علت «درد شانه» در شب و راهکارهای پیشگیری از آن
درد شانه شبانه یکی از شایعترین مشکلات ارتوپدی است که بسیاری از افراد را از خواب راحت محروم میکند. این درد اغلب هنگام دراز کشیدن شدیدتر شده و میتواند نشانه مشکلاتی باشد. در این نوشتار به بررسی علل، علائم و راههای تسکین سریع آن میپردازیم.
فرادید|آیا تا به حال شده که بدون هیچ درد و ناراحتی به رختخواب بروید، اما نیمهشب با درد سوزاننده در ناحیه شانه از خواب بیدار شوید؟ شاید دیگر نتوانید روی آن پهلو بخوابید و هر بار که تلاش میکنید، درد شما را بیدار میکند. اگر این توصیف برایتان آشناست، تنها نیستید.
بر پایه آمار، ۶۷٪ افراد مبتلا به درد شانهی شبانه، ماهها علائم هشداردهنده را نادیده میگیرند و این کار اغلب به آسیب همیشگی و گاهی غیرقابلبرگشت منجر میشود. خبر خوب اینست که در بیشتر موارد، درد شانه در شب قابلدرمان است، بهویژه اگر زود تشخیص داده شود. بیایید به پنج دلیل اصلی درد شانه هنگام استراحت بپردازیم و بفهمیم چرا یکی از این موارد نیاز به توجه فوری پزشکی دارد.
نکات کلیدی:
- درد شانه در شب طبیعی نیست،بدن شما در حال هشدار دادن است.
- نادیده گرفتن درد میتواند به آسیب دائمی و حتی نیاز به جراحی منجر شود.
- پنج دلیل اصلی وجود دارد، از مشکلات رایج تا خطرناکترین مورد.
- با اقدامات درست، بسیاری از این مشکلات را میتوان در خانه مدیریت کرد،به شرطی که بدانید به دنبال چه چیزی باشید.
علت درد شانه در شب
۱. سندرم گیرافتادگی روتاتور کاف: شایعترین مقصر
روتاتور کاف شانه شما شامل چهار عضله کوچک میشود که مفصل را پایدار نگه میدارند و حرکت بازو را کنترل میکنند. متأسفانه فضای بسیار کمی بین این عضلات و استخوان آکرومیون (در بالای شانه) وجود دارد. با افزایش سن، حرکات تکراری بالای سر یا وضعیت بدنی نامناسب، این فضا تنگتر میشود و تاندونها گیر میافتند و ملتهب میشوند (گیرافتادگی).
در طول روز ممکن است درد را زیاد احساس نکنید، زیرا عضلات فعال هستند و خونرسانی خوب است. اما شبها، بهویژه وقتی روی شانه دردناک دراز میکشید، وزن بدن و جاذبه تاندونهای ملتهب را بیشتر فشرده میکنند و درد را شدیدتر میکنند. اگر این درد نادیده گرفته شود، تاندونها ضعیف شده و ممکن است پاره شوند و نیاز به جراحی پیدا کنند.
راههای تشخیص علائم
- نمیتوانید روی شانهی مبتلا بخوابید
- مکرر از خواب بیدار میشوید
- در بلند کردن بازو به بالای سر، بهویژه صبحها مشکل دارید
نکته حرفهای: تست هاوکینز-کندی را در خانه امتحان کنید: بازوی مبتلا را مستقیم تا ۹۰ درجه جلو بیاورید، سپس با دست دیگر آن را به سمت داخل بچرخانید. اگر درد شدیداحساس کردید، احتمالِ گیرافتادگی زیاد است.
2. تاندونیت کلسیفیه (رسوب کلسیم): وقتی کلسیم دردسرساز میشود
تصور کنید تکههای کوچک شیشه در تاندون شانهتان گیر کرده باشد، درد تاندونیت کلسیفیه تقریباً همین حس را دارد. در این بیماری، رسوبات کلسیم در تاندونهای روتاتور کاف جمع میشوند و درد شدیدی ایجاد میکنند، بهویژه شبها. این مشکل بیشتر در زنان ۴۰ تا ۶۰ ساله دیده میشود و اغلب بدون آسیب قبلی ظاهر میشود.
علائم آن شبیه گیرافتادگی است، اما دردش ناگهانی و شدیدتر است. در عکس رادیوگرافی، لکههای سفید کلسیمی مشخص دیده میشود. گاهی بدن خودش کلسیم را جذب میکند و مشکل حل میشود؛ گاهی هم نیاز به درمانهایی مانند شوکویو یا جراحی است.
علائم مهم:
- درد ناگهانی و شدید شبانه
- مشکل در بالا بردن بازو یا خوابیدن روی پهلو
- نقاط «سنگمانند» در عکسبرداری شانه
3. بورسیت سابآکرومیال ناشی از وضعیت بدنی نامناسب: آسیب عصر دیجیتال
بورس یک کیسه کوچک پر از مایع است که مفصل شانه را نرم میکند. قوز کردن پشت میز، رانندگی طولانی یا استفاده زیاد از گوشی، شانهها را به جلو میکشد و بورس را تحت فشار قرار میدهد و موجب التهاب (بورسیت) میشود.
