کشف ده‌ها «تبر سنگی» که شاید یک میلیون سال قدمت داشته باشند
باستان‌شناسان در جریان کاوش‌های خود در صحرای کالاهاری، نزدیک به ۱۰۰ تبر دستی سنگی و شواهدی از فرایند ساخت آن‌ها را کشف کرده‌اند. این یافته‌ها سرنخ‌های تازه‌ای درباره چگونگی سکونت انسان‌تباران اولیه در چشم‌اندازهای متغیر جنوب آفریقا به دست می‌دهند.
فرادید| این ابزارها در دره اوکوا کشف شده‌اند؛ منطقه‌ای خشک و صعب‌العبور که از محدوده مرزی بوتسوانا و نامیبیا امتداد می‌یابد.
به گزارش فرادید؛ پژوهشگران دانشگاه وروتسواف لهستان چندین محوطه حاوی ابزارهای سنگی متعلق به سنت فناوری آشولی را شناسایی کرده‌اند. این سنت ابزارسازی حدود ۱٫۷ میلیون سال پیش در آفریقا پدید آمد و در برخی مناطق تا حدود ۲۰۰ هزار سال پیش ادامه داشت. بااین‌حال، قدمت دقیق آثار تازه‌کشف‌شده در کالاهاری هنوز مشخص نشده است.
باستان‌شناسان در آخرین فصل کاوش‌های میدانی، حدود ۴۰ تبر دستی را از یک محوطه واحد به دست آوردند. در کنار این ابزارها، بقایای حاصل از ساخت ابزار و تراشه‌های ناشی از شکل‌دهی به قطعات بزرگ‌تر سنگ نیز یافت شد. پژوهشگران اکنون در مجموع، طی بررسی‌های خود در کالاهاری، نزدیک به ۱۰۰ تبر دستی گردآوری کرده‌اند.
وجود بقایای فرایند ساخت اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا به باستان‌شناسان امکان می‌دهد چگونگی تولید این ابزارها را بازسازی کنند، نه اینکه صرفاً اشیای ساخته‌شده را ثبت و توصیف کنند.
میروسواف ماسویچ، استاد دانشگاه وروتسواف و مدیر مؤسسه باستان‌شناسی این دانشگاه، می‌گوید: «در حال حاضر تصور می‌شود که سنت آشولی حدود ۱٫۷ میلیون سال پیش پدید آمده و تا حدود ۲۰۰ هزار سال پیش ادامه داشته است. شاخص‌ترین ویژگی آن، ابزارهای سنگی بزرگی است که تبر دستی نامیده می‌شوند.»
تبرهای دستی آشولی از شناخته‌شده‌ترین آثار دوره پارینه‌سنگی زیرین به شمار می‌روند. این ابزارها معمولاً با جدا کردن تراشه‌هایی از هر دو سوی یک قطعه سنگ اولیه شکل داده می‌شدند. نمونه‌های آن‌ها در بخش‌های گسترده‌ای از آفریقا یافت شده و بعدها در بخش‌هایی از آسیا و اروپا نیز ظاهر شده‌اند.
قرار است نمونه‌های تازه‌کشف‌شده با تبرهای دستی آشولی از مناطق شمال کالاهاری و همچنین آفریقای جنوبی مقایسه شوند. این آثار اکنون در دانشگاه علم و فناوری آق‌خان در کراکوف لهستان، تحت بررسی‌های دقیق قرار دارند.
کالاهاری در گذشته سرزمینی متفاوت بود
چشم‌انداز این منطقه در دوره پلیستوسن، بسیار متفاوت از محیط خشک امروزی بود. پژوهشگران شواهدی یافته‌اند که نشان می‌دهد در گذشته شبکه گسترده‌ای از رودخانه‌ها و دریاچه‌ها در دره اوکوا وجود داشته است. این منابع آبی باستانی می‌توانستند محیط منطقه را به‌کلی دگرگون کنند و مکان‌هایی مناسب برای فعالیت انسان‌تباران اولیه فراهم آورند.
گروه باستان‌شناسی تبرهای دستی را در امتداد ساحل یکی از همین پهنه‌های آبی ازبین‌رفته پیدا کرده است. نکته جالب آنکه عملیات محلی استخراج کالکریت نیز به این پژوهش‌ها کمک کرده است. کالکریت نوعی رسوب است که ذرات آن به‌وسیله کربنات کلسیم به یکدیگر چسبیده‌اند و در بوتسوانا از آن برای ساخت جاده استفاده می‌شود.
این حفاری‌ها لایه‌های عمیق‌تری از رسوبات کالاهاری را آشکار می‌کنند که در شرایط عادی زیر سطح زمین پنهان می‌مانند. در نتیجه، باستان‌شناسان و زمین‌شناسان می‌توانند تاریخ زمین‌شناختی دره را بهتر بررسی کنند.
پژوهشگران در این برش‌های طبیعی و مصنوعی، آثاری از رودخانه‌های دوره پلیستوسن و یک دریاچه باستانی شناسایی کرده‌اند. این شواهد کمک می‌کنند ابزارهای سنگی در بستر محیطی قرار گیرند که زمانی در آن استفاده می‌شدند.
