سمّیترین مناطق کرۀ زمین که پر از تشعشعات کشندۀ رادیواکتیو هستند
بعضی نقاط زمین آنقدر آلوده به مواد رادیواکتیو هستند که عملاً نباید به آنها نزدیک شد. نیروگاه معروف چرنوبیل فقط یکی از این نقاط خطرناک است.
فرادید| از نیمه دوم قرن بیستم، قدرتهای بزرگ جهان برای ساخت سلاحهای هستهای و نیروگاههای اتمی با یکدیگر رقابت کردند. اما اشتباهات اجتنابناپذیر در این مسیر، ردپایی مرگبار از آلودگی رادیواکتیو بر سیاره زمین بر جای گذاشت.
به گزارش فرادید؛ از فجایع اتمی گرفته تا دفع بیاحتیاط زبالههای هستهای، باعث شکلگیری مناطقی شدند که پرتوهای رادیواکتیو در آنها به میزانی بسیار خطرناک و کشنده رسیده است. در اینجا با هشت مورد از این مناطق آلوده به رادیواکتیو آشنا میشوید.
۱. منطقه ممنوعه چرنوبیل
بدترین حادثه هستهای تاریخ در ۲۶ آوریل ۱۹۸۶ رخ داد؛ زمانی که یکی از راکتورهای نیروگاه هستهای چرنوبیل در جمهوری سوسیالیستی اوکراین شوروی منفجر شد. انفجار، حجم عظیمی از مواد رادیواکتیو را وارد جو کرد و باعث آلودگی بخشهای وسیعی از اروپای شرقی، بلاروس، روسیه و اوکراین شد.
پس از انفجار راکتور شماره ۴، میزان تشعشعات آزادشده معادل حدود صد بمب هیروشیما بود. در نتیجه، شهرها و روستاهای زیادی، از جمله شهر پریپیات، برای همیشه تخلیه شدند و اتحاد جماهیر شوروی منطقهای ممنوعه در اطراف نیروگاه ایجاد کرد.
بیشتر آلودگی رادیواکتیو این منطقه ناشی از ایزوتوپهای ناپایدار سزیم-۱۳۷ و استرانسیوم-۹۰ است که نیمهعمری بیش از ۳۰ سال دارند. این مواد هنوز هم در خاک و آب منطقه وجود دارند و تهدیدی جدی برای سلامت انسان به شمار میروند.
میزان مواد رادیواکتیو باقیمانده در راکتور آسیبدیده آنقدر خطرناک بود که جامعه جهانی صدها میلیون دلار هزینه کرد تا اوکراین بتواند سازهای محافظ بر روی پوشش فرسوده احداث کند.
۲. منطقه آلوده نیروگاه فوکوشیما دایایچی
نیروگاه هستهای فوکوشیما در شرق ژاپن در مارس ۲۰۱۱ به مرکز توجه جهانی تبدیل شد. یک زلزله عظیم و سونامی پس از آن، زنجیرهای از حوادث را رقم زد که در نهایت باعث ذوب شدن سه راکتور هستهای شد.
در حالی که متخصصان ژاپنی تلاش میکردند بحران را مهار کنند، راکتورهای آسیبدیده مقادیر زیادی ید رادیواکتیو، سزیم و استرانسیوم را وارد هوا و محیط اطراف کردند.
پس از این حادثه، دولت ژاپن دستور تخلیه گستردهای صادر کرد که صدها هزار نفر را تحت تأثیر قرار داد. با وجود عملیات پاکسازی گسترده، هنوز بخش بزرگی از اطراف نیروگاه آلوده باقی مانده است. همچنین آب آلودهای که برای خنک کردن راکتورها استفاده میشود، همچنان یک مشکل جدی است. تصمیم ژاپن برای تخلیه بخشی از این آب به اقیانوس آرام نیز جنجالهای فراوانی به همراه داشت. فوکوشیما، پس از چرنوبیل، یکی از آلودهترین مناطق رادیواکتیو جهان محسوب میشود.
۳. دریاچه کاراچای؛ محل دفن زبالههای هستهای
دریاچه کاراچای در کوههای اورال روسیه یکی از آلودهترین نقاط زمین است. این دریاچه سالها بهعنوان محل روباز دفع زبالههای رادیواکتیو مجتمع «مایاک» استفاده میشد؛ مرکزی که در دوران شوروی پلوتونیوم مورد نیاز سلاحهای هستهای را تولید میکرد.
تا اواخر دهه ۱۹۵۰، میزان آلودگی این دریاچه به سزیم-۱۳۷ و استرانسیوم-۹۰ تقریباً برابر با کل آلودگی آزادشده در منطقه چرنوبیل شده بود.
در ۲۹ سپتامبر ۱۹۵۷ نیز انفجار بزرگی در یک مرکز فرآوری زباله هستهای نزدیک دریاچه رخ داد. نقص در سیستم خنککننده باعث انفجاری شیمیایی معادل ۷۰ تن TNT شد و حجم عظیمی از مواد رادیواکتیو را آزاد کرد.
