حسینعلی ملاح؛ پایه گذار فرهنگ موسیقی در ایران

حسینعلی ملاح؛ پایه گذار فرهنگ موسیقی در ایران

حسینعلی ملاح در نوازندگی ویولون از تکنیک بسیار خوبی برخوردار و صاحب سبکی خاص و دلپذیر بود. بعد‌ها به سه تار علاقه‌مند شد و در سال‌های پایانی عمر بیشتر با این ساز به راز و نیاز می‌پرداخت.
کد خبر: ۸۲۵۸۳
بازدید : ۵۴۴۵
۲۸ تير ۱۳۹۹ - ۱۲:۵۵
حسینعلی ملاح؛ پایه گذار فرهنگ موسیقی در ایران
 
حسینعلی ملاح، پژوهشگر و محقق گرانقدر معاصر که عمری را در مسیر اعتلای فرهنگ موسیقی ایرانی کوشید و در این زمینه آثاری ارزشمند به جامعه ادب و هنر ارایه کرد و راه را برای پدید آمدن فرهنگ و ادبیات موسیقی قدیم و جدید ایران هموار ساخت.

ادیبان و مفسران ایرانی اگرچه در ۱۰۰ سال گذشته، شمارشان اندک بوده اند، اما در جریان رشد و پرورش موسیقی نقشی تاثیرگذار ایفا کرده اند. با سر و سامان گرفتن هنرستان‌های موسیقی، رواج شیوه‌های علمی و تحقیق و بررسی نیاز به فراهم آوردن ادبیات ویژه برای آن، فزونی گرفت و سبب پدید آمدن چند پایگاه و منبع تفسیری شد.

در ۱۳۱۷ خورشیدی نخستین مجله موسیقی انتشار یافت و در واقع نخستین سنگ بنای ادبیات موسیقی رقم خورد. در سال‌های بعد شمار نشریات موسیقی افزایش یافت. جدا از ۲ کتابِ تاریخ و تفسیر موسیقی از سعدی حسنی، چند نشریه موسیقی دیگر نیز منتشر شد.

مجله چنگ را انجمن موسیقی ملی در ۱۳۲۵ خورشیدی انتشار داد و در ۱۳۲۱ ماهنامه موزیک ایران سر برآورد که نخستین نشریه‌ای به شمار می‌آید که بدون حمایت دولتی انتشار یافته است و همزمان با آن روزنامه زنگ را حسینعلی ملاح از هنر آموزان هنرستان موسیقی ملی انتشار داد، پژوهنده‌ای که در سایه مانده است.

زندگینامه حسینعلی ملاح
حسینعلی ملاح در ۱۳۰۰ خورشیدی در بندر گز چشم به جهان گشود. پدر او از کارمندان وزارت کشور بود و مادرش بانویی فاضله بود، به طوریکه در مدرک تحصیلی او قید شده بود: «مقام عربیتش به ادبیت رسیده است.»

ملاح از بدو طفولیت استعداد خود را در زمینه هنر موسیقی و نقاشی بروز داد، در کودکی فیلم‌های صامت چارلی چاپلین را بنا به ذوق و ابتکار خود نقاشی می‌کرد و با منعکس ساختن تصاویر به وسیله نور چراغ برروی دیوار اتاق خود، همسایگان را سرگرم می‌ساخت.

ملاح تحصیلات ابتدایی و سه ساله نخست متوسطه را به علت شغل پدر در شهر‌های مختلف گذراند و موفق به اخذ دیپلم شد، اما بعد‌ها تحصیلات خود را در هنرستان موسیقی ملی ادامه داد.

ملاح خواهرزاده، حسینعلی خان وزیری نقاش معروف و از شاگردان طراز اول کمال الملک و استاد علینقی خان وزیری که به حق باید او را پدر موسیقی علمی سده اخیر ایران دانست، بود. حسینعلی ملاح در دامان چنین خانواده فاضل و هنرمندی پرورش یافت.

حسینعلی خان وزیری، چون دید که خواهرزاده اش در رشته نقاشی صاحب استعدادی سرشار است به او پیشنهاد کرد تا هنر نقاشی را به عنوان حرفه اصلی خود انتخاب کند، اما ملاح جوان هر وقت صدای ساز را می‌شنید از خودبی خود می‌شد و احساس می‌کرد، نسبت به هنر موسیقی گرایش بیشتری دارد.

از این رو ویولونی تهیه کرد و مبادی موسیقی و روش نوازندگی با این ساز را نزد استاد علینقی خان آموخت و بعد‌ها نزد استاد ابوالحسن صبا با جدیت تمام به تکمیل هنر نوازندگی ویولون پرداخت.

او برای بالابردن سطح تکنیک نوازندگی خود سال‌ها بر اساس روش‌های غربی تمرین کرد و موفق شد به عنوان نوازنده اول ویولون در ارکستر انجمن موسیقی ملی که زیر نظر استاد روح الله خالقی اداره می‌شد، همکاری کند و مدت‌ها سولیست برنامه‌های رادیویی بود و آواز هنرمندانی نظیر غلامحسین بنان و عبدالعلی وزیری را همراهی می‌کرد.

