فسیل‌های ماهی باستانی در آلبرتا، رازهای تکامل گونه‌های امروزی را آشکار کردند

فسیل‌های کمیاب و کاملی از ماهی‌های باستانی که در آلبرتا کشف شده‌اند، به دانشمندان کمک می‌کنند تا شکاف‌های اطلاعاتی درباره گونه‌های ماهی آب شیرین آمریکای شمالی در پایان عصر دایناسورها و چگونگی تکامل آن‌ها به گونه‌های امروزی را پر کنند.

دونالد برینکمن، پژوهشگر بازنشسته موزه سلطنتی تایرل، می‌گوید با وجود دانش گسترده درباره ماهی‌های آب شور و دریایی، اطلاعات دانشمندان درباره خویشاوندان آب شیرین آن‌ها همچنان محدود است.

برینکمن که استاد مدعو گروه علوم زیستی دانشگاه آلبرتا نیز به شمار می‌رود، گفت:

بیشتر فسیل‌های ماهی‌های آب شیرین فقط از استخوان‌های جداگانه، مانند استخوان‌های آرواره، تشکیل شده‌اند که بررسی و طبقه‌بندی علمی آن‌ها بسیار دشوار است. اسکلت‌های کامل بسیار کمی در اختیار داریم، در حالی که برای شناسایی نوع ماهی و تعیین ارتباط آن با گروه‌های امروزی، دقیقاً به همین نمونه‌ها نیاز داریم.

خوشبختانه، منطقه‌ای در مرکز آلبرتا با نام مناسب پسیس پوینت وجود دارد که شمار زیادی از اسکلت‌های کامل ماهی‌های فسیل‌شده متعلق به زیست‌بوم‌های باستانی آب شیرین را در خود جای داده است. برینکمن و همکارانش برای کشف اطلاعات پنهان این فسیل‌ها از مرکز نور کانادایی در دانشگاه ساسکاچوان کمک گرفتند.

لیزا ون لون، استاد مدعو گروه‌های علوم زمین و انسان‌شناسی دانشگاه وسترن، درباره این پژوهش گفت:

ما نمونه‌هایی را بررسی کردیم که بخش‌های مختلف بدن ماهی در آن‌ها به‌صورت کامل و در کنار یکدیگر حفظ شده بود؛ بنابراین، تمام بدن ماهی فسیل‌شده در دسترس ما قرار داشت.

این فسیل‌ها بسیار کوچک‌اند و طول آن‌ها تنها به چند سانتی‌متر می‌رسد. همچنین، درون سنگ‌های سیاه قرار گرفته‌اند و مشاهده جزئیاتشان با چشم غیرمسلح دشوار است. استفاده از نور بسیار پرقدرت سینکروترون به پژوهشگران امکان داد بخش‌های داخلی فسیل‌ها را بررسی کنند، اطلاعات بیشتری درباره شکل و ساختار درونی آن‌ها به دست آورند و ارتباطشان را با گونه‌های امروزی مشخص کنند.‌ برینکمن درباره نقش فناوری تصویربرداری در این تحقیق گفت:

این فناوری به ما اجازه داد ساختار اسکلتی ماهی‌ها را با جزئیاتی بسیار بیشتر از روش‌های معمول مشاهده کنیم. همچنین توانستیم بخش‌های مشخصی مانند آرواره را به‌صورت دیجیتالی از اسکلت جدا کنیم و آن‌ها را با استخوان‌های منفرد کشف‌شده مقایسه کنیم.

پژوهشگران بر دو نوع ماهی از گروه بسیار متنوع آکانتومورف‌ها، معروف به ماهی‌های خاردار، تمرکز کردند. این گروه حدود یک‌سوم از تمام مهره‌داران زنده را تشکیل می‌دهد. خویشاوندان امروزی آن‌ها شامل ماهی تن در اقیانوس‌ها و سوف در آب‌های شیرین هستند.

یکی از فسیل‌ها به گروهی از ماهی‌ها با نام پلی‌میکسی‌فورم تعلق دارد که قدیمی‌ترین عضو شناخته‌شده گروهی به شمار می‌رود که امروزه فقط در اعماق اقیانوس زندگی می‌کنند. یافته‌های جدید نشان می‌دهد اعضای این گروه در دوره کرتاسه در محیط‌های آب شیرین نیز حضور داشته‌اند.

فسیل دوم به گروه پرکومورف‌ها تعلق دارد. این پژوهش قدیمی‌ترین شواهد شناخته‌شده از حضور این گروه در دوره کرتاسه را ارائه می‌دهد. نتایج تازه تیم تحقیقاتی، درک دانشمندان از شرایط زندگی و تنوع زیستی در حدود ۶۶ میلیون سال پیش را گسترش می‌دهد.

برینکمن درباره اهمیت این یافته‌ها گفت:

این فسیل‌ها اطلاعات ارزشمندی درباره تنوع و تاریخچه تکاملی این گروه‌های خاص از ماهی‌ها در اختیار ما قرار داده‌اند. آن‌ها به شناخت تاریخ حیات کمک می‌کنند و نشان می‌دهند چه مراحل تکاملی طی شده است تا به دنیای امروزی برسیم.

منبع: دیجینوی