مرگ بهتر از اسارت: بازگشت اسیران کره شمالی با قتلعام خانوادگی همراه است
در نظام بسته پیونگیانگ، اسارت نه پایان رنج که آغاز آن است. بازگشت اسیران کره شمالی از جبهه، به حکم خیانت تعبیر شده و قربانیان خانوادههایی هستند که هیچ بازگشتی برای آنها امن نیست.
همزمان با افزایش توجه جهانی به سرنوشت دو اسیر جنگی کره شمالی که در اوکراین نگهداری میشوند، پرسش بنیادینی پیشروی ناظران قرار گرفته است: چرا شمار اسیران کره شمالی در این جنگ به طرز چشمگیری اندک است؟ و چه عاملی سربازان این کشور منزوی را به نبرد تا واپسین قطره خون وادار میکند؟ پاسخ این سوال در ساختار ترس فراگیر و سیاستهای بیرحمانه حکومت پیونگیانگ نهفته است.
گزارشهای منتشر شده از کشتهشدن اسیران نادر کرهای نشان میدهد بازگشت به وطن در قالب «اسیر جنگی» نهتنها نشانه شکست، بلکه حکمی برای مرگ کل خانواده است. نظام حاکم، چنین بازگشتی را خیانت به رهبر تعبیر میکند و برای پاکسازی ننگ بستگان اسیران را از میان برمیدارد.
اعترافات تکاندهنده اسیران کره شمالی در جنگ اوکراین
در واپسین ماههای سال ۲۰۲۴، دولت پیونگیانگ در اقدامی کمسابقه حدود ۱۱ هزار سرباز را برای مشارکت مستقیم در جنگ اوکراین در کنار نیروهای روسی اعزام کرد. این تصمیم که در سکوت خبری داخلی و با حداقل پوشش رسانهای رسمی همراه بود، نخستین مداخله آشکار ارتش کره شمالی در یک مناقشه بینالمللی پس از جنگ کره بهشمار میرود.
به گفته مقامات نظامی و اطلاعاتی اوکراین، بیش از ۶ هزار نفر از این نیروها تنها در هفتههای ابتدایی نبرد در منطقه کورسک روسیه کشته شدند. نیروهای کرهای که فاقد هماهنگی عملیاتی و تجربه میدان جنگ مدرن بودند، در برابر پهپادهای تهاجمی و سامانههای شناسایی اوکراین غافلگیر شدند. متقاطعبودن عملیات پهپادی، کمبود آموزشهای ضدپهپاد و ناآشنایی با زمین نبرد باعث شد ستونهای اعزامی کره شمالی در نخستین موج درگیریها تقریباً نابود شوند.
بر اساس گزارش آژانس اطلاعات نظامی اوکراین، باقیمانده نیروهای کره شمالی در غرب منطقه کورسک مستقر شده و تا ژانویه ۲۰۲۵ به حملات محدود علیه مواضع مرزی اوکراین ادامه دادهاند. این آژانس تأکید کرده است که ساختار نیروهای اعزامی پیونگیانگ «چرخشی» است؛ بدین معنا که هر چند ماه، گروهی از سربازان تازهنفس جایگزین نیروهای فرسوده میشوند تا هم روحیه جبهه حفظ شود و هم تجربیات میدان نبرد به کشور بازگردانده شود.
حدود ۳ هزار نفر از نیروهای شرکتکننده پس از طی دورههای میدانی کوتاه، به کره شمالی بازگشتهاند تا آموختههای خود در زمینه تسلیحات روسی، تاکتیکهای جنگ پهپادی و نبرد شهری را به یگانهای دیگر منتقل کنند. با وجود تلفات سنگین، شمار اسیران کره شمالی به شکل شگفتانگیزی اندک گزارش شده است. در حال حاضر تنها دو اسیر جنگی شناختهشدهی کره شمالی در اختیار اوکراین قرار دارند که از منظر نظامی بسیار غیرعادی است.
این دو نفر در ژانویه ۲۰۲۵ در ویدیویی رسمی که از سوی مقامات اوکراینی منتشر شد، دیده شدند؛ تصاویری که برای نخستینبار چهره واقعی سربازان کرهای حاضر در این جنگ را به جهانیان نشان داد. چندی بعد، شبکه تلویزیونی MBC کره جنوبی در قالب برنامه مستند تحقیقاتی مشهور خود با عنوان دفترچه تهیهکننده (PD Notebook) موفق شد مصاحبهای اختصاصی با اسیران کره شمالی انجام دهد. گفتوگویی که ماه گذشته پخش شد و واکنشهای گستردهای در رسانههای آسیایی و غربی برانگیخت.
