کشف امواج رادیویی یک سیاره فراخورشیدی ۶۳ سال نوری دورتر
ستاره‌شناسان برای نخستین‌بار موفق شده‌اند تابش رادیویی را به طور مستقیم به یک سیاره خارج از منظومه شمسی نسبت دهند؛ کشفی که می‌تواند راه تازه‌ای برای مطالعه میدان‌های مغناطیسی سیارات دوردست باز کند. این سیگنال از β Pictoris b، یک سیاره غول گازی جوان در فاصله حدود ۶۳ سال نوری از زمین، دریافت شده است.
پژوهشگران با استفاده از آرایه رادیوتلسکوپی MeerKAT در آفریقای جنوبی، فوران‌های رادیویی تکرارشونده و بسیار قطبیده‌ای را شناسایی کرده‌اند که با موقعیت این سیاره منطبق است.
رادیویی بودن سیگنال به‌تنهایی اتفاق بی‌سابقه‌ای در مطالعه منظومه‌های فراخورشیدی نیست؛ دانشمندان پیش‌تر نیز سیگنال‌هایی از سامانه‌های دارای سیاره دریافت کرده بودند. مشکل این بود که نمی‌توانستند با اطمینان مشخص کنند سیگنال دقیقاً از خود سیاره آمده یا از ستاره میزبان آن.
این بار پژوهشگران توانسته‌اند منبع تابش را در موقعیت β Pictoris b مشخص کنند. نویسندگان مقاله می‌گویند این نخستین تشخیص مستقیم تابش رادیویی شفقی از یک سیاره فراخورشیدی است.
منبع دریافت سیگنال
دانشمندان معتقدند منشأ این امواج، همان پدیده‌ای است که می‌تواند شفق‌های قطبی را روی سیارات ایجاد کند. ذرات باردار در محیط اطراف سیاره تحت‌تأثیر میدان مغناطیسی قرار می‌گیرند و در فرایندی موسوم به electron cyclotron maser تابش رادیویی تولید می‌کنند.
پژوهشگران سیگنال‌هایی را در بازه حدود ۰.۸۵ تا ۳.۵ گیگاهرتز شناسایی کرده‌اند و ویژگی‌هایی مانند تغییرپذیری سریع و قطبش دایروی شدید آنها با منشأ شفقی سازگار است.
میدان مغناطیسی بسیار قدرتمند
به گزارش BBC Sky یکی از هیجان‌انگیزترین بخش‌های این کشف، اطلاعاتی است که سیگنال درباره خود سیاره در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد.
بر اساس تحلیل تیم پژوهشی، میدان مغناطیسی در محل تولید تابش احتمالاً دست‌کم ۱.۲۵ کیلو تسلا؟ نه؛ اینجا باید دقت کرد: مقدار گزارش‌شده ۱.۲۵ کیلو تسلا نیست، بلکه بیش از ۱.۲۵ کیلوگاوس است؛ یعنی حدود ۰.۱۲۵ تسلا. همین اندازه‌گیری، به گفته نویسندگان، نخستین اندازه‌گیری مستقیم قدرت میدان مغناطیسی یک سیاره فراخورشیدی محسوب می‌شود.
یک دنیای جوان و عظیم
سیاره β Pictoris b یکی از شناخته‌شده‌ترین سیارات فراخورشیدی است. این سیاره غول گازی در سامانه‌ای بسیار جوان قرار دارد و فاصله آن از ستاره میزبان، امکان مطالعه مستقیم‌تر آن را نسبت به بسیاری از سیارات فراخورشیدی فراهم کرده است. این ویژگی‌ها آن را به هدف مناسبی برای جست‌وجوی تابش‌های رادیویی تبدیل کرده‌اند.
نقش موجودات فضایی
این کشف هیچ مدرکی از حیات هوشمند یا پیام موجودات فرازمینی نیست. سیگنال شناسایی‌شده با یک پدیده طبیعی مرتبط با میدان مغناطیسی و شفق‌های سیاره‌ای توضیح داده می‌شود. بنابراین اهمیت واقعی کشف در این نیست که «پیامی از بیگانگان» دریافت شده، بلکه در این است که برای نخستین‌بار دانشمندان توانسته‌اند چنین تابشی را مستقیماً به یک سیاره فراخورشیدی نسبت دهند.اما نتیجه هنوز نهایی نشده است.
منبع: همشهری
