قدیمیترین «قبر» آفریقا در این غار کشف شد
غار پانگا در سواحل جنوبی کنیا، یکی از مهمترین محوطههای باستانشناسی آفریقاست که شواهدی شگفتانگیز از ۷۸ هزار سال زندگی انسان را در خود حفظ کرده است. این غار که در میان جنگلهای گرمسیری و در نزدیکی اقیانوس هند قرار دارد، به دلیل شرایط محیطی پایدار خود هزاران سال به عنوان پناهگاهی امن برای انسانها مورد استفاده بوده و اکنون اطلاعات ارزشمندی درباره تاریخ اولیه بشر در شرق آفریقا در اختیار پژوهشگران قرار داده است.
فرادید| گروهی از پژوهشگران بینالمللی به سرپرستی مؤسسه ماکس پلانک بیش از یک دهه روی این محوطه کار کردهاند. بررسی لایههای رسوبی غار نشان میدهد که انسانها دستکم از ۷۸ هزار سال پیش بهطور مداوم در این مکان زندگی میکردهاند. محیط اطراف غار شامل جنگلها، علفزارها، رودخانهها و منابع دریایی بوده و شرایطی فراهم میکرده که ساکنان بتوانند از شکار جانوران، جمعآوری گیاهان خوراکی و بهرهبرداری از منابع ساحلی زندگی خود را تأمین کنند. برخلاف بسیاری از مناطق دیگر که در دورههای مختلف دچار تغییرات شدید اقلیمی شدند، این ناحیه ثبات خود را حفظ کرد و همین موضوع به تداوم سکونت انسانها کمک کرد.
به گزارش فرادید؛ کاوشها نشان دادهاند که ساکنان غار طی هزاران سال از ابزارهای سنگی، مهرههای تزئینی ساختهشده از صدفهای دریایی و پوسته تخم شترمرغ، ابزارهای استخوانی و رنگدانههای سرخ استفاده میکردند. با وجود آنکه حدود ۶۷ هزار سال پیش فناوری ساخت ابزارها پیشرفتهتر شد و ابزارهای سنگی کوچکتر و قابل حملتر شدند، بسیاری از سنتها و شیوههای زندگی نسل به نسل حفظ شدند. حتی پس از فوران عظیم آتشفشان توبا در حدود ۷۴ هزار سال پیش که موجب تغییرات گسترده اقلیمی در بخشهایی از جهان شد، نشانههای سکونت در غار کاهش نیافت و حتی افزایش پیدا کرد.
کودک در چنین حالتی در غار دفن شده بود
یکی از مهمترین یافتههای این محوطه، قدیمیترین تدفین عمدی شناختهشده در آفریقا است. باستانشناسان در سال ۲۰۲۱ گور کودکی حدوداً سهساله را کشف کردند که قدمت آن به ۷۸ هزار سال پیش بازمیگردد. بررسیها نشان داد که این کودک با دقت و احترام دفن شده بود؛ سر او روی تکیهگاهی شبیه بالش قرار داشت، بدنش در حالت جنینی گذاشته شده بود و روی آن با پارچه یا پوششی مشابه و سپس لایههایی از خاک پوشانده شده بود. این شیوه تدفین نشان میدهد که انسانهای آن دوره نهتنها برای مردگان خود آیینهای خاصی داشتهاند، بلکه احتمالاً مفاهیم پیچیدهای درباره مرگ، سوگواری و روابط اجتماعی را نیز درک میکردهاند.
این کشف از آن جهت اهمیت ویژه دارد که قدیمیترین مدرک شناختهشده از تدفین آگاهانه انسان در قاره آفریقا محسوب میشود. همچنین شباهتهایی میان این گور و تدفینهای کهن کشفشده در غارهای فلسطین دیده شده است که میتواند نشاندهنده اشتراک برخی سنتهای فرهنگی در میان گروههای اولیه انسان باشد.
جمجمه 78 هزارساله کودک مدفون در غار
پژوهشگران معتقدند یافتههای غار پانگا دیدگاههای پیشین درباره نقش سواحل شرق آفریقا در مهاجرت انسانهای اولیه را نیز به چالش میکشد. در گذشته تصور میشد که انسانها برای خروج از آفریقا عمدتاً از مسیرهای ساحلی استفاده میکردند، اما شواهد این غار نشان میدهد جوامع انسانی برای مدتهای طولانی در مناطق داخلی ساحل شرق آفریقا ساکن بودهاند و زندگی پایداری داشتهاند.
امروزه غار پانگا نهتنها یکی از طولانیترین سوابق شناختهشده سکونت انسان در آفریقا را در اختیار دانشمندان قرار میدهد، بلکه با کشف آرامگاه ۷۸ هزار ساله یک کودک، تصویری کمنظیر از زندگی، باورها و احساسات انسانهای اولیه ارائه میکند؛ تصویری که نشان میدهد ریشههای رفتارهای اجتماعی و آیینی بشر بسیار کهنتر از آن چیزی است که پیشتر تصور میشد.
