همۀ آنچه دربارۀ نگهداری از «حسن یوسف» باید بدانیم

فرادید|«حسن یوسف» یک گیاه علفی دولپه‌ای است. این گیاه یک ریشه عمودی بلند و ضخیم دارد که با ریشه‌های کوچک‌تر احاطه شده و رگبرگ‌هایی شبکه مانند روی برگ‌هایش دارد. همچنین به جای اینکه هر ساقه یک گل داشته باشد، چند گل دارد.

با وجود اینکه بیشتر مردم حسن یوسف را سالانه تهیه می‌کنند، اما این گیاه می‌تواند گیاهی پایا باشد و چندین سال عمر کند. نکته‌ای که در نگهداری حسن یوسف باید مدنظر داشته باشید اینست که حسن یوسف به‌شدت در برابر سرما آسیب‌پذیر است. بنابراین در طول نگهداری از حسن یوسف به این نکته توجه داشته و آن را در محیطی که سوز سرما به آن برسد قرار ندهید، به‌خصوص اگر در منطقه‌ای سردسیر زندگی می‌کنید.

مشخصات کلی گل حسن یوسف

• بومی: آسیا و استرالیا
• نام علمی: Plectranthus Scutellarioides
• خانواده: نعنائیان
• گونه: همیشه سبز
• دمای ایده‌آل: 21 الی 37 درجه سانتی گراد
• نور: روشن، غیر مستقیم و سایه فراوان
• آب‌دهی: خاک بین هر نوبت آب دادن خشک باشد
• رطوبت: رطوبت بالای مدیریت شده
• بیماری و آفت: مستعد به هجوم شپشک، شته، کنه تار عنکبوتی، حلزون و مگس سفید. همچنین احتمال ابتلا به قارچ ریشه و پوسیدگی ساقه وجود دارد.

آبیاری

وقتی برای اولین بار حسن یوسف می‌کارید، چه در باغچه و چه در گلدان، باید آب زیادی به آن بدهید تا جایی که خاک اشباع شود، اما در ادامه نگهداری حسن یوسف، باید فقط زمانی به گیاه آب بدهید که خاک گیاه رو به خشکی رفته باشد. به بیان دقیق‌تر، خاک حسن یوسف باید مرطوب باشد و بیش‌از حد خیس نشود، چون ریشه‌های این گیاه در صورت خیس ماندن مستعد پوسیدگی است. البته ناگفته نماند چه در نگهداری گل حسن یوسف و چه در نگهداری سایر گیاهان آپارتمانی آبیاری بیش‌از حد و غرقاب کردن گیاه یک حرکت اشتباه است و سبب پوسیدگی ریشه‌های گیاه می‌شود.

حسن یوسفی که در گلدان کاشته شده نسبت به گیاهی که در باغچه کاشته شده، آب بیشتری طلب می‌کند. ازاین‌رو اگر برای نگهداری حسن یوسف گلدان را انتخاب کرده‌اید، در طول فصل‌های گرم سال، مرتب خاک آن را با فرو کردن انگشت‌تان داخل خاک چک کنید تا گیاه تشنه نماند.

نور مورد نیاز برای نگهداری گل حسن یوسف

حسن یوسف در زادگاه اصلی خود بیشتر در سایه است به همین خاطر باید در خانه نیز شرایطی مثل محل زندگی‌اش فراهم کنید و آن را از آفتاب مستقیم دور نگه دارید.

نکته‌ای که در نگهداری از حسن یوسف باید به آن توجه داشته باشید اینست که آن را به‌هیچ‌وجه در معرض نور مستقیم خورشید قرار ندهید، چون نور مستقیم و شدید سبب می‌شود برگ‌های حسن یوسف بسوزد و رنگ‌های چشمنواز برگ‌ها محو شود. همچنین ممکن است لبه برگ‌ها قهوه‌ای شود یا لکه‌های بی‌رنگی روی برگ ایجاد شود.

باتوجه به آنچه گفته شد، بهترین محل برای حسن یوسف جاییست که نور صبح را دریافت کند و در بعداز ظهر در سایه بماند، زیرا آفتاب بعدازظهر بسیار قوی‌تر از آفتاب صبح است و به گیاه آسیب می‌زند. با این کار گیاه هم نور طبیعی خورشید را دریافت می‌کند و هم سایه دلخواهش را می‌گیرد تا رنگ برگ‌ها حفظ شود.

اگر شرایط ایجاد سایه در بعداز ظهر را ندارید می‌توانید سراغ گونه‌هایی از حسن یوسف بروید که طاقت آفتاب بعداز ظهر را داشته باشند. ازاین‌جهت بهتر است قبل از تهیه این گیاه از محل نگهداری و گونه‌ای از این گیاه که قصد خریدش را دارید آگاهی لازم را کسب کنید.

