از فیلم‌های این ژانر از همان آغاز پیدایش سینما، تخیل تماشاگران سراسر جهان را به تسخیر خود درآورده‌اند. در ادامه 18 فیلم درباره‌ی اسطوره‌های یونانی و روزگار باستان معرفی کردیم که اگر به این سبک علاقه دارید تماشایشان را نباید از دست بدهید.

18. هلنا (Helena)

    محصول: 1924

    کارگردان: مانفرد نوآ

    بازیگران: ولادمیر گاجدرو، آلبرت اشتاینبروک، آدیله ساندروک

    امتیاز راتن تومیتوز: –

    امتیاز IMDb به فیلم: 6.7 از 10

فیلم هلنا اثری کلاسیک محصول سینمای صامت آلمان است که شاید بتوان آن را نخستین بازآفرینی اسطوره‌های یونان بر پرده نقره‌ای دانست. این فیلم با الهام از حماسه‌ی ایلیاد هومر ساخته شد و در آغاز، در دو بخش جداگانه با عناوین ربوده شدن هلن (The Rape of Helen) و سقوط تروآ (The Fall of Troy) به نمایش درآمد. کارگردان فیلم، مانفرد نوآ تصمیم گرفت اثر را با دکورهایی بسیار پرجزئیات و هزاران هنرور بسازد. همین بلندپروازی سبب شد هزینه‌های فیلم به‌مراتب از بودجه فراتر برود و اوضاع مالی استودیو را به مرز خطر بکشاند. با این همه، بی‌تردید آنچه بر پرده می‌بینیم، یک ضیافت چشم‌نواز و تماشایی است.

17. اورفه (Orpheus)

    محصول: 1950

    کارگردان: ژان کوکتو

    بازیگران: ژان ماره، فرانسوا پریه ماریا کارساس، ادوارد درمیت

    امتیاز راتن تومیتوز: 97 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 7.8 از 10

این فیلم فرانسوی محصول دهه‌ 1950 داستان‌هایی درباره اساطیر یونان را در قالبی تازه بازآفرینی می‌کند. با این حال، روایت آن در پاریس معاصر جریان دارد و همین انتخاب، رنگ‌ و ‌بویی مدرن به فیلم می‌بخشد. بازآفرینی این اسطوره‌ کلاسیک، هم بخش‌های بنیادین روایت اصلی را حفظ می‌کند و هم آن را به شکلی نو نشان می‌دهد. در این نسخه از داستان اورفه و اوریدیسه، هادس به‌ جای جهانی زیرزمینی، در شهری ویران به تصویر کشیده می‌شود.

زمانی که اورفه برخلاف هشدارها، نگاهی سرنوشت‌ساز به اوریدیسه می‌اندازد، نگاهش نه رو در رو، بلکه از آینه‌ یک رولزرویس بر او می‌افتد. این فیلم به کارگردانی ژان کوکتو ساخته شد و بخشی از سه‌گانه اورفیک او به شمار می‌رود؛ با این تفاوت که از میان آن سه اثر، تنها همین فیلم است که چنین آشکار و مستقیم به اساطیر یونان اشاره می‌کند.

16. هرکول (Hercules)

    محصول: 1977

    کارگردان: جان ماسکر، ران کلمنتس

    صداپیشه‌ها: تیت داناوان، دنی دویتو، جیمز وودز

    امتیاز راتن تومیتوز: 83 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 7.3 از 10

یکی از شناخته‌شده‌ترین و پرمخاطب‌ترین فیلم‌هایی که از یونان باستان الهام گرفته، هرکول دیزنی است. این انیمیشن احتمالا نخستین آشنایی صدها هزار کودک با اسطوره‌های یونانی بوده است. رنگ‌آمیزی خیره‌کننده، ترانه‌های گوش‌نواز و دیالوگ‌های طنزآمیز آن چنان دلنشین‌اند که هر تماشاگر را به دنیای اسطوره‌های یونان علاقه‌مند می‌سازند.

