تصاویر| 10 کارگردان دست‌کم‌گرفته‌شده‌ی ژانر اکشن

سینمای اکشن همیشه راه منحصربه‌فردی برای جذب مخاطب انتخاب می‌کند. فیلم‌های اکشن با استفاده از صحنه‌های دلهره‌آور و پرخطر و حتی مرگ‌آوری که تماشایشان آدرنالین خون را بالا می‌برد، تماشاگرانی را که در جای امنی مثل خانه یا سالن سینما نشسته‌اند تحریک می‌کند و قلبشان را طوری به تپش می‌اندازد که هیچ ژانر دیگری توانش را ندارد. بهترین فیلم‌های اکشن تاریخ از جان‌سخت (Die Hard) تا جان ویک (John Wick) چیزی به نام «گریزگرایی» را ارائه می‌کنند که بسیاری آن را جوهره یا روح سینما می‌دانند. یعنی این فیلم‌ها طوری بیننده را سرگرم‌ و ذهن او را به خود جذب می‌کنند که برای چند ساعت هم که شده زندگی روزمره را فراموش می‌کنند.

وقتی به بحث فیلمسازی در ژانر اکشن می‌رسیم، به نام کارگردان‌های بزرگی برمی‌خوریم که برای دهه‌ها در این ژانر آثار قابل توجهی تولید کردند. نام‌های بزرگی مثل جیمز کامرون، جان مک‌تیرنان و کریستوفر نولان که امضای خودشان در این ژانر ثبت کردند و برخی از بهترین فیلم‌های اکشن تمام دوران را ساختند. از نام‌های نمادین ژانر اکشن که بگذریم، همیشه کارگردان‌های کم‌تر شناخته‌شده یا حتی شناخته‌نشده‌ای وجود دارند که تمام تلاششان را برای جلو بردن ژانر اکشن به سبک خودشان کرده‌اند. در ادامه 10 کارگردان دست‌کم‌گرفته‌شده‌ی ژانر اکشن را معرفی کردیم تا با خودشان و آثارشان بیشتر آشنا شوید.

10. لویی لتریر

لویی لتریر کارگردان فرانسوی است که در خانواده‌ای هنرمند بزرگ شد؛ پدرش بازیگر بود و مادرش طراح لباس. لویی کارگردانی را هم‌زمان با لوک بسون، یکی دیگر از فیلمسازهای خوش‌نام فرانسوی آغاز کرد. اولین تجربه‌ی کارگردانی لویی لتریر در ژانر اکشن با فیلم ترانسپورتر (The Transporter) رقم خورد که نقش اولش را جیسون استاتهام برعهده داشت و لویی در کنار کری یوئن کارگردان هنری فیلم بود.

شاید لتریر نام آشنایی برای عموم مردم و فیلم‌بازها نباشد اما بارها ثابت کرده است که در ژانر اکشن کارگردان قابلی است و از پس پروژه‌های بزرگ و فرنچایزها برمی‌آید. مثلا شاید ندانید که او کارگردان فیلم هالک شگفت‌انگیز (The Incredible Hulk) بود که به شکل‌گیری دنیای سینمایی مارول کمک بزرگی کرد. یا شاید این هم از نظرتان پنهان مانده باشد که او کارگردان آخرین قسمت از فرنچایز سریع و خشمگین (Fast and the Furious) هم هست. لتریر به‌عنوان یک کارگردان دست‌کم‌گرفته‌شده‌ی ژانر اکشن اگر خودش را در این مدیوم ارتقا دهد و درک فعلی‌اش از این ژانر را بهبود ببخشد آینده‌ی روشنی در پیش دارد.

9. بن ویتلی

بن ویتلی پیش از اینکه وارد عرصه‌ی فیلم و سریال‌سازی شود، تیزهای تبلیغاتی می‌ساخت. این کارگردان دست‌کم‌گرفته‌شده‌ی ژانر اکشن با ساخت فیلم‌های فهرست کشتار (Kill List) و گردشگران (Sightseers) سعی کرد با ترکیب‌ ژانرهای مختلف و وارد شدن به عرصه‌ی کمدی سیاه مهارت‌هایش را بهبود ببخشد. این آزمون و خطاها تا سال 2016 ادامه پیدا کرد و ویتلی با فیلم آتش آزاد (Free Fire) در ژانر کمدی اکشن استعدادهایش را به رخ کشید.

