فرادید | تأملات - سیاست
آیا جاذبۀ ترامپ فرو خواهد ریخت؟
ترامپ مجلس نمایندگان را خواهد باخت
بیل کریستول، سردبیر ویکلی استاندارد و از منقدان سرشناس ترامپ می‌گوید: "بله، او مجلس نمایندگان را خواهد باخت. هشت تا ده تا فرمانداری را هم احتمالاً از دست خواهند داد. خوب کجایش فوق‌العاده است؟ جادوی سیاسی کجاست؟... او سال ۲۰۱۶، ۴۶ درصد رای داشت. به نظر جمهوری‌خواه‌ها اگر خوش‌شانس باشند، همین حدود رای بیاورند یا کمتر... خوب الان ترامپ برای این حزب چه کار کرده است؟ "
امروز نیز با وجود همه چالش‌ها واشنگتن روابط مهم خود با چین را که از دوره کیسینجر به یادگار مانده حفظ کرده است. ترامپ ممکن است منتقد روابط تجاری با چین باشد، اما او به‌طور قابل‌توجهی نسبت به سرکوب مسلمانان در این کشور ساکت است. «سیاست‌خارجی مبتنی بر واقع‌گرایی آمریکایی» تنها محدود به خاورمیانه نیست. پس از انقلاب کوبا در ۱۹۵۹، آمریکا در دوره‌هایی از دیکتاتور‌های آمریکای لاتین که شهروندان خود را مورد شکنجه قرار می‌دادند حمایت می‌کرد تا از آمریکایی‌ها در برابر کمونیسم دفاع کنند.
یادداشتی از اسلاوی ژیژک
«پتر اسلوتردایک» فیلسوف آلمانی، زمانی گفت که اگر بنا باشد صد‌ها سال بعد مجسمه یابود کسی را بسازند، آن شخص کسی نخواهد بود جز «لی کوان یو»، رهبر سنگاپور که اصطلاح «سرمایه‌داری با ارزش‌های آسیایی» را ابداع کرد و به کار بست. ویروس این سرمایه‌داری خودکامه گرچه به‌آهستگی، اما با قاطعیت در سراسر جهان خود را می‌گستراند.
بعد از "پایان تاریخ"
فوکویاما می‌گوید دموکراسی به‌سبک آمریکا شاید پایان تاریخ باشد، اما با بحران جدید چه می‌توان کرد؟
فرانسیس فوکویاما در گفتگو با نیواستیتزمن
وکویاما مرا شگفت‌زده‌تر کرد و گفت: «در این مقطع به نظر می‌رسد برخی از حرف‌های کارل مارکس درست از آب درآمده. او درباره بحران تولید مازاد صحبت کرده... [که در نتیجه‌اش]کارگران فقیرتر خواهند شد و با ناکافی‌بودن تقاضای مؤثر در بازار روبرو می‌شویم». اما به گفته فوکویاما بااین‌حال تنها نظام رقیب قابل‌تامل در مقابل لیبرال‌دموکراسی نه سوسیالیسم بلکه الگوی سرمایه‌داری دولتی چین بود.
ترامپ شاید هیتلر دنیای ما نباشد، اما تسلیم و سکوت جمهوری خواهان امریکا در هر گامی که او در مسیر دور شدن از هنجار‌های دموکراتیک دنیای متمدن برداشته، تهدیدآمیز است و نیز بحث چپ‌های افراطی هم که می‌گویند تفاوت میان ترامپ، هیلاری کلینتون و باراک اوباما در شدت است، نه در نوع: او صرفا رذالت‌های نئولیبرالیسم را رکتر و آشکارتر از آن دو رهبر دیگر به نمایش گذاشته است.
هر وقت زمان انتخابات می‌رسد، آدم‌های تحصیل‌کرده با خودشان می‌گویند «چرا بی‌سواد‌ها هم باید به اندازۀ من حق رأی داشته باشند؟ آن‌ها که از سیاست سر درنمی‌آورند». این سؤال همان‌قدر که درست به نظر می‌رسد، اشتباه هم هست: هرطور حساب کنیم، متخصص‌ها دربارۀ اوضاع و احوال مملکت‌داری دانش بیشتری دارند تا مردم کوچه و بازار. اما چه کسی تعیین می‌کند فرد متخصص کیست و تخصصش باید در چه زمینه‌ای باشد؟ کتاب جدید دیوید رانسیمن دنبال حل همین تناقض‌هاست.
گشودن فضا برای لویاتانی قهار
فوکویاما پس از اشارات تاریخی، به وضعیت فعلی نظام‌های غربی می‌پردازد و چشم‌اندازی تیره از آن‌ها به‌ویژه از آمریکا ترسیم می‌کند.
چرا مردم
تحلیل روانکاوانه
گرچه نظریه‌های کایرل از مشاهده سخنرانی‌های نازی‌ها سرچشمه گرفت، اما بدین معنا نیست که تحلیل‌هایش تنها مختص به نازی‌ها است. خبرنگاری به نام "گویین گیلفورد" در مبارزات انتخاباتی سال 2016 آمریکا در بسیاری از گردهمایی‌های دونالد ترامپ شرکت کرد و از مشاهدات خود برای آزمایش نظریه‌های کایرل استفاده کرد. او در مقاله‌ای جذاب که در مجله آنلاین "کوارتز" چاپ شد نوشت: "از تمام مشاهداتم در گرد هم‌آیی‌های ترامپ یادداشت‌برداری کردم. تقریباً تمام پاراگراف‌ها با مشاهدات کایرل همخوانی دارد." تحلیل و روانکاوی چنین رهبرانی چه درست باشد و چه غلط، مسئله مهم این است که به این تحلیل‌ها نیاز داریم تا منشأ روان‌شناختی تمایل به این رهبرها مشخص شود. درک جذابیت توهمات استبدادی می‌تواند به ما در مبارزه با آن کمک کند.
