نبردی که به عصر ناپلئونی در اروپا پایان داد؛ خرداد ۱۱۹۴ خورشیدی

در ۱۸ ژوئن ۱۸۱۵، ناپلئون بناپارت در واترلو (بلژیک) از دوکِ ولینگتون شکست خورد و این امر به پایان عصر ناپلئونی در تاریخ اروپا منجر شد.

ناپلئون که زاده‌ کُرس و یکی از بزرگ‌ترین استراتژیست‌های نظامی تاریخ بود، در اواخر دهه ۱۷۹۰ میلادی به‌سرعت در صفوف ارتش انقلابی فرانسه ارتقا یافت. تا سال ۱۷۹۹، فرانسه با بیشتر کشورهای اروپایی در جنگ بود و ناپلئون از لشکرکشی مصر به وطن بازگشت تا زمام امور دولت فرانسه را در دست بگیرد و کشورش را از فروپاشی نجات دهد.

او پس از رسیدن به مقام کنسول اول در فوریه ۱۸۰۰، ارتش خود را سازمان‌دهی کرد و اتریش را شکست داد. در سال ۱۸۰۲، «قانون ناپلئون» (Code Napoléon) را که نظام جدیدی از قوانین فرانسه بود، پایه‌گذاری، و در سال ۱۸۰۴ در کلیسای نوتردام به عنوان امپراتوری فرانسه تاج‌گذاری کرد. تا سال ۱۸۰۷، ناپلئون امپراتوری گسترده‌ای را کنترل می‌کرد که از رود الب در شمال تا ایتالیا در جنوب، و از پیرنه تا سواحل دالماسی امتداد داشت.

ناپلئون از سال ۱۸۱۲ با نخستین شکست‌های مهم دوران نظامی خود مواجه شد؛ ازجمله تهاجم فاجعه‌بار به روسیه، از دست دادن اسپانیا در جنگ شبه‌جزیره در برابر دوک ولینگتون، و تحمل شکست کامل در برابر نیروهای متحد تا سال ۱۸۱۴.

او که به جزیره البا در مدیترانه تبعید شده بود، در اوایل ۱۸۱۵ گریخت و به فرانسه بازگشت تا رژیم جدیدی برپا کند. در حالی که نیروهای متحد در مرزهای فرانسه گرد هم می‌آمدند، او ارتشی جدید (لِ گِراند آرمه) تشکیل داد و به سمت بلژیک حرکت کرد. قصد او این بود که ارتش‌های متحد را یکی پس از دیگری، پیش از آن‌که بتوانند حمله‌ای متحد و یکپارچه را آغاز کنند، شکست دهد.

در ۱۶ ژوئن ۱۸۱۵، او پروسی‌ها را که تحت فرماندهی گبهارد لبرشت فون بلوخر بودند در لینئی شکست داد و ۳۳ هزار نفر، یعنی حدود یک‌سوم از کل نیروهایش را برای تعقیب پروسی‌های در حال عقب‌نشینی فرستاد. در ۱۸ ژوئن، ناپلئون با ۷۲ هزار سرباز باقی‌مانده خود در برابر ارتش متحدان به فرماندهی دوک ولینگتون با ۶۸ هزار نفر قرار گرفت؛ ارتشی که در موقعیتی مستحکم در ۱۲ مایلی جنوب بروکسل، نزدیک روستای واترلو، مستقر شده بود.

در یک اشتباه مرگبار، ناپلئون تا نیمه روز صبر کرد تا دستور حمله را بدهد تا زمین خشک شود. این تأخیر در آغاز نبرد به نیروهای بلوخر، که از تعقیب‌کنندگان خود گریخته بودند، فرصت داد تا تا بعدازظهر به واترلو برسند و به نبرد بپیوندند.

در حملات پیاپی، ناپلئون نتوانست مرکز نیروهای متحدان را در هم بشکند. در همین حال، پروسی‌ها به‌تدریج وارد میدان شدند و بر جناح شرقی ناپلئون فشار آوردند. ساعت ۶ عصر، نیروهای فرانسوی به فرماندهی مارشال میشل نی موفق شدند یک مزرعه در مرکز مواضع متحدان را تصرف کنند و با آتش توپخانه تلفات سنگینی به نیروهای ولینگتون وارد کنند.

با این حال، ناپلئون درگیر مقابله با ۳۰ هزار پروسی بود که به جناح او حمله کرده بودند و تا بعد از ساعت ۷ شب نیروهایی برای کمک به حمله نی نفرستاد. تا آن زمان، ولینگتون دفاع خود را دوباره سازمان‌دهی کرده بود و حمله فرانسوی‌ها دفع شد. پانزده دقیقه بعد، ارتش متحدان یک پیشروی عمومی را آغاز کرد و پروسی‌ها در شرق حمله کردند؛ این حمله نیروهای فرانسوی را دچار وحشت کرد و سپس به عقب‌نشینی آشفته کشاند. پروسی‌ها بقایای ارتش فرانسه را تعقیب کردند و ناپلئون میدان نبرد را ترک کرد. تلفات فرانسه در نبرد واترلو ۲۵ هزار کشته و زخمی و ۹ هزار اسیر بود، در حالی که متحدان حدود ۲۳ هزار نفر تلفات دادند.

ناپلئون به پاریس بازگشت و در ۲۲ ژوئن به نفع پسرش از قدرت کناره‌گیری کرد. او تصمیم گرفت پیش از آن‌که نیروهای ضدانقلابی بتوانند علیه او بسیج شوند، فرانسه را ترک کند و در ۱۵ ژوئیه در بندر روشفور خود را تحت حمایت بریتانیا تسلیم کرد. او امیدوار بود به ایالات متحده سفر کند، اما بریتانیایی‌ها او را به سنت هلنا، جزیره‌ای دورافتاده در اقیانوس اطلس در نزدیکی سواحل آفریقا، فرستادند. ناپلئون اعتراض کرد، اما چاره‌ای جز پذیرفتن تبعید نداشت.

او همراه با گروهی از پیروانش شش سال در سنت هلنا زندگی آرامی داشت. در ماه مه ۱۸۲۱، به احتمال زیاد بر اثر سرطان معده درگذشت. او تنها ۵۱ سال داشت. در سال ۱۸۴۰، پیکرش به پاریس بازگردانده شد و مراسم تشییع باشکوهی برای او برگزار شد. پیکر ناپلئون از زیر طاق پیروزی عبور داده شد و در زیر گنبد ساختمان انوالید به خاک سپرده شد.

منبع: خبرآنلاین