دمای مناسب برای نگهداری حسن یوسف

حسن یوسف یک گیاه گرمسیری است پس قاعدتا گرما را دوست دارد. این گیاه می‌تواند دمایی بین 21 درجه تا 37 درجه را تحمل کند و با فصل‌های گرم مشکلی ندارد، اما درباره سرما کم‌طاقت است، طوری‌که وقتی دمای هوا به 10 درجه سانتی‌گراد برسد این گیاه طاقتش را از دست می‌دهد.اگر برای نگهداری از گل حسن یوسف گلدان را انتخاب کرده‌اید، بهترین کار اینست که زمان سرما گلدان را به محلی گرم نورگیر با نور غیرمستقیم منتقل کنید.

رطوبت مورد نیاز برای نگهداری گل حسن یوسف

حسن یوسف به محیطی مرطوب نیاز دارد، محیطی که سطح رطوبت آن متوسط باشد؛ ازاین‌رو اگر محیطی که برای نگهداری حسن یوسف انتخاب کرده‌اید به‌اندازه کافی مرطوب نیست، از تکنیک‌های تأمین رطوبت گیاهان آپارتمانی استفاده کرده و میزان رطوبت محیط را به بالای 50 درصد برسانید.

خاک مناسب برای نگهداری از حسن یوسف

خاک مناسب برای نگهداری از گل حسن یوسف خاکی است که زهکشی عالی داشته باشد، ازاین‌رو موقع خرید خاک برای گیاه حتما به این نکته توجه داشته و خاکی با زهکشی عالی برای آن تهیه کنید. اگر هم فکر می‌کنید خاک فعلی گیاه‌تان زهکشی مناسبی ندارد، می‌توانید با اضافه کردن پرلیت به ترکیبات خاک زهکشی آن را بهبود دهید.

کوددهی

در طول نگهداری از گل حسن یوسف بهتر است در فصل‎های بهار و تابستان ماهی یکبار به آن کود بدهید. در فصل‌های پاییز و زمستان نیز گیاه نیاز به کوددهی نداشته و نباید به آن کود بدهید، چون حسن یوسف در این فصل‌ها در حال استراحت است. کود مناسب برای حسن یوسف یک کود مایع متعادل است، البته برای داشتن برگ‌هایی بزرگ و خوش‌رنگ بهتر است از کودی استفاده کنید که سطح نیتروژن بالایی دارد.

بررسی سمی بودن یا نبودن حسن یوسف

برای انسان‌ها

به‌طور کلی حسن یوسف برای انسان‌ها سمی و خطرناک نیست. در واقع، به نظر نمی‌رسد لمس و خوردن برگ‌های این گیاه سبب بروز بیماری در بدن انسان‌ها شود، اما اگر پوست حساسی داشته  یا دستگاه گوارشی حساسی دارید، باید مواظب باشید. بعضی از انواع حسن یوسف حاوی عناصر سمی مثل دیترپن کولئونول هستند. برای مثال شیره موجود در برگ‌های یک نوع خاص از حسن یوسف، ممکن است منجر به التهاب پوستی شود. اگر برگ این گونه خورده شود، این التهاب در دهان و گلو رخ خواهد داد. پس بهتر است کمی در کار با آن دقت کنید و اگر فرزند خردسالی دارید، گیاه را از دسترس او دور نگه دارید تا در اثر کنجکاوی مبادا هوس خوردن آن به سرش بزند.

برای حیوانات خانگی (سگ و گربه)

در حالی که حسن یوسف خطر خاصی برای انسان‌ها ندارد، اما روغن‌های موجود در این گیاه برای حیوانات خانگی کاملا سمی و خطرناک هستند. اگر یک سگ یا گربه بخشی از حسن یوسف را بخورد، عوارضی مثل اسهال، تهوع، افسردگی یا از دست دادن اشتها در او ایجاد می‌شود. بنابراین محلی را برای نگهداری از گل حسن یوسف انتخاب کنید که نه‌تنها از دسترس کودک شما بلکه، از دسترس حیوانات خانگی‌تان نیز به دور باشد. در طول نگهداری از حسن یوسف نیز اگر احتمال می‌دهید حیوان خانگی شما این گیاه را خورده است، سریعا او را به دامپزشکی ببرید.

