کشف گونۀ ناشناختهای از «کوسه» که روی صخرههای مرجانی «راه میرود»
پژوهشگران موفق شدهاند گونهای جدید از «کوسههای راهرونده» را در آبهای کمعمق جنوب شرقی پاپوآ گینه نو شناسایی کنند؛ جانوری شگفتانگیز که میتواند با استفاده از بالههای خود روی بستر دریا حرکت کند و حتی در بخشهایی از صخرههای مرجانی که هنگام جزر از آب بیرون میمانند، به راه رفتن ادامه دهد.
فرادید| این کشف زمانی اتفاق افتاد که گروهی از غواصان در حال جستوجوی گونه دیگری از کوسههای راهرونده بودند. در میان تاریکی آبهای اطراف صخرهها، آنها کوسهای کوچک با خالهای قهوهای مشاهده کردند که الگوی بدنش با هیچیک از گونههای شناختهشده مطابقت نداشت.
به گزارش فرادید؛ کریستین دادجون، پژوهشگر ارشد دانشگاه سانشاین کوست استرالیا، میگوید هنگام دیدن این جانور بسیار هیجانزده شده بود و ابتدا بدون توجه دقیق به طرح بدنش آن را گرفت و به قایق منتقل کرد. اما جس بلیکوی، دانشجوی دکتری و نویسنده اصلی پژوهش، پس از بررسی دقیقتر متوجه شد که نقش و نگار بدن این کوسه با گونهای که به دنبال آن بودند تفاوت دارد. همین مشاهده آغازگر روندی شد که در نهایت به شناسایی یک گونه کاملاً جدید انجامید.
این جانور تازه کشفشده Hemiscyllium dudgeonae نام گرفته و به افتخار کریستین دادجون، که بیش از ۲۰ سال درباره این گروه از کوسهها تحقیق کرده است، «کوسه راهرونده دادجون» نامیده میشود.
دهمین گونه از کوسههای راهرونده
با این کشف، شمار گونههای شناختهشده کوسههای راهرونده به ۱۰ گونه رسید. هر یک از این گونهها الگوی رنگی و ظاهری ویژه خود را دارند.
به گفته پژوهشگران، کشف یک گونه جدید کوسه در آبهایی با عمق کمتر از یک متر بسیار غیرمعمول است. بیشتر گونههای جدید کوسهها و سفرهماهیها در سالهای اخیر از اعماق دریاها کشف شدهاند. بنابراین این یافته نشان میدهد که حتی در زیستگاههای کمعمق و ظاهراً شناختهشده نیز هنوز تنوع زیستی ناشناخته فراوانی وجود دارد.
چگونه دانشمندان مطمئن شدند با یک گونه جدید روبهرو هستند؟
در ابتدا پژوهشگران تنها یک نمونه از این کوسه را مشاهده کردند و مطمئن نبودند تفاوتهای ظاهری آن ناشی از یک ناهنجاری فردی است یا نشانه وجود گونهای جدید.
اما طی دو روز بعد، آنها ۱۱ نمونه دیگر از همین کوسه را در سه منطقه مختلف پیدا کردند. در میان این نمونهها هم نر و هم ماده و همچنین افراد جوان و بالغ وجود داشتند و همگی همان الگوی رنگی خاص را نشان میدادند.
کوسه راهرونده مایکل، گونهای که پژوهشگران در ابتدا به دنبال آن بودند، دارای لکههایی شبیه پوست پلنگ است، در حالی که کوسه تازه کشفشده سراسر بدنش با نقطههای قهوهای و خطهای کوچک سفید پوشیده شده است.
در ادامه، پژوهشگران با استفاده از آزمایشهای ژنتیکی، دیانای این کوسهها را با ۹ گونه شناختهشده دیگر مقایسه کردند. نتایج نشان داد که این جمعیت واقعاً یک گونه مستقل و ناشناخته است.
کوسهای که راه میرود
کوسههای راهرونده از عجیبترین اعضای خانواده کوسهها هستند. برخلاف بسیاری از کوسههای بزرگ اقیانوسی، این جانوران بیشتر زندگی خود را در نزدیکی صخرههای مرجانی میگذرانند.
ویژگی منحصربهفرد آنها استفاده از بالههای سینهای و لگنی برای حرکت روی بستر دریاست؛ حرکتی که ظاهری شبیه راه رفتن به آنها میدهد. این توانایی بهویژه هنگام جزر اهمیت پیدا میکند، زمانی که بخشهایی از صخرههای مرجانی از آبهای عمیق جدا میشوند و میزان اکسیژن کاهش مییابد.
در چنین شرایطی، کوسههای راهرونده میتوانند همچنان فعال بمانند و در جستوجوی شکار در میان حوضچهها و صخرههای کمعمق حرکت کنند.
دانشمندان معتقدند این ویژگی نتیجه سازگاری طولانیمدت با محیطهای مرجانی گرمسیری است؛ محیطهایی که سطح اکسیژن آنها با بالا و پایین رفتن جزر و مد به شدت تغییر میکند.
برخی مطالعات نشان دادهاند که بعضی از این کوسهها میتوانند ساعتها در شرایط کماکسیژن زنده بمانند، هرچند هنوز سازوکار دقیق این توانایی مشخص نشده است.
گونهای که شاید در خطر باشد
تاکنون کوسه راهرونده دادجون تنها در سه نقطه از پاپوآ گینه نو مشاهده شده است. اگر تحقیقات آینده نشان دهد که محدوده پراکندگی آن بسیار محدود است، این گونه ممکن است در برابر تخریب زیستگاه، تغییرات اقلیمی و صید بیرویه آسیبپذیر باشد.
بسیاری از گونههای کوسه راهرونده معمولاً در همان صخرههایی که در آن متولد شدهاند باقی میمانند و به مناطق دیگر مهاجرت نمیکنند. به همین دلیل، اگر زیستگاه آنها آسیب ببیند، بازسازی جمعیتشان بسیار دشوار خواهد بود.
این کشف بار دیگر نشان میدهد که حتی در قرن بیستویکم نیز بخش بزرگی از تنوع زیستی اقیانوسها ناشناخته باقی مانده است. پژوهشگران اکنون قصد دارند مطالعات بیشتری در پاپوآ گینه نو انجام دهند تا رفتار، زیستشناسی و وضعیت حفاظتی این کوسه شگفتانگیز را بهتر بشناسند.
کریستین دادجون در پایان میگوید: «بیشتر مردم از تنوع فوقالعاده کوسهها و خویشاوندان آنها، از جمله سفرهماهیها و کیمراها، آگاهی ندارند. تنها تعداد بسیار کمی از این جانوران برای انسان خطرناک هستند. آنها گروهی حیرتانگیز و متنوعاند که همچنان ما را شگفتزده میکنند».