این فیلم توانسته است جایگاه خود را به‌عنوان یک کلاسیک کودکانه تثبیت و بیش از بیست سال پس از اکران اولیه، نسل‌های جدید را با اسطوره‌های یونان آشنا کند. محبوبیت آن به‌اندازه‌ای بود که دو اثر فرعی نیز بر اساسش ساخته شد. نخست، فیلم پیش‌درآمد هرکول: از صفر تا قهرمان (Hercules: Zero to Hero) که به صورت دی‌وی‌دی منتشر شد و دوم، مجموعه تلویزیونی کوتاه با نام هرکول: سریال انیمیشنی (Hercules: the Animated Series).

15. تروآ (Troy)

    محصول: 2004

    کارگردان: ولفگانگ پترسن

    بازیگران: برد پیت، اریک بانا، اورلاندو بلوم، برایان کاکس

    امتیاز راتن تومیتوز: 53 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 7.3 از 10

بی‌تردید، یکی از ویژگی‌های برجسته فیلم تروآ که برگرفته از ایلیاد هومر است، حضور بازیگران نام‌آشنای آن بود. این فیلم با نقش‌آفرینی برد پیت، اریک بانا، اورلاندو بلوم و دایان کروگر، داستان اصلی جنگ تروآ را با ریتمی پرهیجان روایت می‌کند. فیلم ولفگانگ پترسن در باکس آفیس بسیار موفق بود و بیش از 420 میلیون یورو (معادل 497 میلیون دلار) فروخت و در زمان اکران، شصتمین فیلم پرفروش تاریخ لقب گرفت. افتخارات این فیلم درباره‌ی اسطوره‌های یونانی به همین‌جا ختم نمی‌شود و فیلم همچنین نامزد اسکار بهترین طراحی لباس شد.

14. الکترا (Electra)

    محصول: 1962

    کارگردان: مایکل کوکویانیس

    بازیگران: ایرنه پاپاس، مانوس کاتراکیس، کوستاس کازاکوس

    امتیاز راتن تومیتوز: 70 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 7.6 از 10

الکترا فیلمی به زبان یونانی است که در سال 1962 بر اساس نمایشنامه‌ای به همین نام از یوریپیدس، تراژدی‌نویس کلاسیک آتن ساخته شد. کارگردانی این اثر بر عهده مایکل کوکویانیس بود و نخستین قسمت از سه‌گانه تراژدی یونانی او به شمار می‌رود که دو اثر بعدی به نام‌های زنان تروآ (The Trojan Women) در 1971 و ایفیگنیا (Iphigenia) در 1977 ساخته شدند. ایرنه پاپاس نقش اصلی الکترا و یانیس فرتیس نقش اورستس را ایفا کردند. این فیلم با تحسین گسترده منتقدان روبه‌رو و در جشنواره فیلم کن 1962 برنده جایزه بهترین فیلم و همچنین در سال 1963 نامزد اسکار بهترین فیلم خارجی شد.

13. ایفیگنیا

    محصول: 1977

    کارگردان: مایکل کوکویانیس

    بازیگران: ایرنه پاپاس، تاتیانا پاپاموشو، کستاس کازاکوس

    امتیاز راتن تومیتوز: 84 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 7.6 از 10

موفقیت‌های کوکویانیس با انتشار ایفیگنیا در سال 1977 ادامه یافت. این فیلم بر اساس اسطوره‌ای به همین نام ساخته شده است و داستان تراژیک دختر آگاممنون و کلوتمنسترا را روایت می‌کند که الهه آرتمیس دستور داده بود قربانی شود. در این فیلم تاتیانا پاپاموشو نقش ایفیگنیا، کُستاس کازاکوس نقش آگاممنون و ایرنه پاپاس که پیش‌تر در الکترا هم بازی کرده بود نقش کلوتمنسترا را ایفا می‌کنند.