این فیلم به‌عنوان اولین تجربه‌ی ویتلی در ژانر اکشن واقعا تاثیرگذار است و در عین حال دستاوردی مهم برای این کارگردان محسوب می‌شود. حضور ستارگان بزرگی مثل بری لارسون، کیلین مورفی و آرمی همر در کنار فیلمنامه‌ای دقیق از آتش آزاد یک کمدی اکشن بی‌نقص و تماشایی ساخت. شاید آخرین فیلم ویتلی یعنی مگ 2: گودال (The Meg 2: The Trench) به اندازه‌ی اولین فیلمش قابل توجه نباشد و ایرادات زیادی هم به آن وارد باشد، اما وقتی جدیت اغراق‌آمیز فیلم را کنار بگذاریم، هنوز هم به یک اکشن سرگرم‌کننده می‌رسیم. در آینده وقتی دنبال آثار اکشن مدرن و جذاب می‌گردیم، ویتلی همان کارگردانی است که نامش خودنمایی می‌کند.

8. یالماری هلاندر

یالماری هلاندر کارگردان و فیلمنامه‌نویس فنلاندی است که در ژانر اکشن واقعا دست کم گرفته شده. او یکی از فیلمسازان بااراده و سرسختی است که حتی رد شدن درخواستش برای ورود به مدرسه فیلمسازی هم نتوانست جلوی عطش و شور و علاقه‌اش را به این حرفه بگیرد. هلاندر اعتبارش را با ساخت فیلم‌های کوچک و موفقیت‌های مداوم بدست آورد و توانست در نهایت با فیلم بازی بزرگ (Big Game) که فیلمنامه‌اش را هم خودش نوشته بود، بودجه‌ی قابل توجهی دریافت کند.

برای درک بهتر اشتیاق این کارگردان دست‌کم‌گرفته‌شده ژانر اکشن تنها کافی است فیلم سیسو (Sisu) محصول سال 2014 را تماشا کنید. این فیلم اکشن تاریخی و خوش‌ریتم به خاطر صحنه‌های اکشن و جلوه‌های بصری خلاقانه، هم از سوی مخاطبان و هم منتقدان مورد توجه و تحسین قرار گرفت. این فیلم کاملا پتانسیل تبدیل شدن به یک فرنچایز کامل را دارد و هلاندر هم کارگردانی است که به خوبی از پس آن برخواهد آمد.

7. رنی هارلین

رنی هارلین از همان اولین تلاش‌هایش برای فیلم‌سازی سراغ پروژه‌های پرهزینه و بزرگ رفت که مهم‌ترینشان کابوس در خیابان الم 4: استاد رویا (Nightmare on Elm Street 4: The Dream Master) بود که پرفروش‌ترین قسمت این فرنچایز شد. این کارگردان جسور همین مسیر را بعدها با فیلم‌هایی چون جان‌سخت 2 (Die Hard 2) و صخره‌نورد (Cliffhanger) با بازی استالونه ادامه داد.

بعد از فیلم جان‌سخت 2 که هنوز هم به‌عنوان یکی از بهترین آثار در ژانر اکشن شناخته می‌شود و واقعا هم پروژه‌ی سختی بود، هارلین اصلا از پا ننشست و به ساخت فیلم در همین ژانر و در چنین مقیاسی ادامه داد. قسمت دوم این فیلم شاید هرگز نتواند با قسمت اول برابری کند اما همچنان خوش‌ساخت و هیجان‌انگیز است. درباره صخره‌نورد هم همین موضوع صادق است. درباره کارهای جدید هارلین شاید چیز زیادی برای گفتن وجود نداشته باشد اما این کارگردان جسور و خلاق به خاطر موفقیت‌های گذشته‌اش باید بیشتر مورد توجه قرار بگیرد.

6. ایلیا نایشولر

ایلیا نایشولر کارگردان اصالتا روس است که در دوران کودکی همراه مادرش به لندن مهاجرت کرد. او کارش را ابتدا با ساخت موزیک ‌ویدیو برای یک گروه موسیقی راک آغاز کرد که خود خواننده اصلی‌اش بود. بعدها و در سال 2015 نایشولر در اولین تجربه‌ی فیلم بلند، هنری جان سخت (Hardcore Henry) را ساخت که تماما از دیدگاه نقش اصلی فیلمبرداری شده بود. دومین تلاش این کارگردان دست‌کم‌گرفته‌شده‌ی ژانر اکشن فیلم هیچ‌کس (Nobody) در سال 2021 بود که با موفقیت خیلی خوبی مواجه شد و در سال 2025 هم یک دنباله برایش ساخته شد.