چرا سربازان کره شمالی مرگ را وفاداری میدانند؟
مصاحب نادر برنامه «دفترچ تهیهکننده» نه تنها چهره و هویت دو اسیر کره شمالی را آشکار کرد، بلکه یکی از تاریکترین لایههای آموزش نظامی این کشور را نیز برملا ساخت که سربازان را از کودکی تا جوانی به مخلوقاتی تبدیل میکند که مفهوم بقا را تنها در چارچوب وفاداری به رهبر میفهمند. برنام مستند نشان داد که نظام آموزشی ارتش کره شمالی در واقع نوعی مهندسی روانی است، طراحیشده برای پرورش سربازانی که بیهراس از مرگ و گناه اسارت، تا آخرین لحظه بجنگند.
در این نظام، مرگ نه پایان مأموریت بلکه نوعی پیوند نهایی با دولت و رهبر است. در طول برنامه افسران نظامی اوکراینی توضیح دادند که نیروهای کره شمالی در میدان نبرد رفتاری تقریباً ماورایی دارند که حتی زیر آتش مستقیم و با جراحات شدید عقبنشینی نمیکنند. آنها اغلب بیامان به سوی اهداف پیشروی میکنند و ترس از خیانت و وحشت از عواقب زندهماندن درون وجود آنها است.
یک اسیر روس با نام میخاییل در یکی از اردوگاههای اوکراین گفت که در جلسات آموزشی نیروهای روسی، مربیان بهطور مکرر سربازان کره شمالی را نماد وفاداری بیچونوچرای نظامی مینامیدند و از آنان به عنوان معیار تعهد یاد میکردند. به گفته او، سربازان کرهای هرگز متوقف نمیشوند؛ آنها آموزش دیدهاند که توقف یعنی خیانت. دادههای منتشرشده از همان مصاحبههای مستند نشان میدهد دو اسیر کره شمالی که با شبکه MBC گفتوگو کردهاند، عمدتاً برخلاف میل خود زنده ماندهاند.
اسیران کره شمالی گفتهاند که قصد داشتند پیش از آنکه به دست نیروهای اوکراینی بیفتند، با انفجار نارنجک یا شلیک به خود، جانشان را بگیرند اما شدت جراحات اجازه انجام این کار را نداده است. ویدئو پخششده در برنامه صحنهای تکاندهنده داشت: سرباز اوکراینی به یک سرباز کرهای مجروح که بر زمین افتاده بود نزدیک شد؛ سرباز کرهای، پیش از قطع تصویر فریاد زد: «زنده باد ژنرال کیم جونگ اون!» گفته میشود ثانیههایی بعد او نارنجکی از جیب بیرون آورد و خود را منفجر کرد.
بازگشت از جنگ یعنی پاکسازی سه نسل از خانواده!
منابع اطلاعاتی کره شمالی که توسط جداشدگان تأیید شدهاند، گزارش دادهاند این نوع ذهنیت فداکاری مطلق برای کشور در طول دور دهساله خدمت اجباری در ارتش بهتدریج در وجود سربازان نهادینه میشود. شعارهایی مانند «با خون خود گناه را بشوی» و «نفس باید در راه جمهوری بمیرد» در تمرینها و آیینهای نظامی روزمره تکرار میشوند تا مرگ را از یک ترس انسانی به فضیلتی اجتماعی تبدیل کنند.
این دکترین نه تنها در پادگانها بلکه در کل ساختار جامعه کره شمالی شامل مدارس ابتدایی گرفته تا مراسم حزبی جاری است. کودکان از دوران دبستان با تصاویر قهرمانانی تغذیه میشوند که در میدان نبرد جان دادهاند و استدلالهای مذهبیگونه درباره «پاکی از طریق نابودی خویش» بخشی از آموزش مدنی است.