فیلم با استقبال چشمگیر منتقدان روبه‌رو و نامزد دریافت اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی‌زبان و همچنین نامزد نخل طلای جشنواره کن 1977 شد. ایفیگنیا جوایز متعددی را از آن خود کرد، از جمله جایزه فمینا بلژیک در 1978 و جایزه بهترین فیلم جشنواره فیلم تسالونیکی 1977. در همان جشنواره یونانی، تاتیانا پاپاموشو به‌خاطر بازی در نقش ایفیگنیا برنده جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن شد.

12 و 11. پرسی جکسون و المپ‌نشینان: دزد آذرخش (Percy Jackson and the Lightning Thief) و پرسی جکسون: دریای هیولاها (Percy Jackson: Sea of Monsters)

    محصول: 2010- 2013

    کارگردان: کریس کلمبوس- تور فرویدنتال

    بازیگران: لوگن لرمان، برندن تی جکسون، الکساندرا داداریو

    امتیاز راتن تومیتوز: 48 از 100- 42 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 5.9 از 10- 5.7 از 10

ساخت دو فیلم پرسی جکسون با انتظارات فراوانی روبه‌رو بود. از آن‌جا که این آثار بر اساس یکی از محبوب‌ترین مجموعه کتاب‌های دهه 2000 برای دانش‌آموزان دبیرستانی ساخته شده بودند، انتظار می‌رفت به موفقیت بزرگی دست یابند. متاسفانه این داستان‌ها به‌خوبی از صفحه کتاب به پرده نقره‌ای منتقل نشدند و هر دو فیلم در باکس آفیس عملکرد ضعیفی داشتند. نسخه سوم مجموعه پرسی جکسون که از همان ابتدا برایش برنامه‌ریزی شده بود، هرگز ساخته نشد. با وجود این ناکامی‌ها، فیلم‌ها از جلوه‌های بصری کامپیوتری بسیار پیشرفته‌ای بهره می‌برند و داستان پرسی جکسون، نیمه‌خدای جوان را به شکلی جذاب برای مخاطبان جدید روایت می‌کنند. این آثار فرصتی عالی هستند تا کودکان با داستان‌های دوازده خدای المپ آشنا شوند.

10. مده‌آ (Medea)

    محصول: 1969

    کارگردان: پیر پائولو پازولینی

    بازیگران: ماریا کالاس، پی‌یرا دلی اسپوزتی، لوییجی باربینی

    امتیاز راتن تومیتوز: 73 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 6.9 از 10

این فیلم کلاسیک، ساخته کارگردان نامدار ایتالیایی پیِر پائولو پازولینی، بر اساس اسطوره معروف جیسون و آرگونات‌ها ساخته شده است اما تمرکز داستان به جای جیسون، بر جادوگری به نام مده‌آ است که در جست‌وجوی پشم زرین به او کمک می‌کند. در این فیلم هم مثل روایت اصلی جیسون وعده می‌دهد که بازخواهد گشت و با مده‌آ ازدواج خواهد کرد، اما وقتی از سفر بازمی‌گردد و با تحسین‌ها روبه‌رو می‌شود، او را فراموش می‌کند. جیسون با یک شاهزاده کرنتی ازدواج می‌کند و مده‌آ نقشه انتقام از او و همسر جدیدش را می‌کشد. نقش مده‌آ را ماریا کالاس، آوازخوان افسانه‌ای یونانی-آمریکایی بازی کرد و با وجود استقبال منتقدان، فیلم در سطح تجاری موفق نبود.

9. جیسون و آرگونات‌ها (Jason and the Argonauts)

    محصول: 1963

    کارگردان: دان چفی

    بازیگران: تاد آرمسترانگ، نانسی کووک، انیو آنتونلی

    امتیاز راتن تومیتوز: 89 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 7.3 از 10

فیلم جیسون و آرگونات‌ها بلافاصله پس از انتشارش به یک اثر کالت تبدیل شد. این فیلم درباره اسطوره‌های یونانی که هم منتقدان و هم تماشاگران آن را دوست داشتند، نسبتا وفادار به اسطوره‌ای است که بر اساس آن ساخته شده. از بازیگران سرشناس آن می‌توان به تاد آرمسترانگ در نقش جیسون، نانسی کووَک، آنور بلکمن و گری ریموند اشاره کرد.