در روز با حرکت، بورس آزاد میشود؛ اما شبها وقتی روی پهلو میخوابید، وزن بدن مستقیم روی بورسِ ملتهب فشار میآورد و درد تیز و سوزاننده ایجاد میکند. مطالعات نشان میدهند افرادی که بیش از ۶ ساعت در روز از صفحه نمایش استفاده میکنند، ۴ برابر بیشتر در معرض بورسیت هستند.
علائم:
- درد نافذ هنگام خوابیدن روی شانه مبتلا
- درد هنگام بلند کردن بازو به طرفین
- احساس تورم درونی شانه
خبر خوب: بسیاری از موارد با اقدامات ساده بهبود مییابند: یخ، اصلاح وضعیت بدن، غذاهای ضدالتهاب و اجتناب از خوابیدن روی پهلوی دردناک.
4. فشردگی عصب سوپراسکاپولار: مشکل پنهان عصبی
عصب سوپراسکاپولار پشت تیغه شانه قرار دارد و عضلات مهم پایدارکننده شانه و بالای کمر را کنترل میکند. حمل کیف سنگین، نگه داشتن طولانیمدت بازوها در بالا یا خوابیدن در وضعیت نامناسب میتواند این عصب را تحت فشار قرار دهد. درد معمولاً به شکل سوزش عمیق در پشت شانه (بین تیغه شانه و ستون فقرات) احساس میشود. دراز کشیدن میتواند عصب را در موقعیت فشرده نگه دارد و درد را بدتر کند.
5. شانه منجمد اولیه (کپسولیت چسبنده): مورد خطرناکی که نباید نادیده گرفت
این همان موردی است که نباید به تأخیر بیندازید. شانه منجمد زمانی رخ میدهد که کپسول اطراف مفصل ضخیم و سفت میشود و شانه را بهتدریج قفل میکند. مرحله اول (فاز انجماد) با درد شدید شبانه و کاهش تدریجی دامنه حرکتی همراه است. اگر کاری نکنید، شانه برای سالها واقعاً «یخ میزند».
این مشکل بیشتر در افراد دیابتی، کسانی که مشکلات تیروئید دارند و زنان ۴۰ تا ۶۰ ساله دیده میشود. اگر متوجه کاهش سریع حرکت و بدتر شدن درد شبانه در هر هفته شدید، فوراً اقدام کنید! فیزیوتراپی تهاجمی زودرس میتواند از ناتوانی طولانیمدت جلوگیری کند.
مراحل شانه منجمد:
- فاز انجماد: ۶-۹ ماه — درد شدید، کاهش تدریجی حرکت، عمدتاً شبها
- فاز منجمد: ۴-۶ ماه — درد کمتر، اما شانه بسیار سفت
- فاز ذوب: ۶ ماه تا ۲ سال — حرکت بهتدریج برمیگردد
متأسفانه در ۴۰٪ موارد، دامنه حرکت کامل هرگز بازنمیگردد. درمان زودرس تفاوت بزرگی ایجاد میکند.
علائم هشداردهنده که نیاز به اقدام فوری دارند
اگر درد شانه با تنگی نفس، عرق سرد یا انتشار درد به بازوی چپ همراه بود،فوراً کمک پزشکی بگیرید. اینها ممکن است نشانه مشکل قلبی باشند، نه مشکل شانه.
تستهای ساده خانگی برای بررسی شانهتان
میخواهید دقیقتر بفهمید مشکل چیست؟ این تستها را امتحان کنید:
۱. تست هاوکینز-کندی (بالا توضیح داده شد): درد = احتمال گیرافتادگی
۲. تست نیر: بازو را صاف جلو بیاورید و سپس به بالا ببرید. درد بین ۶۰ تا ۱۲۰ درجه = گیرافتادگی
۳. تست بورسیت: دقیقاً زیر نوک شانه را فشار دهید. درد شدید و موضعی؟ احتمال بورسیت
۴. تست شانه منجمد: سعی کنید از بالا به پشت بالایی دست بزنید، سپس دست را به جیب پشت ببرید. اگر نمیتوانید یا هر هفته بدتر میشود،فوراً به پزشک مراجعه کنید.
برنامه نجات شانه شما: قدمهای بعدی
اگر تستهای خانگی شما به گیرافتادگی یا بورسیت اشاره دارد:
- روی شانه دردناک نخوابید. از بالش برای جلوگیری از غلتیدن استفاده کنید.
- روزی ۳ بار، هر بار ۱۵ دقیقه یخ بگذارید.
- کشش ملایم انجام دهید. «حرکت پاندول» عالی است: روی میز تکیه دهید، بازوی دردناک را آویزان کنید و بهآرامی دایرههای کوچک بچرخانید (۲ دقیقه).
- از بلند کردن دست بالای سر یا بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.
- ضدالتهابهای طبیعی: زردچوبه، زنجبیل، سیر و پیاز مصرف کنید.
- وضعیت بدن را اصلاح کنید: شانهها عقب، سینه باز، صفحه نمایش در سطح چشم.
اگر بعد از دو هفته بهتر نشد یا بدتر شد، حتماً به متخصص شانه مراجعه کنید تا از نیاز به جراحی در آینده جلوگیری شود.
جمعبندی
درد شانه در شب چیزی نیست که باید با آن کنار بیایید، بدنتان دارد پیامی مهم به شما میدهد! چه گیرافتادگی ساده باشد و چه نشانه اولیه شانه منجمد، اقدام زودهنگام میتواند ماهها یا سالها درد و شاید جراحی را از شما دور کند.
منبع: بیتوته
