راهنمای کامل نگهداری از گیاه «آدنیوم»
آدنیوم ساکولنتی است که تنهای گوشتی و عجیب دارد. این گیاه چند شاخه دارد که روی آن گلهای زیبا، رنگارنگ و شیپوری رشد میکنند. تنوع رنگی این گلها بسیار زیاد است و در ترکیب با تنه عجیب این گیاه زیبایی خاصی را به وجود میآورد.
فرادید| آدنیوم ساکولنتی است که تنهای گوشتی و عجیب دارد. این گیاه چند شاخه دارد که روی آن گلهای زیبا، رنگارنگ و شیپوری رشد میکنند. تنوع رنگی این گلها بسیار زیاد است و در ترکیب با تنه عجیب این گیاه زیبایی خاصی را به وجود میآورد.
از این گیاه میتوان بهعنوان یک گیاه خانگی زیبا استفاده کرد تا محیط شما را رنگارنگ کند.
مروری سریع بر آدنیوم
- نام علمی: Adenium obesum
- بومی: صحرای بزرگ آفریقا، منطقه ساحل صحرا، شرق و شمال شرق آفریقا و شبه جزیره عربستان
- خانواده: خرزهره ایان
- نامهای مرسوم: آدنیوم، رز صحرایی، ایمپالا، ستاره صابی
این گیاه زیبا گونههای مختلفی دارد و همه آنها بومی شرق و شمال آفریقا و شبهجزیره عربستان هستند. این گیاه چندملیتی اسامی مختلفی هم دارد که همه آنها زیبا هستند. رز صحرایی، ستاره صابی و بطریشور کوتوله، از اسامی این گیاه است.
این گیاه بر خلاف اسم مرسومی که دارد یک رز واقعی نیست. آدنیوم جزء ساکولنتهای برگریز است و پنج گونه مختلف برای خرید دارد اما در طبیعت گونههای زیادی از این گیاه وجود دارد که هنوز شناسایی نشدهاند.
مدتِ گلدهی این گیاه طولانی است و اگر در فصلهای سرد محیط مطبوعی برای آن فراهم کنید به خوبی زنده میماند. با توجه به شرایط محیط و نگهداری گیاه آدنیوم، گلهای شیپوری شکل این گیاه در اندازه و رنگهای مختلفی رشد میکند، اما بیشتر گلهای آن سفید، صورتی و قرمز هستند.
یکی از اختلافهای رز واقعی و رز صحرایی اینست که رز صحرایی تحمل خشکسالی را دارد، زیرا میتواند آب را در ریشه پیازی و ساقه گوشتی خود ذخیره کند. در طبیعت، این گیاه آب را از طریق بارانهای تابستانه ذخیره میکند و در زمستان بیآب، آن را مصرف میکند.
این گیاه میتواند تا دو متر رشد کند.
روش نگهداری گیاه آدنیوم
پنج گونه مختلف از این گیاه وجود دارد که همه آنها مناطق خشک و نیمهخشک را دوست دارند ولی میتوانند در مناطق گرمسیر یا نیمهگرمسیر هم به خوبی زندگی کنند. نکته جالب درباره این گیاه کویرنشین اینست که تا زمانی که نور کافی، گرما و خاک مناسبی داشته باشد برایش فرقی نمیکند در کدام منطقه زندگی میکند. گلهای زیبای این گیاه برای مرغ مگسخوار و پروانهها و زنبورها جذاب است و آنها را به سمت خود میکشد.
نور
این گیاه برای سرزنده بودن و گل دادن به نور زیاد نیاز دارد. اگر فقط نور صبح یا بعد از ظهر را دریافت کند کماکان رشد میکند، اما ممکن است گل ندهد و اگر نور کافی دریافت نکند ضعیف و کمپشت میشود. با وجود نور کافی، رز صحرایی یک دوره استراحت بین زمان گلدهی خواهد داشت. گلدهی این گیاه از اوایل بهار تا اواسط تابستان ادامه دارد و پس از حدود ۶ الی ۸ هفته استراحت، در اوایل پاییز دوباره گل میدهد. در طول زمستان باید شرایط استراحت گیاه را فراهم کنید و بهتر است گیاه را به مکانی گرم، نورگیر، با نور غیر مستقیم متتقل کنید.
آبدهی
آدنیوم عاشق آبدهی در بهار و تابستان است، اما از آبدهی در پاییز و زمستان خوشش نمیآید. در واقع شما در بهار و تابستان باید مانند یک گیاه گرمسیری با آن برخورد کنید و در پاییز و زمستان مانند یک کاکتوس!
ریشههای این گیاه هیچگاه نباید غرق در آب شوند. در فصل رشد آبدهی را زمانی انجام دهید که خاک گیاه کاملا خشک شده باشد. آب دهی را به آرامی انجام دهید تا کمی خاک را مرطوب کنید و مواظب باشید خاک بیش از حد خیس نشود.