دان چافی، کارگردان فیلم، آن را بهترین اثر دوران کاری خود می‌دانست. استفاده از انیمیشن استاپ‌موشن در دل یک اثر لایو اکشن بُعد تازه‌ای به فیلم افزود. فیلم جیسون و آرگونات‌ها سال‌ها پیش از همه‌گیر شدن جلوه‌های ویژه‌ی کامپیوتری ساخته شد و بنابراین از جلوه‌های عملی برای به تصویر کشیدن موجودات اسطوره‌ای استفاده شد و در نهایت به نتیجه‌ای خیره‌کننده رسید.

8. اسکندر (Alexander)

    محصول: 2004

    کارگردان: الیور استون

    بازیگران: کالین فارل، آنجلینا جولی، جرد لتو

    امتیاز راتن تومیتوز: 15 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 5.6 از 10

فیلم اسکندر زندگی  اسکندر کبیر را دنبال می‌کند. این اثر مرز میان یونان باستان و اسطوره‌های یونانی را محو می‌کند، چون با وجود اینکه اسکندر شخصیت واقعی است، فیلم بخش‌هایی از افسانه‌ها و روایت‌های ساختگی را نیز به داستان اضافه می‌کند. با وجود اینکه برخی از نبردها و زندگی اسطوره‌ها به‌طور نسبتا وفادارانه‌ای در قالب یک فیلم تاریخی اکشن به تصویر کشیده شده‌اند، اما در باکس آفیس آمریکا با شکست تجاری بزرگی مواجه شد. با این حال، فیلم بازیگران بسیار برجسته‌ای از جمله کالین فارل، آنجلینا جولی، جرد لتو و آنتونی هاپکینز دارد. فیلمنامه اصلی اثر تا حدی از کتاب اسکندر کبیر، نوشته تاریخ‌دان دانشگاه آکسفورد رابین لین فاکس اقتباس شد.

7. زن شگفت‌انگیز (Wonder Woman)

    محصول: 2017

    کارگردان: پتی جنکینز

    بازیگران: گل گدوت، کریس پاین، کانی نیلسن

    امتیاز راتن تومیتوز: 93 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 7.3 از 10

اگرچه این فیلم یک اثر اکشن از استودیوهای دی‌سی فیلمز است، اما به‌طرز شگفت‌آوری ریشه در اساطیر یونان دارد. زن شگفت‌انگیز داستان الهه یونانی آرتمیس را روایت می‌کند، با این تفاوت که فیلم از نام رومی او، دایانا، استفاده می‌کند. بخشی از گذشته زن شگفت‌انگیز در فیلم آشکار می‌شود، از جمله اینکه او شاهزاده آمازون‌ها است. آمازون‌ها، طبق اساطیر یونان، گروهی از جنگجویان و شکارچیان زن قدرتمند تحت رهبری آرتمیس بودند و در اقتباس سینمایی دی‌سی نیز حضور دارند. اگرچه داستان فیلم عمدتا حول محور دایانا (زن شگفت‌انگیز) می‌چرخد، دی‌سی اعلام کرده است که برنامه‌هایی برای یک فیلم فرعی در دست دارد که مستقیما به زندگی و ماجراهای آمازون‌ها خواهد پرداخت.

