اسپوتنیک به فضا پرتاب شد؛ ۱۲ مهر ۱۳۳۶

اتحاد جماهیر شوروی در ۴ اکتبر ۱۹۵۷ [۱۲ مهر ۱۳۳۶]، با پرتاب نخستین ماهواره مصنوعی جهان، «عصر فضا» را آغاز کرد. این فضاپیما که برگرفته از واژه روسی «اسپوتنیک» به معنای «هم‌سفر» نام‌گذاری شده بود، در ساعت ۲۲:۲۹ به وقت مسکو از پایگاه پرتاب تیوراتام در جمهوری قزاقستان به فضا پرتاب شد.

اسپوتنیک قطری معادل ۲۲ اینچ (حدود ۵۶ سانتی‌متر) و وزنی برابر با ۱۸۴ پوند (نزدیک به ۸۳ کیلوگرم) داشت و هر یک ساعت و ۳۶ دقیقه یک بار کره زمین را دور می‌زد. این فضاپیما که با سرعت ۱۸ هزار مایل بر ساعت (حدود ۲۹ هزار کیلومتر بر ساعت) حرکت می‌کرد، در مداری بیضوی با نقطه اوج ۵۸۴ مایل (دورترین نقطه از زمین) و نقطه حضیض ۱۴۳ مایل (نزدیک‌ترین نقطه به زمین) قرار داشت.

اسپوتنیک پیش از طلوع یا پس از غروب آفتاب با دوربین‌های دوچشمی قابل مشاهده بود و سیگنال‌های رادیویی ارسالی آن به زمین آن‌قدر قوی بود که توسط اپراتورهای آماتور رادیو دریافت می‌شد.

در ایالات متحده، افرادی که به چنین تجهیزاتی دسترسی داشتند، امواج را تنظیم کرده و با شگفتی و بهت به صدای بوق ممتد این فضاپیمای ساخت شوروی که روزی چند بار از فراز آسمان آمریکا می‌گذشت، گوش می‌دادند. سرانجام در ژانویه ۱۹۵۸، همان‌طور که انتظار می‌رفت، مدار اسپوتنیک تحلیل رفت و این فضاپیما در جو زمین سوخت و از بین رفت.

به‌ طور رسمی، اسپوتنیک هم‌زمان با «سال بین‌المللی ژئوفیزیک» به فضا پرتاب شد؛ یک دوره خورشیدی که شورای بین‌المللی اتحادیه‌های علمی اعلام کرده بود زمانی ایدئال برای پرتاب ماهواره‌های مصنوعی جهت مطالعه زمین و منظومه شمسی به شمار می‌رود.

با این حال، بسیاری از آمریکایی‌ها از کاربردهای شوم‌تر فناوری موشکی و ماهواره‌ای جدید شوروی واهمه داشتند؛ فناوری‌ای که ظاهراً گام‌ها جلوتر از تلاش‌های فضایی ایالات متحده بود. ابعاد اسپوتنیک حدود ۱۰ برابر نخستین ماهواره برنامه‌ریزی‌شده آمریکا بود؛ ماهواره‌ای که قرار نبود زودتر از سال بعد پرتاب شود. دولت، ارتش و جامعه علمی ایالات متحده از این دستاورد فناورانه شوروی غافلگیر شدند و تلاش‌های یکپارچه آن‌ها برای رسیدن به شوروی، آغازگر «رقابت فضایی» شد.

نخستین ماهواره ایالات متحده با نام «اکسپلورر» در ۳۱ ژانویه ۱۹۵۸ [۱۱ بهمن ۱۳۳۶] به فضا پرتاب شد. تا آن زمان، شوروی با پرتاب یک سگ به مدار زمین در فضاپیمای «اسپوتنیک ۲»، دستاورد ایدئولوژیک دیگری را نیز از آنِ خود کرده بود. برنامه فضایی شوروی در اواخر دهه ۱۹۵۰ و اوایل دهه ۱۹۶۰ میلادی، با دستیابی به رشته‌ای از «اولین‌ها» در عرصه فضا ادامه یافت: نخستین مرد در فضا، نخستین زن، نخستین فضاپیمای سه‌نفره، نخستین راه‌پیمایی فضایی، نخستین فضاپیمایی که به ماه اصابت کرد، نخستین فضاپیما در مدار ماه، نخستین برخورد با سیاره ناهید (زهره) و نخستین فرود نرم بر سطح ماه. با این حال، ایالات متحده در اواخر دهه ۶۰ با برنامه فرود بر ماه «آپولو» جهش بزرگی در رقابت فضایی به دست آورد؛ برنامه‌ای که در ژوئیه ۱۹۶۹ با موفقیت دو فضانورد فضاپیمای «آپولو ۱۱» را بر سطح ماه فرود آورد.

منبع: خبرآنلاین