«بازی» 4600 ساله در شهر سوختۀ سیستان پیدا شد
باستانشناسان در بیستویکمین فصل کاوشهای شهر سوخته در سیستان و بلوچستان، یکی از مهمترین محوطههای عصر برنز، موفق به کشف نوع تازهای از بازی رومیزی با قدمتی حدود ۴۶۰۰ سال شدند؛ کشفی که نشان میدهد ساکنان این شهر باستانی تنها صنعتگران و شهرنشینانی پیشرفته نبودند، بلکه به فعالیتهای فکری و سرگرمیهای پیچیده نیز علاقه داشتند.
فرادید| این یافته در کنار آثار دیگری مانند شانه استخوانی منقوش، بقایای پارچه، چرم، تخممرغ و نمونههایی از شیوههای تدفین ناشناخته به دست آمده است. به گفته روحالله شیرازی، سرپرست هیئت کاوش، این بازی از نظر ساختار با نمونههای پیشین کشفشده در شهر سوخته تفاوت دارد و احتمالاً نشاندهنده نوع دیگری از بازیهای فکری در هزاره سوم پیش از میلاد است. با این حال، جزئیات دقیق قواعد بازی هنوز منتشر نشده است.
به گزارش فرادید؛ شهر سوخته پیش از این نیز به دلیل کشف یکی از قدیمیترین و کاملترین مجموعههای بازی جهان شهرت یافته بود. در سال ۱۹۷۷ میلادی، باستانشناسان ایتالیایی در گور شماره ۷۳۱ این محوطه، صفحهای چوبی، ۲۷ مهره بازی و تاسهایی را کشف کردند که قدمت آنها به حدود ۲۶۰۰ تا ۲۴۰۰ پیش از میلاد بازمیگردد. این مجموعه از نظر طراحی با بازی معروف «بازی سلطنتی اور» در بینالنهرین مقایسه شده است، هرچند قوانین اصلی آن هرگز به طور قطعی شناخته نشد.
بازی کشفشده در شهر سوخته در سال 1977
کشف بازی جدید اهمیت زیادی دارد، زیرا احتمال وجود چندین سنت متفاوت بازی در یک جامعه شهری عصر برنز را مطرح میکند. پژوهشگران اکنون باید بررسی کنند که این بازی چگونه مورد استفاده قرار میگرفته، آیا همه اجزای آن باقی ماندهاند و چه ارتباطی با مجموعه بازی پیشین شهر سوخته داشته است.
بخش دیگری از یافتههای فصل جدید کاوش به گورستان گسترده شهر سوخته مربوط میشود. شرایط خشک و بیابانی منطقه باعث شده مواد آلی مانند چرم، پارچه و بقایای گیاهی و غذایی که معمولاً از بین میروند، در این محوطه به شکل کمنظیری حفظ شوند. این آثار میتوانند اطلاعات تازهای درباره پوشاک، خوراک، صنایع دستی و آیینهای تدفین مردم این شهر ارائه دهند.
از دیگر کشفیات مهم، یک شانه استخوانی تزئینشده با نقشهای حکاکیشده است که نمونه مشابه مستقیمی از آن در خود شهر سوخته شناخته نشده، اما آثار مشابهی در آسیای مرکزی دیده شده است. این شیء میتواند نشانهای از ارتباطات فرهنگی و تجاری گسترده شهر سوخته با مناطق دوردست باشد.
شهر سوخته حدود ۳۲۰۰ پیش از میلاد شکل گرفت و یکی از بزرگترین مراکز تمدن هیرمند در شرق فلات ایران بود. این شهر با مساحتی نزدیک به ۲۷۳ هکتار، دارای بخشهای مسکونی، صنعتی، آیینی و گورستانی بوده و شواهد باستانشناسی نشان میدهد که با آسیای مرکزی، دره سند، خلیج فارس، دریای عمان و بینالنهرین ارتباط داشته است.
یافتههای تازه نشان میدهند که زندگی در شهر سوخته تنها به تولید و تجارت محدود نبود؛ مردم این شهر بازی میکردند، لباس میپوشیدند، اشیای تزئینی میساختند، غذا آماده میکردند و برای مردگان خود آیینهای ویژهای برگزار میکردند. بازی ۴۶۰۰ ساله تازه کشفشده، پنجرهای تازه به زندگی روزمره و فرهنگ ذهنی یکی از پیشرفتهترین جوامع شهری عصر برنز ایران باز میکند.
