اتفاقی که ۲۵۲ میلیون سال پیش زمین را نابود کرد؛ آیا دوباره تکرار میشود؟
شواهد زمینشناسی نشان میدهد فورانهای عظیم آتشفشانی در منطقهای که امروز با نام «تلههای سیبری» شناخته میشود، حجم عظیمی از گازهای گلخانهای را وارد جو کردند.
واژه «انقراض» همواره یادآور یکی از ترسناکترین رخدادهای تاریخ زمین است؛ رویدادی که میتواند ساختار حیات را در مقیاسی گسترده دگرگون کند. امروز نیز بسیاری از دانشمندان هشدار میدهند که تنوع زیستی جهان با بحرانی بیسابقه روبهرو است.
اگرچه هنوز درباره اینکه آیا زمین رسماً وارد «ششمین انقراض بزرگ» شده یا نه اجماع کامل وجود ندارد، اما شواهد نشان میدهد نرخ نابودی گونهها در بسیاری از مناطق جهان بهمراتب بالاتر از روند طبیعی است و اکوسیستمهای مختلف تحت فشار فزاینده قرار دارند.
پژوهشهای جدید و گزارشهای بینالمللی از جمله ارزیابیهای «پلتفرم بیندولتی تنوع زیستی و خدمات اکوسیستمی» (IPBES) نشان میدهند که تخریب زیستگاهها، تغییر کاربری اراضی، بهرهبرداری بیش از حد از منابع طبیعی، آلودگی و تغییرات اقلیمی مهمترین عوامل کاهش تنوع زیستی هستند. دانشمندان معتقدند گرمایش جهانی ناشی از فعالیتهای انسانی نهتنها زیستگاه بسیاری از گونهها را دگرگون میکند، بلکه میتواند توان سازگاری آنها را نیز به چالش بکشد.
برای درک بهتر ابعاد این بحران، پژوهشگران به گذشته زمین نگاه میکنند. بزرگترین انقراض تاریخ، موسوم به «انقراض پرمین»، حدود ۲۵۲ میلیون سال پیش رخ داد و بر اساس برآوردها نزدیک به ۹۰ درصد گونههای دریایی و بخش بزرگی از حیات خشکی را از میان برد.
شواهد زمینشناسی نشان میدهد فورانهای عظیم آتشفشانی در منطقهای که امروز با نام «تلههای سیبری» شناخته میشود، حجم عظیمی از گازهای گلخانهای را وارد جو کردند. این فرآیند موجب افزایش دمای زمین، اسیدیتر شدن اقیانوسها و برهم خوردن تعادل زیستبومها شد؛ مجموعهای از عوامل که سرانجام به یکی از مرگبارترین رویدادهای زیستی تاریخ انجامید.
امروزه نیز دانشمندان با بررسی آن رویدادهای باستانی تلاش میکنند دریابند تغییرات اقلیمی تا چه اندازه میتواند بر سرنوشت حیات روی زمین اثر بگذارد. هرچند شرایط کنونی با انقراضهای گذشته یکسان نیست، اما بسیاری از پژوهشها هشدار میدهند که ادامه روند فعلی میتواند به کاهش گسترده تنوع زیستی در دهههای آینده منجر شود.
به همین دلیل، حفاظت از زیستگاهها، کاهش انتشار گازهای گلخانهای و مدیریت پایدار منابع طبیعی بیش از هر زمان دیگری به عنوان راهکارهای کلیدی برای جلوگیری از تشدید این بحران مطرح هستند.
منبع: عصر ایران