فیلم هنری جان‌سخت که شبیه هیچ فیلم اکشن دیگری نیست که تا به حال دیده‌اید، جدا از سرگرم‌کننده بودن، نایشولر را به‌عنوان یک کارگردان توانمند در ژانر اکشن معرفی کرد که از ریسک کردن نمی‌ترسد. فیلم هیچ‌کس هم با بازی باب اودنکرک با الهام از سری فیلم‌های جان ویک ساخت شد و نسبتا قصه‌ی سرراست و ساده‌تری دارد اما نقطه قوت آن درگیری‌های خشن و ماندگاری است که کاملا تاثیر خودشان را می‌گذارند. از تمام تلاش‌های نایشولر مشخص است که او واقعا کارگردان خلاقی است و آینده‌ی کاملا روشنی پیش رو دارد.

5. نیل بلومکمپ

نیل بلومکمپ کارگردان و فیلمنامه‌نویس موفق اهل آفریقای جنوبی است که در اشکال مختلف رسانه تاثیرات زیادی از خود به جا گذاشته. او که از 16 سالگی در جلوه‌های ویژه دستی در هنر داشته، همیشه روحیه خلاق خود را در کارهایش نشان داده است. این روحیه در فیلم علمی-تخیلی اکشن منطقه 9 (District 9) که به سبک فیلم‌های یافت‌شده ساخته شده است، به خوبی خودش را نشان می‌دهد. منطقه 9 هنوز هم به‌عنوان یکی از بهترین اکشن‌های دهه 2000 معرفی می‌شود.

بلومکمپ دو فیلم به نام‌های الیسیوم (Elysium) و چپی (Chappie) ساخت که شاید به خوبی و موفقیت منطقه 9 نشدند اما همچنان از لحاظ بصری و جلوه‌های ویژه قابل توجه و تحسینند. بلومکمپ که فیلم‌هایش همیشه حس تازگی دارند و سرشار از خلاقیتند، به جایگاهی بالاتر از صرفا شناخته شدن به‌عنوان یکی از کارگردان‌های برتر قرن 21 نیاز دارد. حتی آن دسته از فیلم‌های او که از لحاظ روایی ایراداتی دارند هم از نظر فنی درخشانند و با جلوه‌های بصری واقع‌گرایانه بیننده را خیره می‌کنند. بلومکمپ واقعا یکی از استعدادهای درخشان سینماست و طرفداران فیلم‌های اکشن باید منتظر بازگشت او به ژانری باشند که این کارگردان را به نیروی خلاق سینما تبدیل کرده است.

4. لی ونل

لی ونل بازیگر، کارگردان و فیلمنامه‌نویس استرالیایی است که همیشه رابطه‌ی نزدیکی با رسانه و سرگرمی داشته و مشخص است که اصلا برای خلق کردن به دنیا آمده. موفقیت حرفه‌ای ونل با همکاری در ساخت فیلم اره (Saw) یکی از پرفروش‌ترین و تاثیرگذارترین فیلم‌های ترسناک مستقل تمام دوران آغاز شد. البته تا زمان ساخت و اکران فیلم ارتقا (Upgrade) که یک اکشن دلهره‌آور است، مخاطبان با استعدادهای کارگردانی او چندان آشنایی نداشتند. در این فیلم مهارت تکنیکی ونل به‌عنوان یک کارگردان اکشن کاملا مشهود است.

ارتقا با خشونت بیش از حد، سکانس‌های خلاقانه و بسیار سرگرم‌کننده یکی از بهترین فیلم‌های سال‌های اخیر است که ژانرها را به زیبایی با هم ترکیب می‌کند. توانایی بالای کارگردانی ونل در ژانر اکشن حتی در فیلم مرد نامرئی (The Invisible Man) محصول سال 2020 هم قابل مشاهده است. ونل با تمام آثاری که تا کنون ساخته و آثاری که در آینده خواهد ساخت، کاملا سزاوار دیده شدن و جدی‌تر گرفته شدن از سمت طرفدارانش است.

