دل به طبیعت ؛ آیین کهن ایرانیان در پایان نوروز

سیزدهم فروردین، که در فرهنگ ایرانی با نام «روز طبیعت» شناخته می‌شود، هر ساله فرصتی است برای مردم تا در واپسین روز تعطیلات نوروزی به دل طبیعت بروند و این آیین کهن را در کنار خانواده و دوستان گرامی بدارند؛ روزی که  همدلی و احترام به طبیعت در سراسر کشور جلوه‌ای ویژه پیدا می‌کند.

از ساعات ابتدایی صبح سیزدهم فروردین، پارک‌ها، بوستان‌ها، حاشیه رودخانه‌ها، جنگل‌ها و مناطق گردشگری در شهر و روستاهای مختلف میزبان خانواده‌هایی است که با همراه داشتن خوراکی‌های ساده و وسایل بازی روز طبیعت را در فضایی صمیمی سپری می‌کنند.

از همان ساعات اولیه صبح، جاده‌های منتهی به تفرجگاه‌ها و مناطق طبیعی با حجم زیادی از خودروها و گردشگران روبه‌رو می‌شود و خانواده‌ها با گستردن زیراندازها در سایه درختان یا کنار رودخانه‌ها، ساعاتی را در کنار یکدیگر می‌گذرانند و کودکان نیز با بازی‌های گروهی و محلی به شادی می‌پردازند.

سیزده‌به‌در یکی از کهن‌ترین آیین‌های ایرانی است که پیشینه آن به فرهنگ و سنت‌های ایران باستان بازمی‌گردد و در باورهای کهن، حضور در طبیعت در روز سیزدهم فروردین نشانه‌ای از پیوند انسان با زمین و طبیعت به شمار می‌رفت.

ایرانیان باستان این روز را فرصتی برای شادمانی، پاکی و رهایی از اندوه می‌دانستند و به همین دلیل در فضای باز و طبیعت گرد هم می‌آمدند.

در گذر زمان، این رسم کهن همچنان در میان مردم ایران حفظ شده و نسل به نسل منتقل شده است و بسیاری از خانواده‌ها سیزده‌به‌در را پایان رسمی تعطیلات نوروزی می‌دانند و تلاش می‌کنند این روز را به گونه‌ای متفاوت در کنار نزدیکان خود سپری کنند.

از جمله آیین‌های رایج در این روز می‌توان به گره زدن سبزه اشاره کرد؛ رسمی که بیشتر توسط جوانان و به ویژه دختران و پسران جوان انجام می‌شود و آنان با گره زدن سبزه آرزوهای خود را برای سال جدید بیان می‌کنند و آن را نمادی از امید، پیوند و آرزوهای نیک می‌دانند.

رها کردن سبزه سفره هفت‌سین در آب روان نیز از دیگر سنت‌های شناخته‌شده سیزده‌به‌در است و بسیاری از خانواده‌ها پس از پایان روز طبیعت، سبزه نوروزی خود را در رودخانه‌ها یا نهرها رها می‌کنند؛ رسمی که در فرهنگ عامه به معنای دور کردن بدی‌ها و سپردن آن به طبیعت تعبیر شده است.

علاوه بر این، بازی‌های گروهی و محلی نیز بخش مهمی از برنامه‌های این روز را تشکیل می‌دهد؛ بازی‌هایی مانند طناب‌کشی، وسطی، فوتبال‌های دوستانه، بدمینتون و انواع بازی‌های سنتی در میان خانواده‌ها و گروه‌های دوستانه برگزار می‌شود و فضای پرنشاطی ایجاد می‌کند.

در برخی مناطق نیز غذاهای خاصی برای این روز آماده می‌شود و پخت آش رشته، کباب، جوجه‌کباب و غذاهای محلی در فضای باز از جمله برنامه‌هایی است که بسیاری از خانواده‌ها برای سیزده‌به‌در تدارک می‌بینند و بوی غذاهای محلی در فضای پارک‌ها و طبیعت، حال و هوای این روز را بیش از پیش دلنشین می‌کند.

در سال‌های اخیر، با افزایش توجه به مسائل زیست‌محیطی، روز طبیعت به فرصتی برای یادآوری اهمیت حفاظت از محیط زیست نیز تبدیل شده است و سازمان حفاظت محیط زیست، شهرداری‌ها و فعالان محیط زیست هر ساله از شهروندان می‌خواهند که در این روز بیش از پیش به طبیعت احترام بگذارند.

کارشناسان محیط زیست تأکید می‌کنند که رها نکردن زباله در طبیعت، خاموش کردن کامل آتش، آسیب نزدن به درختان و پوشش گیاهی و همچنین پرهیز از ورود به مناطق حفاظت‌شده از جمله اقداماتی است که می‌تواند در حفظ طبیعت مؤثر باشد.

از سوی دیگر، دستگاه‌های خدماتی و امدادی از جمله پلیس راهور، اورژانس، هلال‌احمر و نیروهای امدادی نیز در این روز با آمادگی کامل در محورهای جاده‌ای و مناطق گردشگری حضور دارند تا خدمات لازم را به شهروندان ارائه دهند و سفرهای روز طبیعت با ایمنی بیشتری انجام شود.

روز طبیعت در حقیقت پایان‌بخش آیین‌های نوروزی و آغاز بازگشت به زندگی روزمره است؛ اما خاطره لحظات شاد این روز در کنار خانواده و طبیعت، تا مدت‌ها در ذهن بسیاری از مردم باقی می‌ماند.

منبع: ایرنا