6. ادیسه (The Odyssey)

    محصول: 1997

    کارگردان: آندری کونچالوفسکی

    بازیگران: آرماند آسانته، گرتا اسکاکی، ایزابلا روسلینی

    امتیاز راتن تومیتوز: –

    امتیاز IMDb به فیلم: 7 از 10

اگرچه ادیسه به‌طور فنی یک فیلم نیست و در واقع یک مینی‌ سریال دو قسمتی است، اما داستان بسیار تاثیرگذاری بر اساس اساطیر یونان به شمار می‌رود. این سریال محصول سال 1997 بر اساس حماسه‌ای به همین نام از هومر ساخته و در کشورهای مختلف حاشیه مدیترانه، از جمله مالتا و ترکیه فیلم‌برداری شد. بازیگران این مجموعه شامل ایرنه پاپاس، بازیگر افسانه‌ای یونانی، آرماند آسانته، گرِتا اسکاکی، ایزابل روسلینی و برنادت پیترز هستند. در چهل‌ونهمین مراسم جوایز امی پرایم‌تایم، این مینی‌سریال موفق به دریافت جایزه بهترین کارگردانی شد.

5. نبرد تایتان‌ها (Clash of the Titans)

    محصول: 1981

    کارگردان: دزموند دیویس

    بازیگران: هری هملین، لارنس اولیویه، جودی بوکر

    امتیاز راتن تومیتوز: 63 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 6.9 از 10

فیلم نبرد تایتان‌ها بلافاصله پس از اکران به موفقیت بزرگی در باکس آفیس دست یافت و خیلی زود به یازدهمین فیلم پرفروش سال 1981 تبدیل شد. این اثر بر اساس اسطوره پرسئوس که فرزند زئوس و مادری فانی به نام دانه‌آ بود ساخته شد.

فیلم، ماجراهای پرشمار پرسئوس را روایت می‌کند، از جمله رویارویی او با مدوسا و شکست دادن او. اما دقت تاریخی چندانی ندارد و بسیاری از گره‌های داستانی یا از اسطوره‌های دیگر وام گرفته شده‌اند یا به‌طور کامل برای فیلم ساخته شده‌اند. یکی از معروف‌ترین صحنه‌های نبرد تایتان‌ها، نبرد پرسئوس با هیولای اسکاندیناویایی به نام کراکن است که به‌جای موجود اصیل یونانی، سیتوس، وارد داستان شد.

4. هلن تروآ (Helen of Troy)

    محصول: 1956

    کارگردان: رابرت وایز، سرجو لئونه، رائول والش

    بازیگران: روسانا پودستا، ژاک سرنا، سدریک هاردویک

    امتیاز راتن تومیتوز: 59 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 6.1 از 10

در این فیلم، روسانا پودستای جوان در نقش هلن ظاهر می‌شود. دیگر چهره‌های برجسته این فیلم درباره‌ی اسطوره‌های یونانی عبارت‌اند از استنلی بیکر، سِر سدریک هاردویک و ژاک سرنا. همچنین بریژیت باردو در نخستین تجربه بازیگری خود خارج از فرانسه، در نقش ندیمه هلن ایفای نقش کرده است. فیلم هلنِ تروآ داستان جنگ تروآ را روایت می‌کند و برگرفته از ایلیاد و اودیسه هومر است.

با این حال، چندان وفادار به منابع اصلی باقی نمی‌ماند، اما با وجود این، از سوی منتقدان بازخوردی نسبتا مثبت دریافت کرد. صحنه یورش اولیه یونانی‌ها به دیوارهای تروآ شامل نماهایی است که مستقیما از سکانسی در فیلم صامت تعصب (Intolerance) ساخته دی. دبلیو. گریفیث که حمله پارسیان به بابل را به تصویر می‌کشید برداشته شده‌اند. برخی از همین نماها بعدها دوباره در صحنه‌های آغازین فیلم جیسون و آرگونات‌ها مورد استفاده قرار گرفتند.