کوددهی
در طول فصل رشد (بهار و تابستان) میتوان به این گیاه کودی محلول در آب یا کود گرانوله داد. آدنیوم در بهار از خواب زمستانه بیدار میشود. در این زمان میتوان هر دو هفته یکبار کودی رقیقشده را به گیاه داد، اما در تابستان فاصله کوددهی را ماهی یکبار کنید و به محض رسیدن سرما کوددهی را متوقف کنید و اجازه دهید گیاه دوباره استراحت کند.
سمی بودن
آدنیوم از خانواده خرزهرهایان است و مانند تمام اعضای این خانواده شیرهای سمی دارد که در صورت تماس با پوست سبب ایجاد خارش یا حتی مسمومیت میشود.
بهتر است آدنیوم را از دسترس کودکان و حیوانات خانگی دور نگه دارید. اگر میخواهید این گیاه را هرس کنید حتما از دستکش استفاده کنید و پس از دست زدن یا تعویض گلدان، دستان خود را بشورید.
هرس کردن
آدنیوم گیاهی است که میتواند بیش از حد رشد کند، به همین خاطر گاهی نیاز به هرس کردن دارد تا بتواند در اندازه قابلقبول بماند. بهتر است این هرس کردن در فصل رشد گیاه باشد.
اگر گیاهتان را بیرون از خانه نگهداری میکنید بهتر است هرس کردن را در پایان فصل رشد و پیش از آغاز سرما و آوردن گیاه به داخل خانه انجام دهید. این کار سبب میشود گیاه بتواند استراحت مفیدتری داشته باشد و همچنین نگهداری گیاه کوچکتر در داخل خانه سادهتر است.
پیش از انتقال مجدد گیاه به بیرون از خانه در پایان فصل استراحت هم میتوانید شاخههای مرده یا آسیب دیده را هرس کنید. جدا کردن شاخههای پراکنده هم اقدام مفیدی است و شما میتوانید از این شاخهها به عنوان قلمه برای تکثیر گیاه استفاده کنید.
انتخاب گلدان
این گیاه میتواند در هر گلدانی زندگی کند و زیبایی خود را به رخ بکشد اما حرفهایها آدنیوم را در گلدانی سفالی میکارند تا خاک گیاه بتواند به راحتی خشک شود. مزیت دیگر گلدانهای سفالی نسبت به گلدانهای پلاستیکی یا فلزی اینست که جریان هوای مناسب را برای ریشههای گیاه تامین میکند.
برای خرید گلدان باید به چند نکته توجه کرد:
- اولا گلدانی قوی باشد، ریشههای این گیاه بسیار تهاجمی هستند و میتوانند گلدانهای ظریف و نازک را بشکنند.
- دوما گلدان حتما باید سوراخهای تخلیه آب را در زیر خود داشته باشد تا آب اضافه تخلیه شود.
- سوما اگر در زیر گلدان از سینی استفاده میکنید باید آب جمعشده در آن را تخلیه کنید تا به ریشههای گیاه آسیب نزند.
نکته مهم:
گلدانهای عریضتر و پهنتر، بهتر از گلدانهای باریک و بلند هستند، زیرا ریشههای گیاه در گلدان عریض پخش میشود و تکیهگاه محکمتری برای گیاه خواهد شد، در عوض ریشههای گیاه در گلدان بلند و باریک مانند هویج رشد میکند و نمیتواند گیاه را حفظ کند.
تعویض گلدان
آدنیوم رشد آهستهای دارد و کمابیش هر سه یا چهار سال یکبار به تعویض گلدان نیاز خواهد داشت. توجه کنید اگر گلدان گیاه بیش از حد بزرگ باشد ریشههای مهاجم آن رشد بیشتری خواهند داشت که در نتیجه تعداد گلهای گیاه کم میشود. برای اینکار گلدانی را انتخاب کنید که سه تا پنج سانتیمتر بزرگتر از ریشههای فعلی گیاه باشد. گیاه را از گلدان خارج کنید و خاک قدیمی را به خوبی از روی آن تمیز کنید و آن را دوباره در خاکی تازه و با زهکشی عالی، در گلدان جدید بکارید. مانند ساکولنتهای دیگر، برای آدنیوم خاک کاکتوس آماده کنید که بتواند آب را به خوبی تخلیه کند تا ریشههای گیاه پوسیده نشود.
