ببینید| فصل لانههای شناور در تالاب کانیبرازان
تالاب بینالمللی کانیبرازان مهاباد در این فصل از سال میزبان پرندگان آبزی و کنار آبزی برای لانهسازی و جوجه آوری است، نکته جالب این است که برخی از گونههای پرندگان این تالاب از جمله چنگر نوکسفید لانههای خود را به صورت شناور در تالاب می سازند و در آنها تخم گذاری می کنند.
تالاب بینالمللی کانیبرازان مهاباد در هر فصل از سال زیبایی های خاص خود را دارد اما امسال با توجه به آبگیری کامل تالاب و احیا شدن زهکش ها و چشمه های اطراف تالاب، ورود هزاران قطعه پرنده آبزی و کنارآبزی، زیبایی های این تالاب دوچندان شده است.
در این فصل از سال صدها قطعه پرنده بومی و مهاجر در تالاب کانی برازان مهاباد لانه سازی می کنند اما بسیاری از گونه ها لانه های خود را در داخل نیزارهای انبوه می سازند تا از دسترس دور بماند.
برخی گونه ها مانند اردک سرسفید نسبت به لانه خود بسیار حساس هستند و در صورت نزدیکی انسان یا گونه های مهاجم به لانه، برای همیشه تخمها و لانه را رها می کنند اما در این بین گونه چنگر نوک سفید لانه را روی انبوهی نی و چگن و به صورت شناور می سازد و در طول روز از لانه جدا شده و شب ها به لانه بر می گردد و هر گاه جوجه ها متولد شدند آنها را با خود به داخل آب می برد.
برای دیدن این همه زیبایی تالاب بینالمللی کانیبرازان مهاباد و همچنین هفته محیط زیست، یک روز بهاری پس از اخذ مجوزهای لازم برای عکاسی و تهیه گزارش راهی این پناهگاه حیات وحش شدم.
تالاب بینالمللی کانیبرازان در فاصله ۲۰ کیلومتری شمال مهاباد قرار دارد و برای رفتن به آن باید از کمربندی ترشکان- دارلک، وارد مسیر روستای «حاجیخوش» شد و در سر مسیر روستا گابازله و قرهداغ قرار دارند و در حاشیه روستای قرهداغ تابلوی مسیر تالاب کانیبرازان نمایان می شود.
پس از حدود پنج کیلومتر مسیر خاکی، پهنه زیبا، پُر آب و نیزاری تالاب کانیبرازان دیده می شود و سایت پرندنگری و محل اسکان محیط بانان هم بر روی تپهای مشرف به تالاب قرار دارد.
در آن روز سه نفر از محیطبانان در پایگاه حضور داشتند که ۲ نفر از آنان به نام های «کریم محمدی نسب» و «جلال (سوران) اسماعیلی» برای رفتن به داخل تالاب لباس مخصوص را پوشیدند.
آماده شدن محیطبانان برای تالاب پیمایی
لباس مخصوص محیطبانان در داخل تلاب شامل یک لباس سرهم شامل کفش و شلوار پلاستیکی بود که با ۲ بند بر روی شانه ها محکم می شد، اما پیدا کردن لباس برای من هم با توجه به اندازه کفش کمی مشکل بود.
آرام آرام از بخش نیزاری وارد پهنه تالاب شدم و دوربین و گوشی تلفن را در زیر لباس عایق پنهان کردم و هر جا لازم می شد، دوربین عکاسی را بیرون می آوردم و از حرکت و پایش های محیطبانان تصویر تهیه می کردم.
تعدادی از لانه های خالی را در داخل نیزارهای تالاب پیدا کردیم اما مادر و جوجهها که در داخل نیزارها استتار شده بودند، دیده نمی شد و هر چند به دنبال صدا پرندگان می رفتیم اما بازهم تلاش های ما بی نتیجه ماند.
سرانجام پس از حدود یک ساعت تالاب پیمایی به سمت بخش دیگر تالاب رفتیم که از نظر پوشش نیزار و جگن تراکم کمتری داشت و یکی از محیطبانان یک لانه را پیدا کرد که چهار تخم در داخل آن بود و یکی از تخم ها نیز ترک برداشته بود.
جستجو و بررسی تالاب توسط محیط بانان تداوم داشت و به بخش های شمالی تر تالاب حرکت کردیم و در محدودهای که پوشش جگنی داشت، لانه های شناور دیده می شد، در هر لانه از یک تا چند تخم وجود داشت و در یکی از لانه ها ۱۱ تخم بود.
کریم محمدی نسب از روی رنگ تخم ها و شیوه ساخت لانه گفت: این لانه چنگر نوکسفید است که از مشخصه آن ساخت لانه شناور است و پرنده ماده تازه از لانه خارج می شود.
وی افزود: برخی گونه ها از جمله چنگر در سال ۲ بار تخم می گذارند و پس از تولد جوجهها دوباره در لانه تخمگذاری کرده و برای بار دوم جوجهآوری می کنند.