هرس کردن حسن یوسف

حسن یوسف گیاهی پر شاخ و برگ است. ازاین‎رو اگر می‎خواهید این گیاه مرتب و پرپشت رشد کند، باید ساقه‌های پایینی گیاه را هرس کنید. برای هرس کردن حسن یوسف، ساقه‌های پایینی آن را با یک قیچی استریل شده و تیز از کمی بالاتر از گره برگ قیچی کنید. این کار باعث می‌شود تا ساقه گیاه چند رشته شده و گیاه متراکم‌تر شود.

گلدهی

حسن یوسف در تابستان گل می‌دهد، گل‌هایی که در مقایسه با برگ‌های زیبای این گیاه، رنگ پریده هستند. ازاین‌رو در طول نگهداری از گل حسن یوسف می‌توانید به محض مشاهده جوانه این گل‌ها، آن را از شاخه جدا کنید.این گل‌ها در برابر برگ‌های گیاه، نمای زیبایی ندارند و فقط انرژی زیادی را از گیاه جذب می‌کنند. با جدا کردن گل‌ها از ساقه، گیاه انرژی خود را روی سلامت و رشد برگ‌هایش متمرکز می‌کند.

تعویض گلدان در طول نگهداری از گل حسن یوسف

حسن یوسفی که در گلدان کاشته شده پس از مدتی نیاز به گلدان بزرگتر دارد، زیرا فضای گلدان برایش کوچک می‌شود، از طرفی اگر ریشه‌های گیاه فضای گلدان را پر کند و بیش‌از حد متراکم شود، رشد گیاه متوقف می‌شود.

در طول نگهداری از گل حسن یوسف برای تعویض گلدان آن باید گیاه را با دقت تمام از گلدان قدیمی‌اش خارج کنید سپس تا جایی که می‌توانید و به ریشه‌ها آسیب نرسد خاک باقیمانده روی ریشه‌ها را بتکانید. اگر ریشه‌های گیاه شما به‌دلیل کمبود فضا متراکم شده و گره خورده، باید به نرمی ریشه‌ها را ماساژ دهید تا گره ریشه‌ها باز شود و شکل مناسب بگیرد.

بهتر است گلدان جدیدی که انتخاب می‌کنید حدود پنج سانت از ارتفاع و قطر بزرگتر باشد. قبل از انتقال گیاه به گلدان جدید هم باید کمی خاک تازه به گلدان اضافه کنید تا بتوانید گیاه را در همان عمقی بکارید که در گلدان قبلی کاشته بودید.

یادتان باشد پس از تعویض گلدان آب زیادی به گیاه بدهید و در دفعه‌های بعدی مثل قبل آبیاری کنید.

بهترین زمان تعویض گلدان حسن یوسف اوایل بهار و زمانی است که خاک گیاه کمی نمناک باشد. اگر برای نگهداری از حسن یوسف از گلدانی سفالی استفاده می‌کنید باید بدانید  این گلدان‌ها رطوبت را از خاک گرفته و به خود جذب می‌کنند، پس بهتر است اطراف گلدان را با پلاستیک بپوشانید تا رطوبت خاک حفظ شود.

آفات در طول نگهداری از گل حسن یوسف

آفاتی که در طول نگهداری از حسن یوسف می‌توانند این گیاه را درگیر کنند، شپشک‌ها، کنه‌ها، مگس‌های سفید، کنه‌های تار عنکبوتی و حلزون‌ها هستند. شپشک‌ها می‌توانند در محل اتصال ساقه به گیاه بچسبند و شیره گیاه را بیرون بکشند. کنه‌ها نیز همین کار را می‌کنند و اگر تعدادشان زیاد شود سبب آسیب به گیاه می‌شوند.

مگس‌های سفید هم حمله‌ای مشابه کنه‌ها انجام می‌دهند و شما می‌توانید به سرعت آسیب‌های وارده را مشاهده کنید. کنه‌های تار عنکبوتی علاوه بر شیره گیاه، برگ‌های گیاه را هم خورده و یک سطح تارمانند از خود به جای می‌گذارند. گروه آخر یعنی حلزون‌ها، در طول شب فعالیت خود را آغاز می‌کنند و در روز زیر گیاه پنهان می‌شوند.

تمام آفات به جز حلزون‌ها را می‌توانید با استفاده از یک صابون حشره‌کش از بین ببرید. برای حلزون‌ها سم‌هایی به شکل طعمه وجود دارد که حلزون‌ها با خوردن آن از بین میروند. علاوه‌براین می‌توانید برای پیشگیری از هجوم آفات به این گیاه از روغن نیم نیز استفاده کرده یا از حشراتی مفید مثل کفشدوزک یا بال‌توری‌سانان کمک گرفته و با آفت‌های یادشده (به‌جز حلزون‌ها) مبارزه کنید.

منبع: گل‌ستان