افزایش نرخ بیکاری در جوانان

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، درحالی‌که نرخ بیکاری در زمستان سال گذشته ۷.۶ درصد گزارش شد، نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله با افزایش ۰.۲ واحد درصدی به ۲۱.۲ درصد رسیده؛ رقمی که هم به‌مراتب بالاتر از متوسط کل است و هم برخلاف روند کاهشی بیکاری عمومی حرکت می‌کند.

همچنین نرخ بیکاری جوانان ۱۸ تا ۳۵ ساله نیز ۰.۳ واحد درصد افزایش یافته است. این آمار نشان می‌دهد که در دوره‌های بی‌ثباتی اقتصادی، جوانان بیش از سایر گروه‌ها تحت فشار قرار می‌گیرند.

 بررسی جزئی‌تر آمارها حاکی از شکاف جنسیتی عمیق در بیکاری جوانان است. نرخ بیکاری مردان جوان ۱۵ تا ۲۴ ساله با افزایش ۰.۲ واحد درصدی به ۱۸.۳ درصد رسید، درحالی‌که نرخ بیکاری زنان جوان با جهش ۰.۹ واحد درصدی به ۳۴.۹ درصد افزایش یافت.

در همین چارچوب، شرایط محیطی و اقتصادی فصل زمستان نیز وضعیتی ایجاد کرده بود که به آسیب‌پذیرترین گروه‌ها فشار بیشتری وارد شد. در این دوره، اقتصاد با مجموعه‌ای از تکانه‌ها روبه‌رو شد: قطعی‌های گسترده اینترنت، افزایش نرخ ارز و نوسانات شدید در شاخص‌های کلان اقتصادی. این عوامل باعث کاهش اعتماد فعالان اقتصادی و کوچک‌تر شدن دامنه فرصت‌های شغلی شدند.

از سوی دیگر، حمله اسرائیل و آمریکا علیه ایران نیز سطح نااطمینانی را افزایش دادند و فضای کسب‌وکار را برای مدتی دچار تلاطم کردند. پیامد چنین شرایطی در ادبیات اقتصادی کاملا شناخته‌شده است: گروه‌های آسیب‌پذیر، شامل جوانان، زنان و کسانی که سابقه کاری کمی دارند، بیش از دیگران از بازار کار کنار گذاشته می‌شوند و احتمال بیکاری یا خروج آنها از بازار کار بیشتر می‌شود.

کاهش مشارکت جوانان همچنین پیامدهای مهمی در سطح کلان دارد. از منظر نظام بازنشستگی، جوانان ورودی‌های اصلی صندوق‌های بیمه‌ای محسوب می‌شوند. زمانی که این گروه از بازار کار بیرون می‌مانند یا جذب مشاغل غیررسمی می‌شوند، تعداد بیمه‌پردازان کاهش می‌یابد.

صندوق‌های بازنشستگی بر اساس یک چرخه مشخص کار می‌کنند: ورودی‌ها (حق بیمه) باید هزینه پرداخت مستمری بازنشستگان را پوشش دهند. اگر تعداد ورودی‌ها کم شود درحالی‌که تعداد مستمری‌بگیران ثابت یا در حال افزایش باشد، تراز صندوق‌ها منفی‌تر می‌شود. در چنین شرایطی، فشار مالی افزایش یافته و صندوق‌ها به سمت منابع دولتی یا استقراض وابسته می‌شوند. بنابراین، افت اشتغال جوانان فقط یک مشکل فردی نیست؛ بلکه به‌طور مستقیم توان مالی صندوق‌های بازنشستگی را نیز تضعیف می‌کند و اغلب موجب تشدید ناترازی آنها می‌شود.

نگاهی به روند بلندمدت نیز این تغییرات را تایید می‌کند. نمودار اختلاف نرخ بیکاری جوانان 15 تا 24 ساله با متوسط هر فصل در بازه 1400 تا 1404 نشان می‌دهد که بین سال‌های 1400 تا 1403 وضعیت اشتغال جوانان نسبت به متوسط چند ساله بهبود یافته بود و در سال 1403 این نرخ حتی کمتر از میانگین پنج‌ساله ثبت شد.

اما در سال 1404 این روند معکوس شده است و نرخ بیکاری جوانان دوباره بالاتر از میانگین دوره قرار گرفته است. این تحولات نشان می‌دهد که بازار کار جوانان در سال 1404 تحت فشار بیشتری قرار داشته و بدون مداخله سیاستی، احتمالا روند خروج جوانان – به‌ویژه زنان جوان – از بازار کار ادامه خواهد یافت.

منبع: دنیای اقتصاد