این محیطبان با تجربه مهابادی که خودش اهل روستاهای این منطقه است و از دوران کودکی تا کنون با تالاب آشنایی داد اظهار کرد: تالاب کانیبرازان در هرفصل از سال زیبایی خاص خود را دارد اما در فصل لانه سازی و جوجه آوری زیبایی آن دوچندان می شود.
محمدی نسب گفت: برخی مناطق تالاب از عمق بیشتری برخوردار است و نمی توان با پای پیاده در آن تردد کرد و یا باید از قایق استفاده کرد و یا اینکه در این مسیرها شنا کنید و من روزی که بخواهم به قسمت های عمیق بروم وسایل مورد نیاز را با خود می آورم.
محیطبان دوم نیز که «جلال اسماعیلی» نام داشت و همه وی را سوران صدا می کردند، هر ازگاهی در بحث ها شرکت می کرد و هر گاه لانه ای پیدا می شد در مورد تعداد تخم ها و شکل لانه مطالبی عنوان می کرد.
وی نیز گفت: یکی از زیبایی تالاب این است هر بار در آن گردش می کنیم مسایل جدیدتر در آن می بینیم و انباشت این تجربه ها روی هم باعث می شود که اطلاعات یک محیط بان افزایش پیدا کند.
وی اظهار کرد: امروز در مورد نوع لانه سازی چنگرها مطالب جدیدی از همکاران آموختم و تا زمانی که در تالاب رفت و آمد نداشته باشیم این مطالب به صورت تئوری زیاد مفید نیستند.
لانه شناور
به گفته وی تالاب تنها زیستگاه پرندگان نیست بلکه جانواران متنوعی از خزندگان، حشرات و حتی گیاهان تالاب خود دنیای متفاوت تر دارند و باید هر روز اطلاعات یک محیطبان بروز شود.
پس از حدود سه ساعت تالاب پیمایی مسیر برگشت را تعیین کردند و هنوز چند قدمی از محیطبانان جدا نشده بودم که پایم در بین رگ نیها گیر کرد و در داخل آب افتادم.
با همکاری محیبانان دوربین عکاسی را از افتادن در آب نجات دادم اما گوشی تلفن در آب افتاد و صفحه آن سیاه شد و به همین خاطر ادامه فیلم برداری را با گوشی محیطبانان انجام دادم.
وضعیت مطلوب تالاب کانیبرازان در ۲۰ سال اخیر کمنظیر بوده است
رییس اداره حفاظت محیط زیست مهاباد در خصوص وضعیت آبی تالاب کانیبرازان نیز گفت: هم اکنون وضعیت آبی این تالاب بسیار مطلوب و طی۲۰ سال گذشته کمنظیر و بیسابقه بوده است.
سایت پرنده نگری تالاب کانی برازان
فاروق سلیمانی افزود: هم اکنون بسیاری از چشمه ها و زهکش های منتهی به تالاب احیا شده و آب آنها وارد پیکره تالاب می شود و از نظر وجود پرندگان آبزی و کنارآبزی هم هزاران قطعه پرنده از گونه های مختلف و متنوع در این تالاب دیده می شود.
وی اظهار کرد: امنیت کامل، غذای کافی و آب فراوان باعث شده که این پرندگان مهاجر تالاب کانی برازان مهاباد را برای تغذیه و استراحت انتخاب کنند.
وی افزود: پناهگاه حیات وحش و تالاب بینالمللی «کانیبرازان» مهاباد با وسعتی افزون بر ۹۵۰ هکتار یکی از مهمترین تالاب های اقماری جنوب دریاچه ارومیه و با ارزش ترین زیستگاه های انواع پرندگان آبزی و کنار آبزی مهاجر و بومی در شمالغرب کشور به شمار می رود.
وی اضافه کرد: بر اساس آخرین بررسی ها، ۷۵ گونه پرنده آبزی و کنارآبزی متعلق به ۱۱ خانواده در این تالاب شناسایی شده است که در صورت اضافه کردن گونه های خشکی زی، این تعداد به بیش از ۱۸۰ گونه خواهد رسید و همین امر اهمیت تالاب را بیش از پیش آشکار می سازد.
نمایی از تالاب کانی برازان
پناهگاه حیات وحش و تالاب بینالمللی «کانیبرازان» در ۳۰ کیلومتری مهاباد واقع شده و به عنوان بیست و چهارمین تالاب کشور در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است و در نزد پرنده نگرها به بهشت پرندگان مشهور است و نخستین سایت پرنده نگری کشور نیز محسوب می شود.
در شهرستان مهاباد علاوه بر پناهگاه حیات وحش و تالاب بینالمللی «کانیبرازان»، تالاب های دایمی «حسن خان» و «قوپی باباعلی» و تالاب های فصلی دیگری از جمله «گروس»، «داشخانه» و «قره قشلاق» نیز وجود دارد.
مهاباد در جنوب آذربایجانغربی واقع شده است.
منبع: ایرنا
