فرادید | تأملات - فلسفه

Faradeed

چگونه می‌توان در برابر سلطۀ پنهان مقاومت کرد؟
جامعه به‌عنوان کل کاذب

چگونه می‌توان در برابر سلطۀ پنهان مقاومت کرد؟

قل قعصد رهایی انسان‌ها را داشت، اما به جای آن، در قالب سلطه‌جویی‌های نهان، به خدمتِ پهن‌کردنِ دامی برای انسان‌ها درآمده بود. عقل با به جا نیاوردن هدف خویش و در عوض، خدمتگزاری به عنوان ابزار سلطه‌جویی، غیرعقلانی شده است.
ظهور و سقوط علم در یونان باستان

ظهور و سقوط علم در یونان باستان

آرمان‌گرایی فیثاغورث توسط افلاطون، مشهورترین شاگرد مکتب فیثاغورث توسعه بیشتری یافت و مورد اغراق قرار گرفت. افلاطون دنیای واقعی را آن‌گونه که با حواس درک می‌شود، توصیف ناکاملی از دنیای عقاید در نظر گرفت و باور داشت که فلاسفه نباید خود را درگیر دنیای واقعی کنند.
اجاره‌نشینی فکری
«ریشه‌های امتناع تفکر در ایران»

اجاره‌نشینی فکری

روش‌های بسیار متفاوتی برای درست اندیشیدن وجود دارد که نمی‌توان به آن‌ها عمومیت داد. روش اتخاذ شده باید با الگوی هویتی فرد همخوانی داشته باشد؛ در غیر این صورت هیچ روشی جواب نمی‌دهد.
فلسفه علیه شکاکیت

فلسفه علیه شکاکیت

اگوی استعلایی کانت با اگوی استعلایی هوسرل متفاوت است و اگوی استعلایی هوسرل در ادامه تحلیل قصدی بوده که در پژوهش‌های منطقی ارایه داد.
بازگشت ابدی نیچه
پیام‌آور خرابی‌ها

بازگشت ابدی نیچه

فقط فیلسوفی قدر می‌تواند مهار یک «حرف اضافه» را در دست بگیرد و آن را در زبانی دیگر جا بیاندازد. کاری که فردریش نیچه با واژۀ اوبر (über) کرد همین بود. در زبان آلمانی این واژه می‌تواند معنای «روی»، «فرای» یا «دربارۀ» بدهد.
فلسفه با ما چه می‌کند؟
روز جهانی فلسفه

فلسفه با ما چه می‌کند؟

فلسفه ما را متوجه افق‌ها می‌کند. مردم فلسفه را مستقیما از فیلسوفان نمی‌آموزند. پرتو دانش آنان غیرمستقیم به مردم می‌رسد. عقل آموختنی نیست. نوعی بهره‌مندی است و شاید فیلسوفان از آن بهره بیشتری داشته باشند و مردم را هم از آن مستفید می‌کنند.
حاکمیت عقل؛ سلطنت ترس
سرمایه‌گذاری برای «خردورزی» نیازمند چه ساز و کار‌هایی است؟

حاکمیت عقل؛ سلطنت ترس

«خردورزی» و «توجه به عقل» با مجموعه‌ای از امور در تقابل قرار می‌گیرد و هرقدر این عوامل در جامعه‌ای برجسته‌تر باشد خردورزی بیشتر به محاق می‌رود.
اگر بدانیم چطور تحت سلطه‌ درآمده‌ایم، شاید آزاد شویم!
دانش و قدرت

اگر بدانیم چطور تحت سلطه‌ درآمده‌ایم، شاید آزاد شویم!

فوکو در شانزده‌سالگی «تنها یک چیز را می‌دانست»: زندگی مدرسه برایش «محیطی محفوظ از تهدید‌های بیرونی» فراهم می‌ساخت. او به این افزود که کارکرد دانش این است که «حفاظی برای وجود فردی و درکی از جهان بیرون» باشد. دانش «ابزاری برای بقا از مجرای فهمیدن» است.
چطور می‌توان در جهان سکونت کرد؟
هایدگر می‌پرسد:

چطور می‌توان در جهان سکونت کرد؟

تأثیر پرجاذبۀ نوشته‌های مارتین هایدگر در دگردیسی سنت انتقادی و رادیکال غربی، بیش از هر چیز از بازشناسی دقیق و بدبینانۀ بی‌نوایی و بی‌خانمانی بشر در مدرنیته سرچشمه می‌گیرد.
فلسفه دانشگاه، کی هستم؟ چه می‌خواهم؟
فلسفه دانشگاه در گفتار‌هایی از احسان شریعتی، رضا ماحوزی و محمدرضا بهشتی

فلسفه دانشگاه، کی هستم؟ چه می‌خواهم؟

به نظر می‌آید در هویت دانشگاهی یک تلاطم و ناهمخوانی و پریشانی وجود دارد و این هویت دانشگاهی بخشی از یک کل است و در نتیجه این اختلال به هویت کل جامعه مربوط می‌شود.
علم چیست و مؤلفه‌هایش کدام‌اند؟

علم چیست و مؤلفه‌هایش کدام‌اند؟

انقلاب علمی بزرگ قرن هفدهم که با کار‌های دانشمندانی نظیر گالیله و کپلر آغاز شده بود و در نهایت با سنتز بزرگ نیوتن در علم فیزیک به اوج تکامل خود رسید، تحولات بسیار بزرگی در نحوه تقابل انسان با پدیده‌های طبیعت به وجود آورد.
عصر طلایی تمدن اسلامی
روزگاری که آزاداندیشی در کلام عقلی رو به پیش می‌رفت

عصر طلایی تمدن اسلامی

این ابتکارات مسلمانان که رشته‌ای به نام نحله‌نگاری است زیرا این فرض بوده که دیگران نیز اعتقاداتی متفاوت با ما دارند و ما باید آن‌ها را بشناسیم. این فرض در مسیحیت نبوده است. در آنجا معنای رستگاری پیوستن به مسیح است و هیچ راه دیگری نیست
هانا آرنت می‌پرسید: سیاست ارمغان انسانی است یا وضعیتی کور؟

هانا آرنت می‌پرسید: سیاست ارمغان انسانی است یا وضعیتی کور؟

بنا به استدلال آرنت، بخشی از برتری «کار» بر «زحمت» این است که کارْ انسان‌ها را از بی‌عالم‌بودن نجات می‌بخشد. کار فعالیتی برتر است، چون درانداختن جهانی مستحکم و ماندگار از ابژه‌هایی است که از آدمیان در برابر نیرو‌های طبیعت محافظت می‌کند.