حسینعلی ملاح در نوازندگی ویولون از تکنیک بسیار خوبی برخوردار و صاحب سبکی خاص و دلپذیر بود. بعد‌ها به سه تار علاقه‌مند شد و در سال‌های پایانی عمر بیشتر با این ساز به راز و نیاز می‌پرداخت. در نواختن سه تار هم شیوه‌ای بس دلپذیر داشت و ضمن اجرای آواز‌ها و قطعات ضربی از آکورد‌های متناسب با موسیقی ایرانی بهره می‌برد، به طوری که شنونده ساز خود را تحت تاثیر قرار می‌داد.

آثار برجای مانده از ملاح
ملاح، افزون بر این‌ها عاشق مطالعه و نوشتن درباره آثار فرهنگی و هنری ایران و دیگر نقاط جهان بود. نخستین اثر خود را در ۲۰ سالگی به نام «مشت زن» نوشت و با هزینه شخصی آن را چاپ و منتشر کرد. پس از مطالعات لازم و به دست آوردن پختگی کافی مقالات بسیار ارزنده‌ای نگاشت که بیشتر در مجلات موسیقی، مروارید، جهان نو و هنر و مردم به چاپ رسیده است.

حسینعلی ملاح از جمله موسیقیدانانی بود که به تحقیق در تاریخ موسیقی واژه نامه‌ها و فرهنگ‌های موسیقی و سازشناسی می‌پرداخت و آثاری دراین زمینه از خود به جاگذاشته است.

پیوند شعر و موسیقی، تاریخ موسیقی نظامی ایران، ترجمه انجمن دوستی، ترجمه تفریح، ترجمه دختران فضل فروشی به همراه چهار نمایشنامه دیگر از چهار نویسنده دیگر، ترجمه مشت زن، ترجمه موناوانا و ۲نمایشنامه دیگر، حافظ و موسیقی رسانه موسیقی بهجت الروح تاریخ موسیقی ایران، زندگی و آثار غلامحسین درویش، سرگذشت کامل وزیری، شرحی بر رساله موسیقی جامی، فرهنگ ساز‌های (دایره المعارف سازشناسی ایران)، نمایشنامه‌های زنده باد زندگی و ملکه ویکتوریا، شرح موسیقایی ۱۲۹ غزل حافظ و مجموعه مقالات حسینعلی ملاح از تالیفات او به شمار می‌رود.

کار‌های پژوهشی حسینعلی ملاح
کار‌های پژوهشی حسینعلی ملاح در رده‌های مختلف جریان یافته است. از جمله در زمینه پیوند شعر و موسیقی، بررسی رساله‌های قدیمی موسیقی از جمله رساله جامی، تاریخ نگاری انواع مختلف موسیقی و فرهنگِ ساز‌ها است. این پژوهش‌ها گاه به صورت رشته مقالاتی در نشریات موسیقی و گاه به صورت کتاب‌های مستقل انتشار یافته است.

از میان رساله‌های قدیمی، بررسی‌های ناقدانه او درباره رساله موسیقی جامی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. رساله جامی که در مجله موسیقی انتشار یافت که حسینقلی وزیری در نامه‌ای کوتاه برای او نوشت: «شرحی را که بر رساله جامی نوشته اید، با دقت خواندم.

دور از هرگونه تعارف و جانبداری الحق کوششی سودمند و تحقیقی عالمانه انجام داده اید. من تا بحال کم‌تر رساله‌ای در زمینه موسیقی قدیم ایران تا این پایه منقح و پاکیزه و روان و عاری از اشتباه دیده ام. اگر این شیوه تحقیق تعمیم پیدا کند، موسیقی شناسان این روزگار و روزگاران آینده بهتر می‌توانند از متون قدیمی بهره‌مند شوند.»

حسینعلی ملاح بیش از ۵۰ سال در جامعه در حال تحول ایران به کار پژوهش و آموزش پرداخت و راه را برای پدید آمدن فرهنگ و ادبیات موسیقی قدیم و جدید ایران هموار کرد.

سرانجام حسینعلی ملاح
حسینعلی ملاح هنرمند ارزنده و محقق گرانقدر که عمری در اعتلای فرهنگ موسیقی ایرانی کوشید و در این زمینه آثاری ارزشمند به جامعه ادب و هنر ارایه کرد به دلیل بیماری در ۱۳۷۱ خورشیدی دیده از جهان فروبست و عالم هنر و ادب ایران را در غم جانکاهی فروبرد.

منابع:
۱. تاریخ موسیقی حسن مشحون جلد ۲،
۲. واژنامه موسیقی جلد ۳ مهدی ستایشگر، صفحه ۵۱۶
ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
نگاه
تازه‌‌ترین عناوین