آیا کابوس لیبرالیست بدبین، تعبیر شده است؟
آرا و اندیشه‌های الکسیس دو توکویل، متفکر لیبرال فرانسوی
پیش از انقلاب فرانسه در سال 1848، توکویل هشدار داد که اروپا "بر یک آتشفشان خوابیده است... باد انقلاب می‌وزد و طوفان در افق پدیدار است". امروز دموکراسی در آمریکا در پیچ خطرناکی قرار گرفته گرفته است. پوپولیست‌ها در اروپا، آسیا و آمریکای لاتین سودای پیشرفت دارند. مستبدان در حال تثبیت قدرت خود هستند. شاید بدبین‌ترین متفکران لیبرال، آنقدرها هم باید، بدبین نبوده است.
جهانی‌سازی؛ هدفی درست در مسیری اشتباه؟
روزگاری سیاستمداران و اقتصاددانان از جهانی‌سازی به عنوان تنها گزینۀ پیش رو سخن می‌گفتند. روزگاری که در‌های کشور‌ها یکی پس از دیگری به روی هم گشوده و محدودیت‌ها یکی یکی برچیده می‌شدند. اما حالا که بیش از دو دهه از دوران طلایی جهانی‌سازی گذشته با پدیده‌هایی روبروییم مثل ترامپ و برکسیت که در‌ها را یکی یکی می‌بندند و محدودیت‌ها را سر جای خود باز می‌گردانند. چه شد که جهانی‌سازی با آن دورنمای روشن به چنین سرانجام تاریکی ختم شد؟
گفت‌وگو با اتین بالیبار
اتین بالیبار، فیلسوف فرانسوی، از چهره‌های برجستۀ پسامارکسیسم در دوران ماست. نژادپرستی از مهم‌ترین دغدغه‌های فکری اوست و هشدار می‌دهد که ترکیب این گرایش فکری با بازگشت تمایلات ملی‌گرایانه و اوج‌گرفتن سیاست‌های شبه‌فاشسیتی آیندۀ نگران‌کننده‌ای را برای ما رقم خواهد زد. بالیبار در این مصاحبه علاوه بر تشریح دیدگاه خود دربارۀ دنیای امروز، از کتاب‌های قبلی و دوران دانشجویی خود نیز یاد می‌کند.
مارسل گوشه، تاریخ‌نویسِ عصر رهایی
تاریخ پانصدسالۀ دموکراسی
یکی از تأثیرگذارترین متفکران معاصر فرانسه، مارسل گوشه، در یک کتاب عظیم چهارجلدی، کوشیده است گزارش تاریخی قانع‌کننده‌ای از پنج قرن گذشته فراهم آورد. محور کتاب او، چگونگی برآمدن دموکراسی در قرون جدید است. به اعتقاد گوشه دموکراسی، نه یک «چیز»، بلکه نوعی «کشمکش» بی‌پایان بین خودآیینی و دگرآیینی است و امروز، در عصر نئولیبرالیسم، دموکراسی در عین آنکه پیروزمندتر از همیشه است، به دامان بزرگترین بحران تاریخی خود افتاده است: بحرانِ بی‌آیندگی.
چگونه قیام‌های پوپولیستی می‌توانند لیبرال دموکراسی را سرنگون کنند؟
این روز‌ها حرف‌زدن از مصیبت‌هایی که گریبان‌گیر دموکراسی است، از همیشه آسان‌تر است. کافی است تلویزیون را روشن کنید، یا روزنامه‌ای را باز کنید و به محصول نهاییِ بزرگترین دموکراسی ادعایی تاریخ چشم بدوزید: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا که مدام دارد فحش می‌دهد، دروغ می‌گوید و هر روز پروندۀ تازه‌ای از فساد و بی‌بندوباری‌اش رو می‌شود؛ و درست به همین دلیل است که نیاز به اصلاح جدی دموکراسی امروز بیش از هر زمان دیگری حیاتی است.
هوش سیاسی و هوش مهندسی
گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد دربارۀ اینکه مارک زاکربرگ، مخترع فیس‌بوک، درصدد است تا در انتخابات سال ۲۰۲۰ نامزد ریاست‌جمهوری آمریکا شود. او مداوماً سفر می‌کند و در سخنرانی‌هایش وعده می‌دهد که برای همه‌چیز راه‌حل‌های فنی دارد. اما سابقۀ رئیس‌جمهور شدنِ یک مهندس در ایالات متحده، سابقۀ روشنی نیست. اولین و آخرین رئیس جمهور مهندس آمریکا، هربرت هوور، آدمی بود بسیار شبیه به زاکربرگ: بی‌روح، بدون توان همدلی، ناتوان در سخنرانی و البته احمق در سیاست.
    صفحه  از ۱۱
نگاه ویژه

چرا نمی‌خندیم؟

عبدالرحمن نجل‌رحیم، مغزپژوه
پرطرفدار