نقاشی‌های شگفت‌انگیزی که در تابوت مومیایی‌ها پیدا شدند
زنی جوان با چشمانی نافذ به روبه‌رو خیره شده است؛ تاجی زرین بر موهایش دارد و حالتی آرام و پرسشگر در چهره‌اش دیده می‌شود. این تصویر یکی از پرتره‌های مشهور فیوم است؛ نقاشی‌هایی واقع‌گرایانه با قدمت حدود ۲۰۰۰ سال که برای قرار گرفتن روی چهره مومیایی‌های مصر باستان ساخته می‌شدند. اکنون مجموعه‌ای از این آثار در نمایشگاهی مشترک میان مصر و ایتالیا، در موزه آرا پاتیس رم به نمایش درآمده است.
فرادید| این پرتره‌ها که قدمتشان به فاصله قرن اول تا سوم میلادی بازمی‌گردد، روی صفحات نازک چوبی نقاشی شده و پس از قرار گرفتن روی صورت مومیایی، با پارچه‌های مخصوص در جای خود ثابت می‌شدند. این آثار حاصل تلفیق سنت‌های هنری مصر باستان و نقاشی یونانی‌مآب بودند؛ چهره‌هایی با ویژگی‌های مصری که اغلب لباس‌های رومی بر تن داشتند.
به گزارش فرادید؛ نمایشگاه رم علاوه بر این پرتره‌ها، مومیایی‌ها، نقاب‌ها، کفن‌ها، جواهرات، سردیس‌های مرمری و مجسمه‌های باستانی را نیز در بر می‌گیرد. بسیاری از آثار از مصر به ایتالیا منتقل شده‌اند و برخی برای نخستین بار از این کشور خارج می‌شوند.
یکی از برجسته‌ترین آثار نمایشگاه، پرتره دوتایی معروف به «توندو دو برادر» از موزه مصر در قاهره است؛ اثری که به‌تازگی مرمت شده و دو جوان با موهای مجعد و چشمانی نافذ را به تصویر می‌کشد. این نقاشی به دوران امپراتور هادریان تعلق دارد و احتمال داده می‌شود دو شخصیت آن برادر باشند. کلودیو پاریزی پرسیچه، مقام مسئول میراث فرهنگی رم، این اثر را شاهکاری استثنایی و شاید مهم‌ترین نمونه نقاشی باقی‌مانده از دوران باستان توصیف کرده است.
یکی دیگر از آثار چشمگیر، کفنی کتانی از موزه لوور است که مردی را میان مومیایی آینده خود و آنوبیس، خدای مردگان با سر شغال، نشان می‌دهد؛ خدایی که در باور مصریان نقش راهنمای مردگان به جهان پس از مرگ را داشت.
برخی پرتره‌ها جزئیات خیره‌کننده‌ای از ظاهر و جایگاه اجتماعی صاحبانشان را حفظ کرده‌اند. در نقاشی زنی به نام ایسیدورا، متعلق به قرن نخست میلادی، گردنبندی طلایی سه‌ردیفه با سنگ‌های قیمتی، گوشواره‌های مرواریدی و آرایشی پیچیده از موها دیده می‌شود. در دیگر آثار نیز چین‌وچروک صورت، موهای سپید، مژه‌های بلند و گونه‌های برجسته کودکان با واقع‌گرایی چشمگیری به تصویر کشیده شده‌اند. آب‌وهوای خشک منطقه فیوم، واقع در حاشیه بیابان مصر، نقش مهمی در حفظ این نقاشی‌های ظریف، پارچه‌ها و پاپیروس‌ها داشته است.
با وجود گذشت دو هزار سال، هنوز پرسش‌های زیادی درباره چگونگی خلق این پرتره‌ها بی‌پاسخ مانده است: آیا نقاشی‌ها سال‌ها پیش از مرگ افراد تهیه می‌شدند یا هنگام آماده‌سازی مومیایی‌ها به وجود می‌آمدند؟ آیا برخی از آن‌ها پیش‌تر در خانه‌ها آویخته بودند؟ وجود میخی در قسمت بالایی یکی از پرتره‌ها، احتمال استفاده قبلی از آن به‌عنوان تابلوی خانگی را تقویت می‌کند. هیشام اللیثی، دبیرکل شورای عالی آثار باستانی مصر، درباره تأثیر این تصاویر می‌گوید: «آن‌ها انسان‌هایی شبیه ما هستند؛ به آن‌ها نگاه می‌کنیم و آن‌ها نیز پس از دو هزار سال به ما نگاه می‌کنند.» شاید قدرت شگفت‌انگیز پرتره‌های فیوم دقیقاً در همین ارتباط زنده و بی‌واسطه‌ای باشد که میان انسان امروز و چهره‌هایی از جهانی دوردست برقرار می‌کنند.
