فرادید | تأملات - فلسفه

Faradeed

بازگشت ابدی نیچه
پیام‌آور خرابی‌ها

بازگشت ابدی نیچه

فقط فیلسوفی قدر می‌تواند مهار یک «حرف اضافه» را در دست بگیرد و آن را در زبانی دیگر جا بیاندازد. کاری که فردریش نیچه با واژۀ اوبر (über) کرد همین بود. در زبان آلمانی این واژه می‌تواند معنای «روی»، «فرای» یا «دربارۀ» بدهد.
فلسفه با ما چه می‌کند؟
روز جهانی فلسفه

فلسفه با ما چه می‌کند؟

فلسفه ما را متوجه افق‌ها می‌کند. مردم فلسفه را مستقیما از فیلسوفان نمی‌آموزند. پرتو دانش آنان غیرمستقیم به مردم می‌رسد. عقل آموختنی نیست. نوعی بهره‌مندی است و شاید فیلسوفان از آن بهره بیشتری داشته باشند و مردم را هم از آن مستفید می‌کنند.
حاکمیت عقل؛ سلطنت ترس
سرمایه‌گذاری برای «خردورزی» نیازمند چه ساز و کار‌هایی است؟

حاکمیت عقل؛ سلطنت ترس

«خردورزی» و «توجه به عقل» با مجموعه‌ای از امور در تقابل قرار می‌گیرد و هرقدر این عوامل در جامعه‌ای برجسته‌تر باشد خردورزی بیشتر به محاق می‌رود.
اگر بدانیم چطور تحت سلطه‌ درآمده‌ایم، شاید آزاد شویم!
دانش و قدرت

اگر بدانیم چطور تحت سلطه‌ درآمده‌ایم، شاید آزاد شویم!

فوکو در شانزده‌سالگی «تنها یک چیز را می‌دانست»: زندگی مدرسه برایش «محیطی محفوظ از تهدید‌های بیرونی» فراهم می‌ساخت. او به این افزود که کارکرد دانش این است که «حفاظی برای وجود فردی و درکی از جهان بیرون» باشد. دانش «ابزاری برای بقا از مجرای فهمیدن» است.
چطور می‌توان در جهان سکونت کرد؟
هایدگر می‌پرسد:

چطور می‌توان در جهان سکونت کرد؟

تأثیر پرجاذبۀ نوشته‌های مارتین هایدگر در دگردیسی سنت انتقادی و رادیکال غربی، بیش از هر چیز از بازشناسی دقیق و بدبینانۀ بی‌نوایی و بی‌خانمانی بشر در مدرنیته سرچشمه می‌گیرد.
فلسفه دانشگاه، کی هستم؟ چه می‌خواهم؟
فلسفه دانشگاه در گفتار‌هایی از احسان شریعتی، رضا ماحوزی و محمدرضا بهشتی

فلسفه دانشگاه، کی هستم؟ چه می‌خواهم؟

به نظر می‌آید در هویت دانشگاهی یک تلاطم و ناهمخوانی و پریشانی وجود دارد و این هویت دانشگاهی بخشی از یک کل است و در نتیجه این اختلال به هویت کل جامعه مربوط می‌شود.
علم چیست و مؤلفه‌هایش کدام‌اند؟

علم چیست و مؤلفه‌هایش کدام‌اند؟

انقلاب علمی بزرگ قرن هفدهم که با کار‌های دانشمندانی نظیر گالیله و کپلر آغاز شده بود و در نهایت با سنتز بزرگ نیوتن در علم فیزیک به اوج تکامل خود رسید، تحولات بسیار بزرگی در نحوه تقابل انسان با پدیده‌های طبیعت به وجود آورد.
عصر طلایی تمدن اسلامی
روزگاری که آزاداندیشی در کلام عقلی رو به پیش می‌رفت

عصر طلایی تمدن اسلامی

این ابتکارات مسلمانان که رشته‌ای به نام نحله‌نگاری است زیرا این فرض بوده که دیگران نیز اعتقاداتی متفاوت با ما دارند و ما باید آن‌ها را بشناسیم. این فرض در مسیحیت نبوده است. در آنجا معنای رستگاری پیوستن به مسیح است و هیچ راه دیگری نیست
هانا آرنت می‌پرسید: سیاست ارمغان انسانی است یا وضعیتی کور؟

هانا آرنت می‌پرسید: سیاست ارمغان انسانی است یا وضعیتی کور؟

بنا به استدلال آرنت، بخشی از برتری «کار» بر «زحمت» این است که کارْ انسان‌ها را از بی‌عالم‌بودن نجات می‌بخشد. کار فعالیتی برتر است، چون درانداختن جهانی مستحکم و ماندگار از ابژه‌هایی است که از آدمیان در برابر نیرو‌های طبیعت محافظت می‌کند.
تراژدی، نتیجه سرپیچی از تقدیر

تراژدی، نتیجه سرپیچی از تقدیر

هر گونه تخطی و سرپیچی از تقدیر نتیجه‌ای جز تراژدی ندارد. از ادیپوس و آنتیگونه تا هملت و شاه‌لیر درس‌های عبرتی هستند برای آنان که از زمان درس می‌گیرند. روایت پیشامدرن رابطه‌ای برقرار می‌کند میان گذشته اسطوره‌ای و حال واقعی.
سه فلسفه زندگی در کتاب مقدس
روایت پیتر کریفت از ملال، رنج و عشق در کتاب مقدس

سه فلسفه زندگی در کتاب مقدس

به باور نویسنده، این سه کتاب هر یک گرایشی را انتقال داده‌اند: کتاب جامعه نگاهی منفی به جهان دارد و در بردارنده نوعی پوچ‌انگاری است، کتاب ایوب که مشهور است به شر و رنج جهان توجه دارد و غزل غزل‌های سلیمان نیز موضوعی عاشقانه دارد.
سلاح کشتار جمعی ریاضی
مدل‌های ریاضیاتی به منزلۀ سلاح‌های کشتار جمعی

سلاح کشتار جمعی ریاضی

الگوریتم‌های نامرئی و همه‌جا حاضر، در حال نابود کردن زندگی میلیون‌ها نفر هستند.