مشکلات
بیشترین مشکلی که آدنیوم با آن درگیر میشود، زرد شدن برگها و لولهای شدن آنها و پوسیدگی ریشه است. مهمترین نکته درباره این گیاه آب ندادن زیاد است. رز صحرایی میتواند آب را در ریشه چاقش ذخیره کند و دیگر دلش نمیخواهد بیش از حد آب دریافت کند. این گیاه کمآبی را بیش از آب زیاد دوست دارد. زهکشی مناسب و آب دادن به میزان کم بهترین شرایط برای این گیاه است تا ریشههای گیاه پوسیده نشود.
چرا برگهای آدنیوم زرد میشوند؟
زرد شدن برگها، بدون شک یکی از رایجترین مشکلات در نگهداری از آدنیوم به شمار میرود. در بیشتر موارد آبیاری بیش از حد دلیل این اتفاق شده است. اما بیایید سایر دلایل را نیز بررسی کنیم:
آبیاری بیش از حد
اول از همه، باید نگاهی به نوک برگ بیاندازید. در این خصوص، زرد شدن از نوک برگ آغاز میشود و به سمت داخل حرکت میکند. در روزهای نخست، میبینید که برگ در حال تیرهتر شدن است، حالتی مانند کبود شدن. اما پس از چند روز، زردی نمایان شده و برگ کم کم خشک میشود.
در این مورد، میتوانید فوری با کاهش میزان آبیاری، آدنیوم را از خطر نابودی نجات دهید. شاید لازم باشد با کمک یک دستمال کاغذی، گوش پاک کن یا حتی شن و ماسه میزان رطوبت اضافی خاک را جذب کنید. اگر آدنیوم شما از دید اندازه بزرگ است، بهتر است خاک آن را تعویض کنید. دقت کنید به گیاه آسیب و اضطرابی وارد نکنید.
حال علت این آبیاری بیش از حد چیست؟ بسیاری از مردم مدام گیاهان خود را آبیاری میکنند، چون از انجام این کار لذت میبرند. اسپری کردن آب و سایر روشهای آبیاری احساس خوشایندی به انسان میدهد و حتی میتواند معتادکننده باشد! پس هرگاه که خواستید برای رضایت خاطر خودتان دست به اسپری آب بزنید، کمی درنگ کنید و ابتدا خاک را چک کنید. اگر خشک بود، آنگاه گیاه را آبیاری کنید.
آبیاری کمتر از میزان لازم
اگر زرد شدن از مرکز برگها آغاز شده و در حال پیشروی به سمت نوک آن است، احتمالا مشکل آبیاری کم یا کافی نبودن نور است. برای اینکه دلیل اصلی را تشخیص دهید، ابتدا باید خاک را بررسی کنید. اگر خاک خشک است و آدنیوم ظاهری پژمرده با برگهای مات دارد، گیاه تشنه است.
گاهی اوقات عدهای برای وادار کردن آدنیوم جهت ورود به دوران خفتگی، ناگهان آبیاری را کاملا متوقف کرده و آن را در خانه رها میکنند. این کمبود نور در زمستان برگهای زرد ایجاد کرده و منجر به ریزش آنها خواهد شد.
نجات یک آدنیوم تشنه، بسیار راحتتر از نجات یک آدنیوم غرقابشده است. کافیست گیاه را به خوبی آبیاری کنید و سپس آن را به مکانی با نور بیشتر ببرید. این کار را در طی زمان و به آرامی انجام دهید، طوری که بلافاصله تحت نور شدید قرار نگیرد تا بالاخره خود را بازیابی کند.
زرد شدن طبیعی
اگر هنگامی که به برگهای زردشده دست میزنید راحت میافتند، این زرد شدن طبیعی است. برگها در چرخه طبیعی زندگی خود هستند؛ پس از گلدهی زرد میشوند و همه چیز تحت کنترل است. نیازی نیست نگران شوید.
راه دیگر برای اطمینان از این نوع ریزش، دست زدن به تنه آن است. اگر بدنه سفت و محکم بود، یعنی همه چیز درست است. تنه نباید نرم و پژمرده باشد.
بعضی از افرادی که از آدنیوم نگهداری میکنند، میگویند این زرد شدن طبیعی اغلب در فصلی رخ میدهد که در آن بارش باران صورت گرفته است؛ حتی برای گیاهانی که تمام شرایط برای آنها ایدهآل بوده است. در واقع باران میتواند این چرخه را تغییر دهد. بعضی از آدنیومها پیش از آغاز این روند، هالهای قرمز رنگ روی برگهای خود ایجاد میکنند.
روند زرد شدن از برگهای پایینی آغاز شده و به مرور به برگهای شاخههای بالایی میرسد. اگر شاهد چنین الگویی در ریزش برگهای آدنیوم خود بودید، نباید نگران شوید. این اتفاق طبیعی است و به آن اعتماد کنید.
