کشف تخمهای دایناسور که پر از «سنگهای بلورین» بودند
دو تخم فسیلی که در حوضهای دورافتاده در چین کشف شدند، بهجای جنین، حفرههایی پوشیده از بلور را در درون خود داشتند و رازی که میلیونها سال در حال شکلگیری بود.
فرادید| دو تخم دایناسور کمابیش کروی که از شرق چین کشف شدند، توجه بینالمللی را نه بهدلیل آنچه حفظ کرده بودند، بلکه بهدلیل آنچه حفظ نکرده بودند، به خود جلب کردند.
به گزارش فرادید، وقتی پژوهشگران این نمونههای ۱۳ سانتیمتری را برش دادند، دریافتند فضای داخلی آنها بهطور کامل با بلورهای کلسیت پر شده، نه با بقایای جنینی.
این تخمها از سازند چیشان در حوضه چیانشان استخراج شدند؛ منطقهای که پیشتر فسیل قطعی دایناسور از آن گزارش نشده بود. ریختشناسی بیرونی آنها مشابه تخمهای اواخر کرتاسه به نظر میرسید، اما درونشان، پوستهها حاوی ساختارهای بلوری شفافی بودند که از دیواره داخلی بهسوی مرکز رشد کرده بودند.
این مطالعه داوریشده، ریزساختارِ تخمها را مستند کرده و یک گونه تخم فسیلی جدید به نام «شیشینگولیتوس کیانشانِنسیس» (Shixingoolithus qianshanensis) را معرفی میکند. فضاهای داخلیِ پُر از بلور در مطالعه داوریشده تأیید شدند.
مقاله علمی این نمونهها را «کمابیش کرویشکل» توصیف کرده که هر یک حدود ۱۳ سانتیمتر قطر دارند. این تخمها بر پایه ضخامت پوسته و ویژگیهای ریزساختاری در خانواده تخم فسیلی اِستالیکولیتیده (Stalicoolithidae) طبقهبندی شدهاند.
مشاهده تعیینکننده در مطالعه بهروشنی بیان شده: «فضای داخلی تخم بهطور کامل با بلورهای شفاف کلسیت پر شده است.»
پژوهشگران همچنین دانههای بلوری درشت و شفافی را توصیف میکنند که از دیواره داخلی تا مرکز تخم رشد کردهاند. هیچ استخوان جنینی، بقایای آلی یا بافت نرم گزارش نشده است. نویسندگان ادعا نمیکنند پیش از کانیسازی، جنینی حضور داشته و نیز درباره اینکه آیا مواد زیستی پیش از بلوریشدن حل شدهاند یا نه، گمانهزنی نمیکنند.
هولوتایپ (نمونه شاخص گونه) شیکسینگولیتوس کیانشاننسیس (Shixingoolithus qianshanensis) از حوضه چیانشان، استان آنهویی، شرق چین
در عوض، وضعیت داخلی با «معدنی شدن پس از دفن» سازگار است. پس از دفن، محتویات احتمالاً تجزیه یا حل شده و حفرهای بهجای گذاشتهاند که بعدها با آبهای زیرزمینی غنی از مواد معدنی پر شده است. با گذشت زمان، کربنات کلسیم رسوب کرده و متبلور شده است.
این تخمها بهطور رسمی با نام Shixingoolithus qianshanensis معرفی شدهاند.
نخستین فسیلهای تأییدشده دایناسور از حوضه چیانشان
در این مطالعه آمده: «کشف تخمهای دایناسور از سازند چیشان در حوضه چیانشان نخستین گزارش از فسیلهای دایناسور در این حوضه را نشان میدهد.»
نویسندگان میافزایند: «این کشف برای تقسیمبندی و همبستگی با استفاده از فسیلهای لایههای کرتاسه پسین و پالئوسین در حوضه چیانشان و حتی در شرق چین از اهمیت بالایی برخوردار است.»
این به آن معناست که این فسیلها نهتنها نمونههای زیستی، بلکه نشانگرهای چینهشناختی هم هستند. ریزساختار پوستهی تخم به پژوهشگران امکان میدهد لایههای رسوبی را در سراسر شرق چین با یکدیگر همبسته کنند و آنها را در چارچوب زمانی زمینشناسی اواخر کرتاسه جای دهند.
اگرچه این لایهها بهطور کلی حدود ۷۰ میلیون سال قدمت دارند، در مطالعه هیچ تاریخسنجی رادیومتریک مستقیمی ارائه نشده است. در عوض، تاریخگذاری فسیلها بر مقایسههای سنگشناسی و زیستچینهای در سازندهای منطقهای متکی است.
آنچه پُرشدگی بلوری درباره حفظ فسیلها آشکار میکند
پوستههای تخم سهلایه ساختاری را نشان میدهند: سطح بیرونیِ تزئینشده، لایه میانی شعاعی با واحدهای ستونی و لایه درونی منشوری. این ویژگیها طبقهبندی در استالیکولیتیده (Stalicoolithidae) را توجیه میکنند.
نویسندگان اشاره میکنند:
«این گونه تخم فسیلی جدید از دید ریزساختار پوسته تخم بیشترین شباهت را به شیکینگولیتوس اربنی (Shixingoolithus erbeni) دارد، اما در داشتن شکل کرویتر و واحدهای بزرگتر پوسته تخم متفاوت است.»
در نبود مواد جنینی، تعیین جایگاه ردهبندی کاملاً بر پایه شکل و ساختار پوسته تخم انجام میشود. این محدودیت بر یک سوگیری گستردهتر در حفظ فسیلها در دیرینشناسی تأکید میکند: بقاء فسیل نهتنها به زیستشناسی، بلکه به شیمی پس از دفن هم وابسته است.
برش شعاعی زیر میکروسکوپ نور پلاریزه، با واحدهای پوسته تخم که فشرده کنار هم قرار گرفتهاند و کانالهای منفذی قائم یا نامنظم میان آنها دیده میشود. فلش سفید به کانال منفذی و فلشهای قرمز به ریزساختارهای شعاعی در انتهای داخلی واحد پوسته تخم اشاره دارند
نمونههای چیانشان نشان میدهند که چگونه فعالیت آبهای زیرزمینی، اشباع مواد معدنی و نفوذپذیری رسوبات میتوانند فضای داخلی زیستی را بهطور کامل جایگزین کنند، اما شکل بیرونی را دستنخورده باقیگذارند. در دیگر محوطههای فسیلی چین، جنینها در شرایط استثنایی حفظ شدهاند، اما اینجا، کانیسازی شواهد زیستی داخلی را از میان برده است.
مترجم: زهرا ذوالقدر
