4 باور نادرست دربارۀ «خواب» که علم آنها را رد میکند
بسیاری از ما به دنبال راههایی برای بهتر خوابیدن هستیم؛ اما تشخیص توصیههای مفید از ترفندهای تازهای که در فضای مجازی فراگیر میشوند، روزبهروز دشوارتر شده است.
فرادید| یک اینفلوئنسر ممکن است چسب زدن به دهان هنگام خواب را توصیه کند و دیگری استفاده از پتوهای سنگین را پیشنهاد دهد. مشکل اینجاست که بسیاری از این توصیهها با یکدیگر تناقض دارند، گیجکنندهاند و همیشه پشتوانه علمی معتبری ندارند.
به گزارش فرادید؛ در ادامه، چهار باور رایج درباره خواب را بررسی میکنیم و با تکیه بر یافتههای علمی و نظر متخصصان میسنجیم که آیا این باورها حقیقتی در خود دارند یا بهتر است آنها را نادیده بگیریم.
باور نادرست اول: میتوان با خواب کمتر هم به زندگی ادامه داد
تنها درصد بسیار کوچکی از مردم بهطور طبیعی به خواب کوتاه نیاز دارند. این افراد به دلیل داشتن جهشهای ژنتیکی خاص میتوانند با چند ساعت خواب در شبانهروز به فعالیت خود ادامه دهند.
پژوهشگران چندین گونه ژنتیکی نادر، از جمله تغییرات مرتبط با ژنهای SIK3، DEC2، ADRB1، NPSR1 و GRM1، شناسایی کردهاند که با نیاز طبیعی به خواب کمتر ارتباط دارند. بااینحال، تصور میشود افرادی که واقعاً بهطور طبیعی کمخواب هستند، تنها حدود یک تا سه درصد جمعیت را تشکیل دهند.
برای بیشتر مردم، نیاز به خواب تا حد زیادی تحت تأثیر زیستشناسی و ژنتیک قرار دارد. اگرچه ممکن است بتوان برای مدتی نیاز به خواب را کاهش داد، پژوهشها نشان دادهاند که اختلال مزمن در خواب با افت عملکرد شناختی و افزایش خطرات بلندمدت برای سلامتی ارتباط دارد.
باور نادرست دوم: میتوان به خواب «بینقص» دست یافت
تلاش برای رسیدن به خواب بینقص با روشهایی مانند چسب زدن به دهان هنگام خواب، باعث شده است پدیدهای که در شبکههای اجتماعی با عنوان «بهینهسازی حداکثری خواب» شناخته میشود، محبوبیت پیدا کند.
روشهایی مانند این ممکن است برای برخی افراد مؤثر باشند؛ اما پژوهشگران هشدار دادهاند که این روش برای همه مناسب نیست. بهویژه افرادی که دچار گرفتگی بینی، آلرژی، انسداد مجاری بینی یا برخی اختلالات تنفسی هنگام خواب هستند، باید در استفاده از آن احتیاط کنند.
روشهای دیگری مانند استفاده از صدای سفید و پتوهای سنگین نیز ممکن است به بهبود خواب کمک کنند؛ بااینحال، برای درک دقیق میزان اثربخشی آنها به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
نکته مهم این است که خواب سالم الزاماً به معنای دستیابی به شرایطی کاملاً ایدئال نیست. تلاش افراطی برای کنترل تمام جنبههای خواب، خود میتواند به نگرانی و اضطراب درباره خوابیدن منجر شود.
باور نادرست سوم: همهچیز به زمان خوابیدن بستگی دارد
بسیاری از ما تمام تمرکز خود را بر بهبود عادتهای شبانه میگذاریم، اما فراموش میکنیم که خواب باکیفیت اغلب با عادتهای سالم در طول روز ارتباط دارد.
پژوهشها بهطور مداوم نشان دادهاند که قرار گرفتن در معرض نور طبیعی صبحگاهی به تنظیم ریتم شبانهروزی بدن کمک میکند. این ریتم زیستی نقش مهمی در تعیین زمان هوشیاری و زمان احساس خوابآلودگی دارد.
فعالیت بدنی نیز ارتباط روشنی با خواب بهتر دارد. مروری پژوهشی که در نشریه علمی Nature منتشر شده است، نشان میدهد ورزش منظم با افزایش مدت کل خواب و کاهش بیدارشدنهای شبانه در افرادی که از قبل خواب خوبی دارند، ارتباط دارد.
از دیگر توصیههای مؤثر میتوان به کاهش مصرف کافئین در ساعات پایانی روز و حفظ برنامهای منظم برای فعالیتهای روزانه و خواب اشاره کرد.
بنابراین، اگر میخواهید شبها بهتر بخوابید، فقط به کارهایی که پیش از رفتن به تخت انجام میدهید توجه نکنید. عادتهای صبحگاهی و فعالیتهای روزانه نیز بخشی از معادله خواب سالم هستند.
باور نادرست چهارم: فقط خستهاید
یکی از نکات جالبی که پژوهشگران خواب بر آن تأکید میکنند، این است که خستگی و خوابآلودگی لزوماً یکسان نیستند. خستگی میتواند علتهای گوناگونی داشته باشد؛ اما خوابآلودگی بیشازحد در طول روز گاهی نشانه وجود یک اختلال زمینهای خواب است. یکی از شایعترین این اختلالها، آپنه خواب یا وقفه تنفسی هنگام خواب است. پژوهشگران تخمین میزنند که این اختلال ممکن است یک نفر از هر هشت نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار دهد.
بسیاری از افراد نشانههایی مانند خروپف بلند، بیدارشدنهای مکرر در طول شب و خوابآلودگی روزانه را نادیده میگیرند و آنها را صرفاً بخشی طبیعی از افزایش سن یا مشغلههای زندگی میدانند.
بااینحال، چنین علائمی همیشه بیخطر نیستند. اگر خوابآلودگی روزانه شدید و مداوم باشد، بهویژه اگر با خروپف بلند یا وقفههای تنفسی هنگام خواب همراه شود، بررسی پزشکی اهمیت دارد. تشخیص علت اصلی میتواند به شناسایی اختلالات خواب و انتخاب درمان مناسب کمک کند.