کشف «تخت پادشاهی» در مقبرۀ باستانی مرد جذامی

فرادید| این گور در محوطه باستانی فال‌وارد، در منطقه ساحلی میان رودهای اِلبه و وِزر، کشف شده است. گورستانی که از اواخر قرن سوم تا اواخر قرن پنجم میلادی مورد استفاده قرار می‌گرفت و به دلیل خاک مرطوب و رسی، بسیاری از مواد آلی مانند چوب، پارچه و پوست حیوانات را حفظ کرده بود.

به گزارش فرادید؛ یکی از مهم‌ترین یافته‌ها، گور شماره ۲۶۵ بود که به مردی حدوداً ۵۰ ساله تعلق داشت. پیکر او را در قایقی بلوطی قرار داده و با تخته‌های چوبی پوشانده بودند. در کنار قایق نیز صندلی بزرگی از تنه درخت توسکا پیدا شد که به دلیل ساخت ظریف و ظاهر باشکوهش، به عنوان یک تخت یا صندلی سلطنتی شناخته شده است. چهارپایه‌ای چوبی با نقش صحنه شکار و کتیبه‌ای به خط رونیک نیز از دیگر یافته‌های این گور بود.

اشیای همراه مرد، از جمله یک لگن برنزی، ظرف سفالی، صفحه بازی و کمربندی با ویژگی‌های نظامی رومی، نشان می‌دهند که او احتمالاً جایگاه اجتماعی قابل‌توجهی داشته است. بررسی‌ها حاکی از آن است که اگرچه اشیای چوبی با گونه‌های درختی بومی منطقه ساخته شده‌اند، سبک تزئیناتشان از سنت‌های هنری دوران متأخر امپراتوری روم تأثیر گرفته است. تحلیل DNA نیز نکته‌ای شگفت‌انگیز را آشکار کرد: برخلاف دو فرد دیگر بررسی‌شده در همین گورستان که از نظر ژنتیکی به جمعیت‌های شمال‌غرب اروپا، از جمله جوامع عصر آهن بریتانیا و آنگلوساکسون‌های نخستین، شباهت داشتند، مرد مدفون در قایق با جمعیت‌های ساکن در مرزهای رود دانوب در جنوب‌شرق اروپا خویشاوندی ژنتیکی بیشتری نشان می‌داد. این منطقه بخش‌هایی از کرواسی، اسلوونی، مجارستان و صربستان امروزی را در بر می‌گیرد.

این یافته احتمال ارتباط مرد با ارتش روم را مطرح کرده است. پژوهشگران حدس می‌زنند او شاید از جنگجویان متحدی بوده که با عنوان فُدراتی در ارتش روم خدمت می‌کردند؛ نیروهایی که از جوامع مختلف و از طریق پیمان‌های نظامی به خدمت گرفته می‌شدند. البته وجود کمربند نظامی رومی به‌تنهایی چنین فرضیه‌ای را اثبات نمی‌کند، زیرا ممکن است این شیء از راه تجارت، ارث یا غنیمت جنگی به دست آمده باشد. استخوان‌های ماهی، حصیرهای نی و جعبه‌ای کوچک به شکل پرنده آبزی نیز در قایق پیدا شده‌اند. همچنین رشد قابل‌توجه عضلات بازوهای مرد نشان می‌دهد که احتمالاً با فعالیت‌هایی مانند قایقرانی یا ماهیگیری سروکار داشته است.

یکی دیگر از نتایج مهم پژوهش، شناسایی DNA باکتری عامل جذام، یعنی مایکوباکتریوم لپره، در دندان و استخوان پاشنه مرد بود. با این حال، نشانه مشخصی از آسیب استخوانی ناشی از جذام در اسکلت او دیده نشد و معلوم نیست بیماری چه علائمی در زندگی‌اش ایجاد کرده بود. بررسی ژنتیکی باکتری نشان داد که این نمونه به دودمان چهارم آن تعلق دارد؛ دودمانی که نمونه‌ای از آن پیش‌تر در مومیایی مصری متعلق به فاصله قرن چهارم تا دوم پیش از میلاد شناسایی شده بود. پژوهشگران تأکید می‌کنند که این شباهت به معنای انتقال مستقیم بیماری از مصر به شمال آلمان نیست. این کشف در کنار شواهد ژنتیکی و اشیای رومی، تصویری تازه از جابه‌جایی انسان‌ها و ارتباط جوامع اروپایی در قرن پنجم میلادی ارائه می‌دهد؛ دوره‌ای که هم‌زمان با تضعیف و فروپاشی تدریجی اقتدار روم غربی و مهاجرت گسترده جمعیت‌ها در اطراف دریای شمال بود.