کشف «مکان مقدس برخورد صاعقه» در یک ویلای 2 هزارساله

فرادید| این کتیبه در جریان کاوش‌های باستان‌شناسان در محوطه‌ای که به‌طور سنتی «آمفی‌تئاتر» نامیده می‌شود به دست آمد و روی آن عبارت لاتین FVLGVR SVBMANIVM دیده می‌شود. این عبارت به صاعقه‌ای در شب اشاره دارد که در باور رومیان با سومانوس، ایزد تندر و صاعقه‌های شبانه ارتباط داشت. پژوهشگران احتمال می‌دهند سازه کوچکی که لوح در آن قرار دارد، محل یک «بیدنتال» بوده باشد؛ یعنی فضایی مقدس که پس از برخورد صاعقه، طی آیینی ویژه از محیط عادی جدا و تقدیس می‌شد.

به گزارش فرادید؛ در جهان روم باستان، صاعقه صرفاً یک پدیده طبیعی نبود. رومیان باور داشتند برخورد صاعقه با یک مکان می‌تواند پیامدهای مذهبی داشته باشد و آن نقطه را به فضایی مقدس تبدیل کند. برای چنین مکان‌هایی آیین‌های مشخصی وجود داشت که بخشی از سنت مذهبی موسوم به «فولگور کوندیتوم» بود.

بر اساس این آیین، محل برخورد صاعقه باید به شیوه‌ای خاص مورد رسیدگی قرار می‌گرفت و از فضای معمولی جدا می‌شد. باستان‌شناسان معتقدند سازه‌ای که این کتیبه در آن کشف شده، ممکن است با همین سنت مذهبی ارتباط داشته باشد و یک بیدنتال را مشخص یا محصور کرده باشد.

آلبرتو سامونا، مدیر مؤسسه ویلای هادریان گفت کشف نشانه مادی تقدیس مکانی که صاعقه به آن اصابت کرده، امکان بررسی مستقیم و دقیق آیین‌های مذهبی مربوط به چنین رویدادی را فراهم می‌کند. به گفته او، این یافته از ارزش علمی استثنایی برخوردار است.

اهمیت این کشف بیش از هر چیز به حفظ کتیبه در محل اصلی آن مربوط می‌شود. این لوح برخلاف بسیاری از یافته‌های باستانی که از محیط اولیه خود جدا شده‌اند، همچنان همراه با معماری و لایه‌های باستان‌شناختی اطرافش قابل مطالعه است.

پیامی برای ایزد صاعقه‌های شبانه

کتیبه تنها دو واژه دارد:

FVLGVR

SVBMANIVM

این عبارت صاعقه را به سومانوس ایزد کمترشناخته‌شده رومی مرتبط با تندر و صاعقه‌های شبانه نسبت می‌دهد. در سنت‌های مذهبی روم باستان، زمان و چگونگی وقوع صاعقه اهمیت داشت و پدیده‌های شبانه می‌توانستند به حوزه‌ای متفاوت از نیروهای الهی نسبت داده شوند.

بنابراین کتیبه فقط ثبت یک رویداد طبیعی نیست؛ بلکه نشان می‌دهد رومیان چگونه پدیده‌ای مانند صاعقه را از طریق باورهای مذهبی و آیین‌های مقدس تفسیر می‌کردند. برای آنان، محل اصابت صاعقه می‌توانست به بخشی از جغرافیای مقدس تبدیل شود.

ویلای هادریان در تیوولی یکی از گسترده‌ترین مجموعه‌های معماری روم باستان است. این مجموعه عمدتاً در دوران فرمانروایی امپراتور هادریان، که از سال ۱۱۷ تا ۱۳۸ میلادی حکومت کرد، ساخته شد و مجموعه‌ای از کاخ‌ها، باغ‌ها، حمام‌ها، بناهای تشریفاتی و فضاهایی با الهام از معماری نقاط مختلف جهان رومی را در خود جای داده است.

کشف جدید، لایه‌ای بسیار کوچک‌تر اما معنادار از این چشم‌انداز عظیم را آشکار می‌کند: جایی در میان اقامتگاه باشکوه امپراتور، صاعقه‌ای فرود آمد و رومیان آن را صرفاً یک حادثه طبیعی تلقی نکردند. آنها به آن محل جایگاهی آیینی دادند و خاطره این رویداد را در قالبی مادی و مذهبی حفظ کردند.