در دهه ۱۹۶۰ خشکسالی شدیدی در سیبری باعث شد بستر دریاچه خشک شود و بادها گردوغبار رادیواکتیو را در مناطق وسیعی پخش کنند. بعدها این دریاچه با بتن پر شد، اما اطراف آن همچنان بسیار خطرناک است.
۴. مرکز آزمایش هستهای سمیپالاتینسک
این منطقه که با نام «پلیگون» نیز شناخته میشود، بین سالهای ۱۹۴۹ تا ۱۹۸۹ محل اصلی آزمایش سلاحهای هستهای شوروی در دشتهای قزاقستان بود.
در این مکان ۴۵۶ انفجار هستهای، هم در سطح زمین و هم زیر زمین، انجام شد. این آزمایشها منطقه وسیعی را آلوده کرد و تشعشعات رادیواکتیو بر زندگی مردم محلی اثر گذاشت.
ساکنان روستاهای اطراف سالها از افزایش موارد سرطان، نقصهای مادرزادی و بیماریهای مرتبط با تشعشعات خبر دادهاند. با وجود تلاشهای پاکسازی، هنوز نقاط بسیار آلودهای در این منطقه وجود دارد.
۵. سایت هستهای هنفورد
سایت هنفورد در ایالت واشنگتن آمریکا یکی از مراکز اصلی پروژه منهتن بود و بعدها نقش مهمی در رقابت تسلیحات هستهای دوران جنگ سرد داشت.
در این مرکز، پلوتونیوم مورد نیاز بمبهای اتمی هیروشیما و ناگازاکی تولید میشد. طی چند دهه فعالیت، حجم عظیمی از زبالههای رادیواکتیو در این محل انباشته شد که بخش زیادی از آن به شکل نامناسب ذخیره شده بود.
نشت مخازن زبالههای مایع رادیواکتیو به خاک و آبهای زیرزمینی، آلودگی گستردهای ایجاد کرد. پاکسازی این منطقه هنوز ادامه دارد و بسیار پرهزینه و دشوار است.
۶. مرکز هستهای سلافیلد
سلافیلد در ساحل کامبریا در انگلستان از دهه ۱۹۴۰ یکی از مراکز مهم فعالیت هستهای بریتانیا بوده است. این مرکز در تولید مواد اولیه بمب هیدروژنی بریتانیا نقش کلیدی داشت.
سلافیلد همچنین مرکز بازفرآوری سوخت هستهای بود؛ جایی که زبالههای رادیواکتیو پردازش و دفع میشدند. اما طی دههها، نشتها و حوادث مختلف باعث ورود مواد رادیواکتیو به محیط اطراف شد.
در نتیجه، دریای ایرلند به شدت آلوده شد و لقب «رادیواکتیوترین دریای جهان» را گرفت. با وجود تلاشهای دولت بریتانیا برای کاهش آلودگی، این مرکز هنوز یکی از بزرگترین محلهای نگهداری زباله هستهای در جهان است.
۷. حادثه رادیواکتیو گویانیا
یکی از عجیبترین حوادث هستهای مدرن در سال ۱۹۸۷ در ایالت گویاس برزیل رخ داد. ماجرا زمانی آغاز شد که دستگاه پرتودرمانی یک بیمارستان متروکه توسط چند نفر سرقت و باز شد. داخل دستگاه کپسولی حاوی ۹۳ گرم سزیم-۱۳۷ قرار داشت. دو مردی که به دنبال ضایعات فلزی بودند، با پودری آبی و درخشان روبهرو شدند و آن را میان خانواده و اطرافیان خود پخش کردند.
این آلودگی باعث مرگ چهار نفر شد. مقامات زمانی متوجه فاجعه شدند که کودکی پس از بازی با این پودر درخشان جان باخت و افراد مختلف دچار مسمومیت شدید شدند.
برای پاکسازی منطقه، خانههای آلوده تخریب و دفن شدند، لایههای خاک برداشته شد و وسایل شخصی افراد آلوده نابود گردید. این حادثه باعث شد بحث گستردهای درباره کنترل مواد هستهای در برزیل شکل بگیرد.
۸. مرکز استخراج اورانیوم مایلیسو
شهر کوچک مایلیسو در قرقیزستان یکی از آلودهترین مناطق ناشی از استخراج اورانیوم است. در دوران شوروی، پسماندهای استخراج اورانیوم به شکل غیراصولی در تودههای روباز انباشته میشدند. با گذشت زمان، این محلها فرسوده شدند و مواد رادیواکتیو وارد رودخانهها و مناطق اطراف شد.
علاوه بر این، منطقه مایلیسو مستعد زمینلغزه و زلزله است و همین مسئله باعث گسترش بیشتر آلودگی در محیط اطراف شده است.
