کشف تمدن زنانه در پرو

کشف‌های باستان‌شناسی تازه در پرو، بار دیگر نگاه پژوهشگران را به یکی از پیچیده‌ترین و کمتر شناخته‌شده‌ترین جوامع پیشاکلمبی در آمریکای جنوبی معطوف کرد؛ تمدنی که پیش از ظهور اینکاها، ساختارهای سیاسی و فرهنگی گسترده‌ای را در منطقه آند شکل داده بود.

به نقل از نشنال جئوگرافی، در محوطه باستانی «ال.کاستیلو.د.هوارمی» در پرو، بقایای یک آرامگاه عظیم متعلق به فرهنگ «واری» کشف شده که در آن ۵۸ زن به‌صورت دسته‌جمعی دفن شده‌اند.

این کشف که در سال ۲۰۱۲ انجام شد، اکنون با تحلیل‌های جدید دوباره مورد توجه قرار گرفته و ابعاد تازه‌ای از ساختار اجتماعی و نقش زنان در این تمدن را آشکار کرده است.

 بعدها، ال کاستیلو د هوارمی تا حد زیادی توسط محققان فراموش شد، اما متأسفانه توسط هواکروها (غارتگران مقبره) فراموش نشد. حفاری غیرقانونی خسارات قابل توجهی به بار آورد و زلزله‌ای در دهه ۱۹۷۰ آثار باستانی را به سطح زمین آورد که سارقان بیشتری را به خود جذب کرد.

با وجود این چالش‌ها، دو باستان‌شناس، «میلوش گیرش» و «روبرتو پیمنتل نیتا»، در سال ۲۰۱۰ شروع به حفاری این مکان کردند. آن‌ها می‌دانستند که حتی پس از برداشتن لایه ضخیم آوار سطحی، شانس آن‌ها برای یافتن هر چیز دست‌نخورده‌ای بسیار کم است، اما حاضر بودند ریسک کنند. با گذشت زمان، سرسختی آن‌ها پاداش گرفت.

این مکان چیزی کمتر از یک آرامگاه بزرگ اختصاص داده شده به پرستش اجداد، یک گورستان بزرگ و یک منطقه مسکونی نداشت. این آرامگاه که در قله تپه واقع شده است، ساختمانی باشکوه و قائم است که تا حدی در بستر سنگی قرار گرفته و دارای نمای قرمز رنگ است. فقط بخش‌های پایینی دیوارهای آن حفظ شده است، اما همین تعداد کافی بود تا نشان دهد که زمانی یک مجموعه هزارتو با بیش از 20 اتاق بوده است.

در مرکز این مجموعه، باستان‌شناسان اتاق کوچکی با مجموعه‌ای از طاقچه‌ها در دیوارهایش یافتند که یک نیمکت بزرگ تخت‌مانند بر آن مسلط بود. این اتاق زمانی به کانون کاوش تبدیل شد که یک اتاق زیرزمینی در زیر آن کشف شد. کاوش در این فضای پنهان، اولین تدفین دسته‌جمعی دست‌نخورده از نخبگان واری را که تاکنون یافت شده بود، آشکار کرد.

این اتاق شامل یک اتاق مرکزی بزرگ و سه اتاق فرعی جانبی بود که در داخل آن بقایای ۵۸ زن قرار داشت که همگی در بقچه‌های تشییع جنازه پیچیده شده و با انبوهی از اشیاء گرانبها دفن شده بودند. شرایط خشک داخل مقبره تضمین کرده بود که محتویات به طرز چشمگیری حفظ شده باشند. خود اجساد در حالت نشسته دفن شده بودند و بقایای پارچه نشان می‌دهد که بقچه‌ها با مواد سبز و سفید پیچیده شده و توسط یک توری ضخیم در جای خود نگه داشته شده‌اند.