3. گارث اونس

گارث اونس جزو کارگردان‌های تازه‌کار ژانر اکشن محسوب می‌شود اما تازه‌کار بودنش به این معنا نیست که فیلم‌هایش ضعیفند یا آنطور که باید تاثرگذار نیستند. او که اهل ولز است، برای زندگی به اندونزی رفت و همانجا فیلم‌های درخشانی چون یورش: رستگاری (The Raid: Redemption) را ساخت و نامش را به‌عنوان یک اسطوره در ژانر اکشن تثبیت کرد. این فیلم با مبارزات نفسگیر تن‌به‌تن و مسلحانه و خشونتی عریان، از لحاظ بصری یکی از خیره‌کننده‌ترین آثار در ژانر اکشن محسوب می‌شود.

اونس قسمت دوم این فیلم را هم ساخت که در آن پا را فراتر گذاشت و هیجان بیشتری به ماجرا تزریق کرد. اونس این دو فیلم را با چنان تسلطی کارگردانی کرد که حتی اگر دست از فیلمسازی بکشد، باز هم تاثیرش را در تاریخ ژانر گذاشته است. اما خبر خوب اینکه این استعداد درخشان هنوز هم پشت دوربین قرار می‌گیرد و در جدیدترین اثرش با عنوان ویرانی (Havoc) ثابت کرد که هنوز هم می‌توانیم منتظر شاهکارهای دیگری از او باشیم.

2. جیمز وان

جیمز وان کارگردان استرالیایی است که بعد از نخستین تجربه‌ی کارگردانی‌اش با فیلم اره به یکی از چهره‌های شاخص وحشت مدرن تبدیل شد. اره به یک فرنچایز پرفروش و پرطرفدار تبدیل شد و این موفقیت به وان کمک کرد تا با جسارت بیشتری فیلم بسازد. درست است که وان بیشتر با فیلم‌های ترسناکش شناخته می‌شود اما بارها ثابت کرد که در ژانر اکشن هم توانمند است. او اولین بار با فیلم آکوامن (Aquaman) به این عرصه پا گذاشت که پر است از سکانس‌های اکشن خلاقانه و جزییاتی که با لحن فیلم کاملا هم‌خوانی دارد.

او در فیلم بدخیم (Malignant) که یک اثر ترسناک محسوب می‌شود هم از سکانس‌های اکشن نفسگیری استفاده کرد. علاوه بر این‌ها وان ساخت هفتمین قسمت از فرنچایز سریع و خشمگین را هم برعهده داشت که در مجموع یکی از بهترین قسمت‌های کل این مجموعه‌ی طولانی‌مدت محسوب می‌شود. وان در یک کلام کارگردان چیره‌دستی است، چه در ژانر وحشت و با فیلم‌های ترسناکی که لرزه بر اندامتان می‌اندازد و چه در اکشن و فیلم‌هایی با سکانس‌های نفسگیر و مهیج.

1. مایکل بی

مایکل بی، کارگردان و تهیه‌کننده‌ی آمریکایی، اصلا زاده شده است تا نامش در هالیوود ماندگار شود. پیش از آنکه بی با فیلم پسران بد (Bad Boys) با بازی ویل اسمیت و مارتین لارنس ساختن فیلم بلند را آغاز کند، مثل نایشولر موزیک ویدیو و تیزرهای تبلیغاتی می‌ساخت. بعد از پسران بد بی با قدرت به فیلمسازی ادامه داد و آثار موفقی از خود به یادگار گذاشت. فیلم‌هایی که مایکل بی می‌سازد ویژگی‌های شاخصی دارند و کاملا منحصربه‌فردند تا جایی که حتی اگر نامش را در تیتراژ نبینیم، می‌فهمیم که او سازنده‌ی آن اثر است.

بی برای اکثر فیلم‌هایش نقدهای خوبی دریافت کرد و با تحسین مواجه شد اما وقتی نوبت به ساخت یک فیلم اکشن می‌رسد، کم‌تر کارگردانی را می‌توان مثل او پیدا کرد که کارنامه‌ی قابل اتکایی داشته باشد. با وجود اینکه تمام فیلم‌های بی به یک اندازه درخشان و موفق نبودند، اما او را قطعا می‌شود یک کارگردان دست‌کم‌گرفته‌شده‌ی ژانر اکشن دانست که واقعا پرکار و خستگی‌ناپذیر است.  

منبع: مجله مایکت