معمای «پای برنزی» 1800 ساله که در یک باتلاق پیدا شد
یک پای برنزی طلاکاری شده که در سال ۱۸۲۰ از باتلاقی در اسکاتلند بیرون آورده شد، ممکن است بخشی از مجسمه عظیم امپراتور روم، آنتونینوس پیوس در حالت سوار بر اسب بوده باشد. باستان‌شناسان اکنون معتقدند این مجسمه در سده دوم میلادی در جنوب اسکاتلند قرار داشته و هنگام عقب‌نشینی نیروهای رومی، با دقت از هم جدا و دفن شده است؛ فرضیه‌ای که روایت دیرینه سرقت این اثر از شمال انگلستان را زیر سؤال می‌برد.
فرادید| این پای برنزی که به «پای میلسینگتون» معروف است، بیش از دو قرن موضوع بحث پژوهشگران بوده است. پیش‌تر تصور می‌شد قبایل اسکاتلندی آن را از مجسمه‌ای در انگلستان جدا کرده و به شمال آورده‌اند. اما بررسی دقیق اثر نشان داده است که لبه بالایی آن سالم است و هیچ نشانه‌ای از ضربات تبر یا اره برای جدا کردن آن دیده نمی‌شود. همچنین، نبود آثار زراندود در اطراف زانو نشان می‌دهد که این بخش از مجسمه احتمالاً زیر لباس یا شنلی قرار داشته است.
به گزارش فرادید؛ فریزر هانتر، متصدی ارشد باستان‌شناسی پیشاتاریخی و رومی در موزه ملی اسکاتلند، می‌گوید: «وقتی به آن نگاه می‌کنید، می‌بینید که با ضربه جدا نشده است؛ یک پای کامل است. بنابراین، به‌جای غارت، به نظر می‌رسد که مجسمه در پایان عمرش با دقت از رده خارج شده باشد.»
این کشف با تاریخ لشکرکشی‌های روم به اسکاتلند ارتباط دارد. رومیان از دهه ۷۰ میلادی به سرزمین اسکاتلند امروزی لشکر کشیدند. امپراتور هادریان مرز شمالی قلمرو روم را در شمال انگلستان تثبیت کرد، اما جانشین او، آنتونینوس پیوس، در دهه ۱۴۰ میلادی بار دیگر سپاهیانش را به شمال فرستاد و دستور ساخت دیوار آنتونین را در حدود ۱۶۰ کیلومتری شمال دیوار هادریان صادر کرد. بااین‌حال، چند سال پس از مرگ او در سال ۱۶۱ میلادی، نیروهای رومی از اسکاتلند عقب‌نشینی کردند و به مواضع جنوبی خود بازگشتند.
به گفته هانتر، رومیان هنگام ترک این مناطق، برخی بناهای یادمانی ارزشمند، از جمله محراب‌های سنگی و کتیبه‌ها را از هم جدا و دفن می‌کردند تا آن‌ها به دست دشمنان نیفتند. بنابراین، ممکن است پای میلسینگتون نیز بخشی از مجسمه‌ای بوده باشد که نیروهای رومی پیش از عقب‌نشینی آن را به همین شیوه از میان برده‌اند.
قرار دادن مجسمه‌ای عظیم و زراندود از امپراتور سوار بر اسب در منطقه‌ای مرزی، احتمالاً هدفی سیاسی و تبلیغاتی داشته است. چنین اثری می‌توانست قدرت امپراتوری روم و پیروزی‌های نظامی آنتونینوس پیوس را به نمایش بگذارد. برای جوامع بومی اسکاتلند که سنت چندانی در ساخت پیکره‌های واقع‌گرایانه انسانی نداشتند، تندیس درخشان امپراتور بر پشت اسب احتمالاً منظره‌ای نامتعارف و تأثیرگذار بوده است.
پای برنزی میلسینگتون پس از کشف در نزدیکی شهر هاویک در سال ۱۸۲۰، حدود یک قرن در کاخ دالکیت، نزدیک ادینبرو، نگهداری شد. اکنون این اثر در نمایشگاه «اسکاتلند رومی: زندگی در حاشیه امپراتوری» در موزه ملی اسکاتلند به نمایش درآمده و روی بازسازی تمام‌قدی از شمایل امپراتور و اسب او نصب شده است.
هانتر احتمال می‌دهد که دژهای رومی کشف‌نشده‌ای در نزدیکی محل دفن پای برنزی وجود داشته باشند. او امیدوار است کاوش‌های آینده یا بررسی‌های فلزیابان به کشف تنه مجسمه یا اسب برنزی آن منجر شود.
این پای ۱۸۰۰ ساله اکنون سرنخی نادر از یادمان‌های عظیمی است که احتمالاً زمانی در جنوب اسکاتلند برپا بوده‌اند؛ اما معمای اصلی همچنان پابرجاست: تنه امپراتور و بقیه مجسمه کجا هستند؟