فاسد شدن ریشه
اگر چندین بار روی برگهای زرد ضربه زدید اما به راحتی نریختند، باید ریشه را بررسی کنید. ممکن است ریشه دچار پوسیدگی قارچی شده و یا بیش از حد در خود پیچیده باشد. آیا بخشهای سفید رنگ کرکی روی ریشه پیدا کردید؟ این یکی از نخستین نشانههای پوسیدگی ریشه یا تنه (کاودکس) است.
برای نجات آن، گیاه را کامل از خاک خارج کنید. بخشهای نرم، لزج و آسیبدیده ریشه را به کمک یک قیچی یا چاقوی تیز ببرید. سپس آن را زیر نور خورشید خشک کنید. اجازه دهید برای ۱۴-۷ روز استراحت کند. پس از این مدت، آدنیوم را در خاک تازه بکارید تا خود را ترمیم کند.
آفات و قارچها
اگر آدنیوم مورد هجوم این مهمانان ناخوانده قرار گرفته باشد، نقطههای ریزی رو یا زیر برگها ایجاد خواهد شد. در مقایسه با زرد شدن طبیعی، رنگ زرد ناشی از آفات روشنتر است.
اگر برگهای زرد طبیعی با یک ضربه ملایم میریزند، برگهای زرد بیمار این طور نیستند. حتی اگر چندین بار مستقیما به آنها ضربه بزنید، هنوز هم به ساقه خود متصل باقی خواهند ماند.
راه دیگر تشخیص این مشکل، توجه به تنه است. در این مورد، معمولا تنه کمی منقبض و کوچکتر میشود؛ طوری که وقتی آن را لمس میکنید، حس میکنید دیگر سفت نیست و کاملا نرم شده است. باید تمام بخشهای گیاه را به خوبی بررسی کنید تا وجود تمام آفات را شناسایی کنید. سپس متناسب با نوع، برای نابودی آنها اقدام کنید.
علت لولهای شدن نوک برگهای آدنیوم چیست؟
بیشتر اوقات، این پیچخوردگی طبیعی است و بخشی از تغییرات رشد گیاه تلقی میشود؛ در واقع آسیبی به سلامت کلی آن وارد نمیکند. اگر فقط یکی دو برگ از گیاه لولهای شدهاند و باقی شکل عادی خود را دارند، اصلا نگران نشوید و خود را درگیر این موضوع نکنید.
اما اگر حس کردید تعداد از حالت عادی بیشتر شده و یا تغییرات جزئی دیگری را نیز در گیاه شاهد بودید، ممکن است مشکل از عناصر ضروری باشد. در واقع پیچ خوردگی، نتیجه کمبود پتاسیم یا نیتروژن است. پتاسیم، عنصری مغذی برای رشد ساقه و ریشه است. نیتروژن نیز برای گلها، برگ و شاخهها مفید است.
برای حل این مشکل، از کودهای حاوی پتاسیم و نیتروژن استفاده کنید. پس از مدتی خواهید دید برگهای جدید بزرگتر و زیباتر رشد میکنند. یک راه هوشمندانه برای افزایش این عناصر، کاشت لوبیا در خاک آدنیوم است. دانه لوبیا، میزان باکتریها را در خاک افزایش میدهد؛ باکتریهایی که غدهها را روی ریشه شکل میدهند. این غدهها هوا را جذب کرده و نیتروژن موجود در آن را به خاک منتقل میکنند. با این روش کاملا طبیعی، خاک مدام تغذیه شده و گیاه تقویت میشود.
آفات
برخی از آفاتی که ممکن است به این گیاه حمله کنند شامل شتهها، کنه تارعنکبوتی و شپشک آردی است. اگر متوجه حضور این حشرات روی گیاه خود شدید میتوانید با استفاده از روغن نیم، آنها را از بین ببرید.
کرم پیلهساز خرزهره حشره دیگری است که به رز صحرایی حمله میکند. برای خلاص شدن از دست این حشرات باید آنها را با دستکش از روی گیاه جدا کنید و آن را باکتری Bacillus thuringiensis درمان کنید. این کرمها میتوانند برگهای گیاه را به سرعت از بین ببرند اما نگران نباشید به محض اینکه این مهاجمان را از گیاه جدا کنید میتواند سلامت خود را به دست آورد.
بیماریها
قارچی به نام زغالک وجود دارد که ممکن است گیاه شما را آلوده کند. اگر برگهای گیاه لکههای برنزی رنگ داشته باشد و کم کم رو به زردی برود و در نهایت بریزد احتمالا دچار زغالک شده است. ناراحت نباشید این بیماری معمولا در اوایل تابستان یا پاییز رخ میدهد و خود به خود برطرف میشود. فقط کافیست میزان آبدهی را کمتر کنید و برگهای ریختهشده را از پای گیاه جمع کنید تا قارچ گسترش پیدا نکند.
منبع: گلستان
