شناسایی یک سیاهچاله یک میلیون برابر خورشید، خارج از محدودهای که دانشمندان انتظار داشتند
سیاهچالهها معمولاً مستقیماً دیده نمیشوند، زیرا حتی نور نیز نمیتواند از افق رویداد آنها فرار کند. دانشمندان معمولاً با بررسی اثرات گرانشی یا تابش موادی که به سمت آنها کشیده میشوند، به وجودشان پی میبرند. اما مورد جدید متفاوت است.
یک سیاهچاله کلانترم که حدود یک میلیون برابر خورشید جرم دارد، در جایی پیدا شده که دانشمندان انتظار دیدنش را نداشتند؛ نه در مرکز یک کهکشان، بلکه در حاشیه آن. این سیاهچاله که حدود ۷۵۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد، زمانی آشکار شد که یک ستاره بیش از حد به آن نزدیک شد و بر اثر نیروی گرانشی شدید سیاهچاله متلاشی شد. ناسا این کشف را راهی تازه برای پیدا کردن سیاهچالههای کلانترم سرگردان در کیهان میداند.
ستارهای که راز سیاهچاله را فاش کرد
این سیاهچاله تا زمانی که یک ستاره به محدوده خطرناک آن نزدیک نشد، عملاً پنهان بود. نیروی گرانشی شدید سیاهچاله ستاره را از هم متلاشی کرد؛ رویدادی که به آن اختلال کشندی یا Tidal Disruption Event گفته میشود. بقایای ستاره هنگام چرخش و سقوط به سمت سیاهچاله بسیار داغ و درخشان شدند و یک فوران نورانی ایجاد کردند.
یک سیاهچاله که سر جای خودش نبود
به گزارش NASA Science ماجرا نخستینبار در نوامبر ۲۰۲۵ موردتوجه قرار گرفت؛ زمانی که بررسیهای Zwicky Transient Facility یا ZTF در رصدخانه پالومار کالیفرنیا، افزایش غیرعادی روشنایی را در یک کهکشان ثبت کرد.
جالب اینکه ZTF هر شب صدها هزار درخشش را ثبت میکند. یک الگوریتم هوش مصنوعی توانست از میان این حجم عظیمداده، درخششی را شناسایی کند که شباهت زیادی به رویدادهای متلاشیشدن ستاره داشت؛ با این تفاوت که محل آن با نمونههای معمول متفاوت بود.
تا پیشازاین، تصور رایج این بود که سیاهچالههای کلانترم عمدتاً در مرکز کهکشانهای پرجرم قرار دارند. کشف جدید نشان میدهد ممکن است برخی از این اجرام در فاصله زیادی از مرکز کهکشان هم سرگردان باشند.
چگونگی کشف سیاهچالههای پنهان
یکی از جذابترین بخشهای این کشف، روش پیدا کردن آن است. دانشمندان بهجای اینکه مستقیماً دنبال خود سیاهچاله بگردند، به دنبال ستارههایی هستند که قربانی آنها میشوند. اگر ستارهای بیش از حد به یک سیاهچاله نزدیک شود، ممکن است متلاشی شود و انفجار یا درخشش قابل تشخیصی ایجاد کند
به گفته رابرت استاین، پژوهشگر دانشگاه مریلند و مرکز پرواز فضایی گادرد ناسا، این کشف نشان داده است که میتوان از رویدادهای متلاشیشدن ستارهها برای پیدا کردن سیاهچالههای کلانجرمی استفاده کرد که از مرکز کهکشانها دور شدهاند.
منبع: خبرآنلاین
