هیولایی با جمجمۀ 2 متری که 150 میلیون سال در دل صخرهها پنهان شده بود
گاهی یک کشف تصادفی میتواند فصل تازهای در شناخت تاریخ حیات روی زمین بگشاید. این بار، نگاه تیزبین یک علاقهمند به فسیل در ساحل جنوبی انگلستان به کشفی انجامید که اکنون بهعنوان یکی از مهمترین یافتههای دیرینهشناسی سالهای اخیر شناخته میشود؛ جمجمهای عظیم از یک خزنده دریایی باستانی که به دلیل سلامت استثناییاش، رکورد جهانی گینس را نیز از آن خود کرده است.
فرادید| این فسیل متعلق به یک «پلیوسور» است؛ شکارچی غولپیکری که حدود ۱۵۰ میلیون سال پیش بر اقیانوسهای دوران ژوراسیک فرمانروایی میکرد. حفظ شدن تقریباً کامل جمجمه، فرصتی کمسابقه در اختیار دانشمندان قرار داده تا ساختار بدن، قدرت شکار و شیوه زندگی یکی از مخوفترین شکارچیان تاریخ زمین را با دقتی بیسابقه بررسی کنند.
به گزارش فرادید؛ این کشف در سال ۲۰۲۳ در ساحل مشهور «ژوراسیک» در منطقه دورست انگلستان انجام شد؛ جایی که به دلیل لایههای غنی از فسیل، یکی از مهمترین مناطق دیرینهشناسی جهان به شمار میرود.
فیل جیکوبز، یک فرد علاقهمند به جمعآوری فسیل، هنگام جستوجو در نزدیکی خلیج کیمریج متوجه بخشی از این جمجمه شد و پس از آن با دیرینهشناس محلی، استیو اچز، همکاری کرد تا عملیات دشوار بیرون آوردن فسیل آغاز شود.
جمجمه در عمق حدود ۱۲ متری صخرهها قرار داشت و استخراج آن با دقت فراوان انجام شد. پژوهشگران با استفاده از برانکاردی دستساز، این فسیل سنگین را بیش از یک کیلومتر حمل کردند تا بدون آسیب به محل امن منتقل شود.
سالمترین جمجمه پلیوسور کشفشده تاکنون
آنچه این کشف را استثنایی میکند، میزان خارقالعاده حفظشدگی آن است. این جمجمه حدود دو متر طول دارد و نزدیک به ۹۵ درصد آن سالم باقی مانده است؛ رقمی که در میان نمونههای شناختهشده پلیوسورها تقریباً بیسابقه محسوب میشود.
حتی شگفتانگیزتر اینکه فک بالا و پایین هنوز در حالت طبیعی روی یکدیگر قرار گرفتهاند و ۱۳۰ دندان تیز جانور نیز تقریباً بدون آسیب حفظ شدهاند. چنین شرایطی در فسیلهای خزندگان دریایی بسیار نادر است و اطلاعات ارزشمندی درباره آناتومی این شکارچی در اختیار پژوهشگران قرار میدهد.
ابرشکارچی اقیانوسهای دوران مزوزوئیک
پلیوسورها از بزرگترین شکارچیان دریایی دوران مزوزوئیک بودند و حدود ۲۲۰ تا ۷۰ میلیون سال پیش در دریاهای زمین زندگی میکردند.
بدن تنومند، سر بسیار بزرگ، آروارههای قدرتمند و بالههای عضلانی، آنها را به شکارچیانی تقریباً بیرقیب تبدیل کرده بود. برخی گونههای پلیوسور بیش از ۱۰ متر طول داشتند و قدرت گاز گرفتن آنها تا حدودی با تیرانوسوروس رکس برابری میکرد.
رژیم غذایی این خزندگان نیز بسیار متنوع بود. آنها از ماهیها و سرپایان گرفته تا دیگر خزندگان دریایی و حتی دایناسورهایی را که بیش از حد به آب نزدیک میشدند، شکار میکردند؛ ویژگیای که جایگاه آنها را بهعنوان شکارچی رأس هرم غذایی اقیانوسهای باستانی تثبیت کرده بود.
فناوریهای نوین در خدمت دیرینهشناسی
دانشمندان اکنون این جمجمه ارزشمند را با استفاده از اسکنهای سهبعدی و فناوریهای تصویربرداری پزشکی مطالعه میکنند.
این روشها امکان بررسی تراکم استخوانها، بازسازی دیجیتالی عضلات آرواره و حتی شبیهسازی قدرت گاز گرفتن این جانور را فراهم کردهاند؛ اطلاعاتی که میتواند درک پژوهشگران از شیوه شکار، رفتار و روند تکامل پلیوسورها را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
امید به کشف اسکلت کامل
به باور پژوهشگران، احتمال دارد بخشهای دیگر اسکلت این جانور غولپیکر هنوز در رسوبات ساحل ژوراسیک مدفون باشد. به همین دلیل، کاوشها در این منطقه ادامه خواهد یافت.
اگر بقایای بیشتری از این پلیوسور کشف شود، دانشمندان خواهند توانست تصویر کاملتری از شکل بدن، نحوه حرکت و زیستبوم دریایی دوران ژوراسیک به دست آورند. همچنین بررسی رسوبات اطراف فسیل میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره محیط زندگی این شکارچی و تعامل آن با دیگر گونههای دریایی ارائه کند.
