زندگی سخت «گربه‌های مومیایی» در مصر باستان
جعبه‌ای حاوی جمجمه‌های گربه در یکی از موزه‌های وین، اکنون به پژوهشگران نشان می‌دهد که مصریان باستان چگونه از حیواناتی نگهداری می‌کردند که قرار بود قربانی شوند. گروهی از پژوهشگران بلژیکی و ایتالیایی با بررسی ۱۳۱ جمجمه از محوطه‌ای تدفینی در کنار رود نیل، دریافتند که بیشتر این حیوانات به بیماری، آسیب‌دیدگی یا خشونت دچار شده بودند.
فرادید| این جمجمه‌ها متعلق به گربه‌هایی هستند که مومیایی‌هایشان در قرن نوزدهم باز شده بود. موزه تاریخ طبیعی وین در سال ۱۸۸۳ این مجموعه را به بهای ۸۰۰ فلورین از برادر لودویگ یتلس، جانورشناس فقید و گردآورنده اصلی آن، خریداری کرد. نامه‌های فردریش موک، فروشنده آثار، که در بایگانی موزه نگهداری می‌شوند، محوطه بنی‌حسن را محل کشف این مجموعه معرفی می‌کنند. نویسندگان پژوهش می‌گویند این مجموعه تاکنون از دید جامعه علمی پنهان مانده بود و آن را بزرگ‌ترین مجموعه موزه‌ای جمجمه‌های گربه مصری با خاستگاه مستند می‌دانند.
به گزارش فرادید؛ هفت جمجمه متعلق به گربه‌های جنگلی است؛ گونه‌ای وحشی که جثه بزرگ‌تری دارد. اندازه جمجمه‌های دیگر بسیار متفاوت است و طول آن‌ها از ۷۷ تا ۱۳۲ میلی‌متر متغیر است. بیشتر این نمونه‌ها به گربه‌های خانگی تعلق دارند، هرچند برخی ممکن است گربه وحشی آفریقایی یا دورگه بوده باشند. از مجموع ۱۳۱ حیوان، ۱۱۳ مورد بالغ، هفت مورد نابالغ و ۱۱ مورد نابالغ کم‌سن بودند.
بررسی‌های پرتو ایکس روی مومیایی‌های موجود در مجموعه‌های دیگر نشان می‌دهد که بیشتر گربه‌های مومیایی‌شده جوان بوده‌اند و سهم گربه‌های بالغ از ۲۳ درصد کمتر بوده است. نویسندگان پژوهش احتمال می‌دهند که فراوانی گربه‌های بالغ در مجموعه وین به ترجیح جانورشناسان نخستین برای گردآوری نمونه‌های بالغ مربوط باشد.
مشکلات سلامتی در این جمجمه‌ها چشمگیر بود. ۸۱ جمجمه، معادل ۶۲ درصد کل نمونه‌ها، دست‌کم یک عارضه را نشان می‌دادند. ۲۶ حیوان به بیماری لثه مبتلا بودند، ۲۴ مورد دندان‌های خود را از دست داده بودند و در ۲۲ مورد نیز جرم دندان مشاهده شد. میزان مشکلات دندانی در این گربه‌ها با گربه‌های ولگرد امروزی قابل مقایسه بود یا از آن‌ها کمتر بود.
در ۳۵ جمجمه فرورفتگی‌های ریز و در ۸ مورد سطحی زبر و ناهموار مشاهده شد. پژوهشگران احتمال می‌دهند که عفونت‌های پوستی در محیط‌های پرازدحام موجب خارش حیوانات شده و واکنش‌هایی در استخوان‌های آن‌ها ایجاد کرده باشد. در ۱۹ جمجمه نیز سوراخ‌های کوچکی در کف حفره چشم دیده شد. این عارضه شباهت‌هایی به یک بیماری انسانی مرتبط با کم‌خونی دارد، اما چون تنها جمجمه‌ها باقی مانده‌اند، علت بروز آن در گربه‌ها همچنان نامشخص است.
چهارده جمجمه، معادل ۱۱ درصد نمونه‌ها، آثار جراحت داشتند. روی هشت جمجمه آثار سوراخ‌شدگی ناشی از درگیری میان گربه‌ها دیده شد که جراحت سه مورد از آن‌ها بهبود یافته بود. یکی از گربه‌های خانگی زخم‌های سوراخ‌شده‌ای داشت که اندازه و فاصله آن‌ها با دندان‌های نیش یک گربه جنگلی مطابقت می‌کرد.
برخی جراحت‌ها را انسان‌ها ایجاد کرده بودند. آثار ضربه‌های برنده نشان می‌داد که احتمالاً از ابزار فلزی تیز استفاده شده بود؛ درحالی‌که شکستگی‌ها و فرورفتگی‌های جمجمه می‌توانستند ناشی از برخورد جسمی کند، احتمالاً چوبی ضخیم، باشند.
دو گربه بر اثر جراحات خود مرده بودند، اما سه یا چهار گربه با وجود ضربه‌هایی که به سرشان وارد شده بود، زنده مانده بودند. به گفته نویسندگان، برخی از این آسیب‌ها ممکن است هنگام تنبیه حیوانات یا جدا کردن گربه‌های درگیر ایجاد شده باشند؛ بااین‌حال، جراحات مرگبار با هدف کشتن حیوانات وارد شده بودند.
از میان هفت گربه جنگلی، شش مورد دست‌کم یک عارضه جسمانی داشتند؛ وضعیتی که شباهت زیادی به شرایط گربه‌های خانگی داشت. پژوهشگران این یافته را نشانه‌ای می‌دانند از اینکه همه این گربه‌سانان احتمالاً در شرایط پراسترس و در محیط‌هایی محدود و محصور، در کنار یکدیگر زندگی می‌کردند.
تاریخ‌گذاری کربن ۱۴ روی نه جمجمه نشان داد که هشت نمونه به فاصله زمانی میان ۳۸۰ تا ۴۰ پیش از میلاد تعلق دارند؛ دوره‌ای که از اواخر دوره متأخر مصر باستان تا عصر بطلمیوسی را در بر می‌گیرد. قدمت یک گربه دیگر به حدود ۹۸۰ تا ۸۲۰ پیش از میلاد، یعنی دوره میانی سوم، می‌رسد.
هیچ متن شناخته‌شده‌ای تاکنون به وجود مومیایی‌های گربه در بنی‌حسن در چنین دوره‌ای اشاره نکرده است. بنابراین، این تاریخ‌گذاری نشان می‌دهد که سنت مومیایی‌کردن گربه‌ها در این محوطه ممکن است زودتر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، آغاز شده باشد؛ مگر اینکه جمجمه موردنظر در واقع از شهر بوباستیس آمده باشد.
آزمایش‌های شیمیایی روی چهار گربه جنگلی و دوازده گربه خانگی نیز تفاوت‌هایی را آشکار کرد. مقدار ایزوتوپی کربن در گربه‌های جنگلی منفی ۱۶٫۷ و در گربه‌های خانگی منفی ۱۸٫۵ بود. این تفاوت با زندگی در زیستگاهی مرطوب، مانند تالاب یا حاشیه رودخانه، در سال‌های نخست زندگی حیوانات سازگار است.
به نظر می‌رسد مدت نگهداری گربه‌های جنگلی در اسارت آن‌قدر طولانی نبوده که این نشانه ایزوتوپی را از بین ببرد. ازاین‌رو، پژوهشگران نتیجه می‌گیرند که این گربه‌ها از طبیعت شکار شده بودند، نه اینکه در اسارت پرورش یافته باشند.