3. آنتیگونه (Antigone)

    محصول: 1961

    کارگردان: گرگوری تیزاولاس

    بازیگران: ایرنه پاپاس، مانوس کاتراکیس، میمیس روگریس

    امتیاز راتن تومیتوز: –

    امتیاز IMDb به فیلم: 7.1 از 10

فیلم یونانی‌زبان آنتیگونه با بازی ایرنه پاپاس در نقش اصلی و مانوس کاتراکیس در نقش کرئون ساخته شد. فیلم، روایت نمایشنامه را به‌دقت دنبال می‌کند و نشان می‌دهد اتیوکلِس و پُلی‌نیکِس، دو پسر ادیپوس پادشاه درگذشته، برای به‌دست آوردن تختِ تبای هفت‌دروازه‌ای با یکدیگر می‌جنگند و سرانجام هر دو در نبرد کشته می‌شوند. کرئون، شاه تازه، از دفن یکی از برادران سر باز می‌زند و همین باعث می‌شود آنتیگونه، قهرمان داستان، فرمان شاه را نادیده گرفته و شخصا برادرش را به خاک بسپارد. با این حال، پایان فیلم با نسخه اصلی تفاوت دارد و در حالی‌ که در نمایشنامه کرئون به کاخ بازمی‌گردد، در فیلم او از پادشاهی دست می‌کشد و خودخواسته تبعید را بر تبای برمی‌گزیند.

2. هرکول 

    محصول: 1958

    کارگردان: پیترو فرانچیشی

    بازیگران: استیو ریوز، سیلوا کوشچینا، فابریتسیو میونی

    امتیاز راتن تومیتوز: 38 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 5.4 از 10

این فیلم ایتالیایی در آغاز با نام دوازده خان هرکول (Le Fatiche di Ercole) شناخته می‌شد، اما برای اکران بین‌المللی تنها به هرکول تغییر نام داد. در این اثر، استیو ریوز در نقش قهرمان اصلی و سیلوا کوشچینا در نقش پرنسس ایوله، معشوقه او بازی کرده‌اند.

این فیلم درباره‌ی اسطوره‌های یونانی یکی از نمونه‌های شاخص سبک ایتالیایی پپلوم یا همان شمشیر و صندل بود؛ زیرژانری از حماسه‌های تاریخی، اسطوره‌ای یا کتاب مقدسی که عمدتا در ایتالیا ساخته می‌شد و در دهه‌ 1950 و اوایل دهه‌ 1960 بر صنعت سینما سلطه داشت. فیلم هرکول استیو ریوز را به یک ستاره بین‌المللی بدل کرد و عملا راه را برای ده‌ها فیلم پپلوم دهه‌ شصت هموار ساخت که در آن‌ها بدنسازان در نقش‌های اصلی ظاهر می‌شدند.

1. ای برادر کجایی؟ (O Brother, Where Art Thou?)

    محصول: 2000

    کارگردان: جوئل کوئن

    بازیگران: جرج کلونی، جان تورتورو، تیم بلیک نلسون

    امتیاز راتن تومیتوز: 78 از 100

    امتیاز IMDb به فیلم: 7.7 از 10

ممکن است تشخیص این‌که فیلم ای برادر کجایی؟ بر اساس اسطوره‌های یونانی ساخته شده است یا نه سخت باشد اما بد نیست بدانید این اثر برادران کوئن تا حدی از اودیسه هومر الهام گرفته است. این فیلم نگاهی طنزآمیز به میسیسیپی در سال 1937 و دوران رکود بزرگ ارائه می‌دهد. یکی از محورهای اصلی برادران کوئن هنگام ساخت ای برادر، کجایی؟ موسیقی بود. موسیقی فیلم عمدتا از آهنگ‌های فولکلور همان دوره گرفته شده و برادران آن را نه تنها به‌عنوان یک زمینه صوتی، بلکه به‌عنوان جزئی اساسی و مهم در فیلم در نظر گرفتند.

فیلم با موفقیتی چشمگیر روبه‌رو و نامزد دو جایزه اسکار و همچنین نخل طلای جشنواره کن شد. اگرچه اقتباس بسیار آزاد و مدرنی از اثر اصلی هومر است، برادران کوئن تلاش کردند برخی عناصر آن را حفظ کنند. پنه‌لوپه و خواستگارانش، سیکلوپس و سیرن‌ها همگی در فیلم حضور دارند اما به شکل‌هایی مدرن بازآفرینی‌ شده‌اند.

منبع: مایکت