در یکی از اتاق‌های فرعی، تیم باستان‌شناسی جسد یک زن اشراف‌زاده‌ی عالی‌رتبه با لقب «ملکه‌ی هوارمی» را پیدا کرد. او هنگام مرگ حدود ۶۰ سال سن داشت و با اشیاء ارزشمندی از جمله گوشواره‌های آویز که نمادی از قدرت در دنیای آند است و معمولاً با نخبگان مرد مرتبط است، دفن شده بود. او آشکارا از قدرت سیاسی بالایی برخوردار بود.

باستان‌شناسان بیش از ۱۳۰۰ شیء از جمله جواهرات، سلاح‌ها، ظروف و ابزارهای بافندگی را از این محل کشف کردند. این مواد از کیفیت بالایی برخوردارند و برخی از آنها در آن زمان کالای لوکس محسوب می‌شدند: صدف‌های اسپوندیلوس قرمز (وارداتی از اکوادور)، ابسیدین، فیروزه و فلزات مرغوب. ابزارهای بافندگی ملکه هوارمی، که بخشی از کالاهای قبر او بودند، از طلا ساخته شده بودند.

مقبره باید مدتی باز مانده باشد، زیرا حشرات، شفیره مگس، مار و تخم‌های آنها در میان بسته‌ها و حتی درون جمجمه مردگان جای گرفته بودند. این نشان می‌دهد که همه بسته‌های تشییع جنازه به طور همزمان دفن نشده‌اند. وقتی زمان بستن اتاق فرا رسید، واری‌ها فضا را با خاک، سنگ و گل پر کردند. اجساد شش دختر نوجوان قربانی شده نیز باقی ماند. سپس، آنها کل مقبره را با لایه‌ای از قلوه سنگ پوشاندند، همچنین برای محکم کردن یک میله چوبی بزرگ که به صورت عمودی از اتاق دفن به سمت تخت بالا قرار داشت، استفاده می‌شد.

تمدن تمدن واری که بین سال‌های ۶۰۰ تا ۱۱۰۰ میلادی در منطقه آند (پرو امروزی) در دره «آیه‌یاکوچو» شکل گرفت، یکی از نخستین امپراتوری‌های سازمان‌یافته در منطقه آند به شمار می‌رود. این تمدن با گسترش نفوذ خود از ارتفاعات مرکزی پرو تا سواحل اقیانوس آرام، شبکه‌ای گسترده از شهرها و مراکز آیینی ایجاد کرد و در بسیاری از جنبه‌ها زمینه‌ساز ظهور اینکاها شد.

نحوه چینش اجساد، وجود قربانیان انسانی و دفن تدریجی افراد در بازه‌های زمانی مختلف نشان می‌دهد که این مکان برای مدت طولانی مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

یافته‌های جدید همچنین نشان می‌دهد که زنان در جامعه «واری» صرفاً نقش حاشیه‌ای نداشته‌اند، بلکه در تولید پارچه، مدیریت آیین‌ها و حتی ساختارهای قدرت نقش فعال داشته‌اند.

وجود ابزارهای بافندگی پیشرفته در کنار اجساد، این فرضیه را تقویت می‌کند که بافندگی یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های اقتصادی و نمادین در این تمدن بوده است.

آخرین اجسادی که در این مقبره دفن شدند، متعلق به یک مرد و یک زن بودند که از مقبره محافظت می‌کردند. برای آماده‌سازی آنها برای این نقش، پای چپ هر یک از آنها قطع شده بود تا از فرار آنها جلوگیری شود. این دو نفر که از طبقه اجتماعی پایین‌تری بودند، هر دو قربانی شده بودند. آنها بیش از هزار سال بعد، در حالی که هنوز در حال نگهبانی از مقبره بودند، پیدا شدند. این سوال که آیا نگهبانان ابدی دیگری در ال کاستیلو د هوارمی منتظر باستان‌شناسان هستند یا خیر، تنها با گذشت زمان و کاوش دقیق پاسخ داده خواهد شد.

منبع: ایلنا