گنجینۀ کاسه بشقابهای دو هزارساله در اعماق دریاچه کشف شد
بقایای یک کشتی باری مربوط به دوران روم باستان، به تازگی در کف دریاچه نوشاتل در سوئیس کشف شده است. بسیاری از کالاهایی که همراه این کشتی غرق شدهاند، بعد از گذشت دو هزارسال تقریبا سالم به نظر میرسند.
فرادید| این کشتی بین سالهای ۲۰ تا ۵۰ میلادی غرق شده و با اینکه خود بدنه کشتی از بین رفته، محل کشف شامل تنوع و تعداد بسیار چشمگیری از اشیای باستانی است (حدود ۶۰۰ قطعه) که بسیاری از آنها سالم باقی ماندهاند. این کشف در سوئیس بیسابقه است و نمونه مشابهی در هیچ دریاچۀ دیگری در شمال آلپ یافت نشده است.
به گزارش فرادید؛ اداره باستانشناسی کانتون نوشاتل (OARC) نخستین بار این کشتی را در نوامبر ۲۰۲۴، در جریان یک بررسی عکاسی هوایی با پهپاد از دریاچه شناسایی کرد. این بررسی بخشی از پروژهای بود که از سال ۲۰۱۸ برای پایش کشتیهای غرقشده آسیبپذیر در بستر دریاچه انجام میشود. چند روز بعد، باستانشناسان دریایی با یک غواصی اکتشافی موضوع را پیگیری کردند و تأیید کردند که با یک محموله بزرگ سفال روبهرو هستند. آنها چند شیء را برای بررسی بیرون آوردند، از جمله قطعهای چوب که با روش کربنسنجی، تاریخ آن بین ۵۰ پیش از میلاد تا ۵۰ میلادی تعیین شد.
در مارس ۲۰۲۵، تیم پژوهشی برای کاوش محل بازگشت و محدودهای حدود ۶۰ در ۲۴ متر را بهعنوان منطقه کار تعیین کرد. مرکز این محدوده، ناحیهای با تراکم بالای سفال بود، اما کل منطقه بهصورت شبکهبندیشده برای ثبت دقیق هر شیء و روند کاوش تقسیم شد. چندین اثر مهم نیز خارج از این محدوده کشف شد، از جمله چرخهای چوبی و فلزی ارابه که نخستین نمونههای کشفشده از این نوع در سوئیس هستند. در این مرحله نخست، حدود ۱۵۰ شیء بازیابی شد و برای حفاظت و تثبیت به آزمایشگاه مرمت منتقل گردید.
کاوشها پس از یک سال، در اوایل همین ماه از سر گرفته شد. هدف این مرحله، ثبت دقیق تکتک اشیا پیش از بیرون آوردن آنها بود. بیشتر محموله شامل صدها ظرف سفالی و آمفورا (خمرههای بزرگ) است که بهصورت دستهای رویهم چیده شدهاند؛ احتمالاً همانگونه که در جعبهها داخل کشتی قرار داده شده بودند. بیشترین تعداد مربوط به ظروف «ترا سیجیلاتا» (سفال قرمز) شامل بشقاب، کاسه و جام است که در منطقه فلات مرکزی سوئیس تولید میشدند. همچنین آمفوراهایی حاوی روغن زیتون از اسپانیا نیز در میان بار دیده شده است.
در میان یافتهها، ابزارهای مربوط به خدمه کشتی نیز وجود دارد، از جمله وسایل فلزی آشپزی مانند یک دیگ برنزی و بوته ذوب فلز و همچنین یک سبد حصیری بزرگ که بهطرز شگفتانگیزی سالم مانده و داخل آن شش ظرف سفالی متفاوت از سایر محموله قرار داشت. احتمالاً این مجموعه، وسایل پختوپز ملوانان بوده است.
چندین دهنه و قطعات یراق اسب نیز کشف شد، همراه با چهار چرخ چوبی و فلزی ارابه. همچنین اشیای فلزی مرتبط با تجهیزات نظامی لژیونرها بهدست آمد، از جمله یک مدال تزئینی (فالرا)، یک سنجاق (فیبولا)، سگک کمربند و یک کلنگ نظامی (دولابرا). علاوه بر این، دو شمشیر کامل که یکی از آنها هنوز در غلاف چوبی سالم خود قرار داشت و یک شمشیر ناقص نیز در محل کشف شد.
این کشفیات نشان میدهد که کشتی توسط نیروهای لژیون همراهی میشده است و با توجه به تاریخها، بهاحتمال زیاد این نیروها متعلق به لژیون سیزدهم جمینا بودهاند که در سال ۱۶ میلادی در اردوگاه ویندونیسا (ویندیش امروزی) مستقر بودند. مأموریت آنها جلوگیری از پیشروی اقوام ژرمن به فلات سوئیس و گذرگاههای آلپی بهسوی ایتالیا بود.
با توجه به حجم زیاد بار، احتمال دارد این کشتی در حال انتقال تدارکات از ایتالیا، گل و دیگر مناطق هلوتیا به نیروهای مستقر در مرزهای راین و دانوب بوده باشد. وجود ارابهها و تجهیزات اسب نیز نشان میدهد که رومیها از یک سیستم حملونقل ترکیبی استفاده میکردند: جابهجایی از طریق مسیرهای آبی و سپس انتقال سریع به مسیرهای زمینی در صورت نیاز.