به گفت یکی از دو اسیر کرهای، دلیل اصلی مقاومت بیپایان سربازان این است که اگر به عنوان اسیر بازگردند، پیامد آن پاکسازی سه نسل از خانواده است. او با بغض گفته بود: «نمیدانم با مادرم چه کردهاند… اینکه من فرزند او شدم اشتباه بود.»
قهرمانی در مرگ؛ روایت تازه کیم جونگ اون از جنگ اوکراین
در آوریل ۲۰۲۵ دولت کره شمالی رسماً اعزام نیروهای نظامی خود به روسیه را تأیید کرد، اقدامی که عملاً مهر تأییدی بر حضور مستقیم این کشور در جنگ روسیه و اوکراین بود و از مدتها پیش تنها در چارچوب همکاریهای تسلیحاتی و فنی مطرح میشد. از آن زمان رهبر کره شمالی، کیم جونگ اون با برگزاری مراسمهای متوالی یادبود و دیدار از بناهای بزرگداشت سربازان کشتهشده، کوشیده است این مشارکت نظامی را با مفهوم «افتخار ملی» پیوند دهد.
روزنامه رودونگ سینمون (ارگان رسمی حزب کارگر کره) در گزارشی مفصل نوشت کیم در بازدیدی نمادین از مجموعهای تازهساخته در پیونگیانگ که یادبودی برای سربازان جانباخته در میدانهای نبرد اوکراین در آن قرار دارد، بر نقش این نیروها در دفاع از کرامت و شرافت مقدس جمهوری تأکید کرده است. در مراسم افتتاح یادبود، او گفت: «امروز لحظهای احساسی و تاریخی است که قهرمانانهترین دوران دفاع از کرامت را در قلب پیونگیانگ ثبت میکند.»
تحلیلگران باور دارند این نمایشهای نمادین بخشی از راهبرد داخلی حکومت برای مدیریت نارضایتیهاست و در واقع، تجلیل از کشتهها قرار است رنج خانوادههایی را پنهان کند که فرزندانشان در جنگی دوردست و بیارتباط با منافع مستقیم کشور جان باختهاند. کیم با بازدیدهای پیدرپی از این یادبود، تلاش میکند شکستهای نظامی و تلفات سنگین را در قالب روایتی حماسی بازتعریف کند که قهرمان را نه در پیروزی، بلکه در مرگ جستوجو میکند.
اتحاد پیونگیانگ و مسکو از تسلیحات تا میدان جنگ
کارشناسان تصمیم پیونگیانگ برای اعزام نیرو به روسیه را نماد تقویت همپیمانی ژئوپلیتیکی میان مسکو و پیونگیانگ میدانند؛ اتحاد تازهای که از سطح تبادل تسلیحات و فناوری نظامی به همکاری میدانی رسیده است. کیم جونگ اون در ماه سپتامبر ۲۰۲۵، در جریان رژه نظامی روز پیروزی در پکن در کنار شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین ایستاد؛ تصویری که جهان را به سرعت دور زد و به تعبیر دیپلماتها تثبیت نمادین جایگاه کره شمالی به عنوان متحد شرقی محور پکن–مسکو بود.
پیام آن حضور این بود که کره شمالی اگرچه کشوری منزوی است، اما تلاش دارد خود را در صف قدرتهای ضدغربی جای دهد و نقش خود را از دولت بسته به شریک وفادار تغییر دهد. در میان همه این نمایشهای نمادین، سرنوشت دو اسیر جنگی کره شمالی که در اوکراین نگهداری میشوند همچنان در مرکز توجه جهانی قرار دارد. هر دو نفر در مصاحبههای خود آشکارا خواستار انتقال به کره جنوبی شدهاند که بر اساس قوانین کره شمالی، به معنای قطع کامل تعلق به وطن و پذیرش خطر نابودی خانواده است.
نام این دو اسیر عمداً از فهرست رسمی اوکراین برای تبادل زندانیان با روسیه حذف شده، اقدامی که نشان میدهد کییِف تصمیم دارد از آنها به عنوان شاهدانی انسانی در افشای نظام ایدئولوژیک کره شمالی بهره گیرد. دولت سئول نیز اعلام کرده است در صورت درخواست رسمی آنها، آماده پذیرش خواهد بود. اما تحقق این انتقال وابسته به مذاکرات چندجانبه میان کره جنوبی، اوکراین و نهادهای بینالمللی است.
منبع: عصر ایران
