چرا «سرطان‌های زودرس» در جهان شیوع بیشتری پیدا کرده‌اند؟

فرادید| بر اساس این مطالعه، افرادی که در نسل‌های جدیدتر متولد شده‌اند، در یک سن مشخص، از نظر زیستی پیرتر از نسل‌های قبل هستند و این موضوع با افزایش خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها در سنین پایین‌تر ارتباط دارد.

به گزارش فرادید؛ پژوهشگران همچنین دریافتند که پیری برخی اندام‌ها می‌تواند با انواع خاصی از سرطان ارتباط داشته باشد. برای مثال، پیری سیستم ایمنی با افزایش خطر ابتلا به سرطان زودرس ریه مرتبط بود، در حالی که پیری بافت چربی با افزایش احتمال ابتلا به سرطان زودرس روده بزرگ ارتباط داشت.

یین کائو، پژوهشگر دانشگاه واشینگتن، گفت: «اگر بتوانیم افرادی را که در سنین پایین در معرض بیشترین خطر سرطان قرار دارند، پیش از بروز بیماری شناسایی کنیم، می‌توانیم برنامه‌های پیشگیری و تشخیص زودهنگام را دقیق‌تر روی کسانی متمرکز کنیم که بیشترین سود را از این مداخلات می‌برند».

سن زیستی چیست؟

سن زیستی با سن تقویمی تفاوت دارد. سن تقویمی همان تعداد سال‌هایی است که از زمان تولد فرد گذشته است، اما سن زیستی نشان می‌دهد بدن تا چه اندازه دچار فرسودگی و آسیب شده است.

برای نمونه، دو فرد ۵۰ ساله ممکن است از نظر تقویمی هم‌سن باشند، اما اگر یکی از آن‌ها سال‌ها سیگار کشیده باشد، احتمال دارد ریه‌های او از نظر زیستی بسیار پیرتر از فردی باشد که هرگز سیگار نکشیده است.

البته تعیین سن زیستی کار ساده‌ای نیست و برخلاف سن تقویمی، از روی تقویم به دست نمی‌آید. پژوهشگران برای برآورد آن از روش‌های مختلفی استفاده می‌کنند؛ از جمله بررسی تغییرات شیمیایی DNA، اندازه تلومرها در انتهای کروموزوم‌ها، یا اندازه‌گیری برخی نشانگرهای شیمیایی موجود در خون و دیگر مایعات بدن.

در این پژوهش، از دو روش معتبر به نام‌های PhenoAge و Klemera-Doubal Method (KDM) استفاده شد. هر دو روش در یک بررسی علمی در سال ۲۰۲۵ از قابل‌اعتمادترین معیارهای سن زیستی شناخته شده بودند، زیرا توانایی مناسبی در پیش‌بینی مرگ‌ومیر و ارزیابی روند پیری دارند.

پژوهشگران اطلاعات ۱۵۴ هزار نفر از پروژه بزرگ UK Biobank را بررسی کردند؛ مطالعه‌ای که بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ حدود نیم میلیون داوطلب ۴۰ تا ۶۹ ساله را وارد پژوهش کرده بود.

علاوه بر آن، داده‌های نزدیک به ۱۰ هزار نفر از برنامه پژوهشی All of Us متعلق به مؤسسه ملی سلامت آمریکا نیز به این مطالعه افزوده شد.

نسل‌های جدید از نظر زیستی پیرتر هستند

نتایج نشان داد افرادی که در بریتانیا بین سال‌های ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۴ متولد شده‌اند، در مقایسه با متولدان ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۴، در همان سن تقویمی، به طور متوسط سن زیستی بالاتری دارند.

پژوهشگران این اختلاف را با شاخصی آماری به نام «انحراف معیار» اندازه‌گیری کردند. نتایج نشان داد نسل جدید حدود ۲۳ درصد یک انحراف معیار از نظر سن زیستی بالاتر از نسل قدیمی‌تر قرار دارد؛ یعنی بدن آن‌ها اندکی بیشتر دچار فرسودگی شده است.

همین روند در داده‌های آمریکا نیز مشاهده شد، اما اختلاف بسیار بیشتر بود. افرادی که بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۹ متولد شده‌اند، نسبت به متولدان ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۹، حدود ۹۲ درصد یک انحراف معیار سن زیستی بالاتری داشتند. البته پژوهشگران تأکید می‌کنند که به دلیل کوچک‌تر بودن نمونه آمریکایی، درباره این عدد اطمینان کمتری دارند.

ارتباط با خطر سرطان

بررسی‌ها نشان داد که هر یک انحراف معیار افزایش در سن زیستی با ۸ درصد افزایش خطر ابتلا به سرطان‌های جامد زودرس همراه است. سرطان‌های جامد به تومورهایی گفته می‌شود که به صورت توده در اندام‌ها تشکیل می‌شوند و برخلاف سرطان‌های خونی، مایع نیستند.

برای درک بهتر این موضوع، پژوهشگران مثالی ارائه کرده‌اند. در آمریکا سالانه حدود ۴۵۰ نفر از هر ۱۰۰ هزار نفر به سرطان مبتلا می‌شوند. اگر افزایش نسبی ۸ درصدی را در نظر بگیریم، این رقم معادل حدود ۳۶ مورد اضافی سرطان در هر ۱۰۰ هزار نفر خواهد بود.

هنوز علت اصلی مشخص نیست

جیوتی نانگالیا، پژوهشگر مؤسسه Wellcome Sanger که در این مطالعه مشارکت نداشت، گفت این یافته‌ها نشان می‌دهد افرادی که از نظر زیستی پیرتر از سن واقعی خود هستند، ممکن است اندکی بیشتر در معرض ابتلا به برخی سرطان‌ها در سنین پایین قرار داشته باشند.

او افزود که سن زیستی احتمالاً بازتاب تأثیر هم‌زمان عوامل مختلفی مانند ژنتیک، سبک زندگی و شرایط محیطی است و برای درک دقیق معنای این اندازه‌گیری‌ها، تحقیقات بیشتری لازم است.

دیوید اسکات، مدیر برنامه Cancer Grand Challenges نیز تأکید کرد که هنوز پاسخ قطعی برای علت افزایش سرطان‌های زودرس در جهان وجود ندارد، اما مطالعاتی از این دست به پژوهشگران کمک می‌کند تصویر کامل‌تری از این پدیده به دست آورند. به گفته او، این نتایج نشان می‌دهد که سرطان تنها نتیجه تغییرات درون سلول‌ها نیست، بلکه ممکن است با تغییرات گسترده‌ای که در سراسر بدن رخ می‌دهد نیز ارتباط داشته باشد.