نوشته‌های خط میخی «بایگانی سلطنتی» بعد از 3400 سال از زیر خاک بیرون آمدند

فرادید| در جریان کاوش‌های امسال، ۱۳۱ قطعه لوح با خط میخی کشف شد. این در حالی است که باستان‌شناسان سال گذشته نیز ۵۳ لوح دیگر در همین محوطه یافته بودند. به این ترتیب، مجموعه کشف‌شده اکنون به ۱۸۴ لوح رسیده و به بزرگ‌ترین و جامع‌ترین آرشیو اسناد به زبان هیتی تبدیل شده است که در قرن بیست‌ویکم کشف شده‌اند.

به گزارش فرادید؛ این اسناد به دوران فرمانروایی توت‌خالیای دوم تعلق دارند و به دو زبان هیتی و هوری نوشته شده‌اند. یکی از تکان‌دهنده‌ترین متون این مجموعه، شرح بیماری تب‌داری است که دختر خردسال پادشاه را گرفتار کرد. این کودک هنوز شیرخوار بود که به تب مبتلا شد، اما هرگز بهبود نیافت و وضعیت جسمانی‌اش به‌سرعت رو به وخامت گذاشت تا سرانجام درگذشت. لوح کشف‌شده همچنین آیین‌های تدفین پس از مرگ او را ثبت کرده است.

سلامت شاهزادگان و شاهدخت‌ها، از دوران نوزادی تا بزرگسالی، یکی از موضوعات مهم این اسناد بوده است. فرزندان مقام‌های بلندپایه حکومتی نیز از چنین توجهی برخوردار بودند. از آنجا که بیماری در جهان‌بینی مذهبی هیتی‌ها می‌توانست نشانه‌ای از اراده خدایان تلقی شود، روحانیان برای مراقبت از سلامت فرزندان خاندان سلطنتی و مقام‌های حکومتی آیین‌های متعددی اجرا می‌کردند.

نامه اضطراری فرماندهان هیتی به پادشاه

یکی دیگر از اسناد مهم آرشیو، نامه‌ای از ژنرال‌های هیتی مستقر در آناتولی غربی است که در آن از پادشاه درخواست نیروی انسانی، اسب و ارابه‌های جنگی بیشتری می‌کنند تا بتوانند در برابر نیروهای دشمن مقاومت کنند.

لحن نامه نشان می‌دهد که فرماندهان وضعیت را بسیار بحرانی می‌دانستند. آنان هشدار داده‌اند که اگر نیروهای کمکی اعزام نشوند، ارتش در برابر دشمن نابود خواهد شد. فرماندهان حتی اعلام کرده‌اند که در صورت نرسیدن کمک‌ها، مسئولیتی در قبال شکست‌های احتمالی آینده نمی‌پذیرند.

این نامه تصویری کم‌نظیر از دشواری‌های تدارکات نظامی در امپراتوری هیتی ارائه می‌دهد؛ امپراتوری‌ای که نیروهایش گاه در فاصله‌ای بسیار دور از پادشاه و دربار فعالیت می‌کردند. متن نامه همچنین نشان می‌دهد که هنگام دریافت آن، پادشاه در شهر ساموحا حضور داشته است؛ موضوعی که اهمیت سیاسی و نظامی این شهر را تأیید می‌کند.

ساموحا در دوران توت‌خالیای دوم یکی از پایگاه‌های سلطنتی مهم در شرایط آشفتگی‌های سیاسی و نظامی بود. جانشین او شوپیلولیومای اول نیز از این شهر به‌عنوان پایگاهی برای آغاز لشکرکشی‌هایی استفاده کرد که به تثبیت و گسترش قلمرو امپراتوری هیتی انجامید.

شهر ساموحا؛ مرکز مهم آیین‌های مذهبی

ساموحا علاوه بر اهمیت سیاسی و نظامی، یکی از مراکز اصلی اداره امور مذهبی هیتی‌ها نیز بود. ایزدبانوی حامی شهر، شاووشکا، الهه عشق و جنگ بود که در سنت دینی هوری‌ها جایگاه مهمی داشت و با ایشتار، الهه بین‌النهرینی عشق و جنگ، همسان دانسته می‌شد.

ارتباط شهر با این ایزدبانو بخش مهمی از هویت مذهبی ساموحا را شکل می‌داد و در مراسم و مناسک دینی آن بازتاب داشت.

در میان لوح‌های کشف‌شده، متنی درباره سفر پیشگویانی وجود دارد که با مشاهده پرندگان فال می‌گرفتند. آنان از ساموحا خارج می‌شدند و به مناطق مختلف سفر می‌کردند. مسیر سفر، شهرهایی که در آن‌ها اقامت داشتند و پرندگانی که مشاهده می‌کردند، به شیوه‌ای شبیه یادداشت‌های روزانه ثبت شده بود.

این اسناد اطلاعات تازه‌ای درباره چگونگی مشاهده نشانه‌های پرندگان، ارزیابی آن‌ها و تفسیر پیشگویی‌ها در جامعه هیتی ارائه می‌کنند.

آرشیو سلطنتی ساموحا همچنین شامل نامه‌نگاری‌ها، متون مربوط به پیشگویی، آیین‌های مذهبی و دعاهاست. این مجموعه می‌تواند شناخت پژوهشگران را از باورهای دینی هیتی‌ها، تحول زبان هیتی و شیوه آموزش و فعالیت کاتبان در یکی از مهم‌ترین تمدن‌های عصر برنز عمیق‌تر کند.