چرا در زبان‌های اسکاندیناوی واژه‌ای برای «لطفاً» وجود ندارد؟

هرگز موضوعی مهم‌تر از این نبوده که مسافری مودب و محترم باشید. اما چطور می‌توان درخواست مودبانه‌ داشت وقتی واژه‌ای معادل «لطفاً» در زبان شما وجود ندارد؟

خبرنگار بی‌بی‌سی درباره تجربه خود از سفر به کشورهای نوردیک و مشکلی که در گفتگو به آن برخورده چنین می‌نویسد: من در یک نانوایی کپنهاگ هستم و در صف برش‌های کیک لیمویی شکری، نان‌های هل‌دار ظریف و شیرینی‌های دارچینی طلایی-قهوه‌ای ایستاده‌ام. وقتی به جلوی صف می‌رسم، آماده‌ام به زبان دانمارکی ساده سفارش بدهم. اما ناگهان به یک مانع برمی‌خورم: در این کشور، هیچ کلمه‌ای وجود ندارد که کاملاً مانند «لطفا» انگلیسی عمل کند.

مثل خیلی از مردم، وقتی سفر می‌کنم، اصول اولیه سلام، خداحافظ، بله، خیر، لطفاً و متشکرم را یاد می‌گیرم. اما این در دانمارکی، سوئدی، نروژی، ایسلندی یا فنلاندی امکان‌پذیر نیست، جایی که هیچ کلمه جامعی وجود ندارد که کاملاً به همان شکل عمل کند.

خب، چه اتفاقی دارد می‌افتد؟ آیا گویشوران نوردیک صرفاً رک‌تر هستند، یا ادب به شیوه‌هایی ابراز می‌شود که افراد خارجی ممکن است فوراً متوجه آن نشوند؟ برای مسافران، درک این تفاوت می‌تواند تعاملات روزمره را بسیار آسان‌تر کند.

ادب می‌تواند متفاوت باشد

دکتر جیمز پوچوفسکی، زبان‌شناس و محقق موزه فرهنگ نوشتاری نروژ (Nynorsk Kultursentrum)، می‌گوید اولین چیزی که باید درک کرد این است که جستجوی ترجمه مستقیم کلمه «لطفاً» ممکن است شروع اشتباهی باشد.

برای مثال، دانمارکی‌ها ممکن است در یک نانوایی با استفاده از واژه‌های må jeg bede om - «می‌توانم درخواست کنم» - به عنوان راهی برای نشان دادن ادب، درخواست شیرینی کنند. در سوئد، گوینده ممکن است به درخواست خود یک کلمه «متشکرم» اضافه کند. در حالی که در نروژ، ادب ممکن است با یک اشاره به انتهای درخواست و لبخند منتقل شود.

دانیلا هوملگرن، معلم زبان دانمارکی، می‌گوید رک بودن بخشی از سبک ارتباطی است. او می‌گوید: «در اینجا به کارایی بها داده می‌شود و ارتباط عموماً مستقیم است. اگر مودب بودن بیش از حد روند کار را کُند کند، ممکن است آزاردهنده تلقی شود.»

اما آیا آنها بی‌ادب هستند؟

پوچوفسکی این تفاوت‌ها را بازتابی از ساختار اجتماعی می‌داند. او توضیح می‌دهد که در کشورهای اسکاندیناوی، برابری‌طلبی ارزشمند است و تمایز بین افراد در گفتار روزمره کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. برای مثال، اشکال رسمی‌تر خطاب مانند Herr و Frue (آقا و خانم) تا حد زیادی از کاربرد روزمره خارج شده‌اند - بازتابی از اینکه چگونه خود را برابرتر و کمتر بر اساس طبقه تعریف می‌کنند.

این رگه برابری‌طلبی اغلب با قانون یانته، ایده اسکاندیناویایی مبنی بر اینکه هیچ‌کس نباید خود را خاص‌تر یا مهم‌تر از دیگران بداند، مرتبط است. پوچوفسکی می‌گوید، «در تعاملات روزمره، این می‌تواند به معنای تأکید کمتر بر نشان دادن جایگاه باشد. بنابراین، ادب ممکن است کمتر بر کلمه‌ای محترمانه مانند "لطفا" تکیه کند و بیشتر بر عبارت‌بندی، لحن و زمینه متکی باشد.»

هنجارهای اجتماعی مشابهی در سراسر منطقه، از جمله فنلاند، گسترش یافته است، با وجود اینکه فنلاندی متعلق به یک خانواده زبانی جداگانه از دانمارکی، سوئدی، ایسلندی و نروژی است. پوچوفسکی می‌گوید: «زبان چیزی بیش از کلمات است. همچنین به نحوه ارائه یک ایده مربوط می‌شود.»

مودب بودن بدون گفتن «لطفاً»

هوملگرن می‌گوید بازدیدکنندگان باید از اطرافیان خود الگو بگیرند. او ادامه می‌دهد: «شما باید سطح ادب مکانی را که در آن هستید تنظیم کنید. موقعیت‌های اطراف خود را مشاهده کنید تا بتوانید به سطح آنچه مودبانه است و آنچه مودبانه نیست عادت کنید.» حتی بدون صحبت کردن به آن زبان، مسافران می‌توانند به لحن، زبان بدن و نحوه برخورد مردم با کارکنان خدمات و غریبه‌ها توجه کنند.

در سوئد، یک گزینه ساده اضافه کردن یک رویه - «متشکرم» - به یک درخواست است. تحقیقات در مورد رویه سوئدی، استفاده از آن را به برابری و عمل متقابل، نه به احترام، مرتبط می‌داند. همان کلمه اساسی در بیشتر منطقه استفاده می‌شود: tak در دانمارکی و takk در نروژی و ایسلندی، در حالی که فنلاندی‌ها از kiitos برای تشکر استفاده می‌کنند.

اما بازدیدکنندگان نباید زیاد نگران اشتباه کردن آن باشند. اگر بدون گفتن «تاک» قهوه سفارش دهید، هیچ‌کس با شما بدخلقی نمی‌کند. در واقع، هوملگرن می‌گوید که بیش از حد مودب بودن می‌تواند به خودی خود غیرمعمول به نظر برسد و حتی مشکوک تلقی شود: «من هرگز نشنیده‌ام کسی پس از مصاحبه شغلی یا چیزی مشابه، کارت تشکر فیزیکی ارسال کند. این کمی اغراق‌آمیز به نظر می‌رسد و شاید به این معنی باشد که شما به دنبال لطف هستید.»

برای مسافران، درس این است که ادب همیشه به کلمات یا آداب یکسانی بستگی ندارد. ممکن است «لطفاً» را نشنوید - اما این بدان معنا نیست که ادب وجود ندارد.

منبع: اطلاعات آنلاین