اسفندیار احمدیه؛ پدر انیمیشن ایران

اسفندیار احمدیه؛ پدر انیمیشن ایران

اقدام احمدیه باعث شد که در مدت کوتاهی، انیمیشن در ایران به چنان جایگاه و پیشرفتی دست یابد که بتواند حتی به سینما‌های کشور‌های منطقه نیز نفوذ کند و اینگونه یک هنرمند با خلق آثار بی بدیل چنان خدمت بزرگی به فرهنگ و هنر خود انجام دهد.
کد خبر: ۹۰۲۸۵
بازدید : ۷۰۱۸
۱۸ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۱:۱۷
اسفندیار احمدیه
 

اسفندیار احمدیه یکی از برجسته‌ترین چهره‌های انیمیشن ایران و نخستین سازنده این هنر در ایران بود که به دلیل خلق آثار کم‌نظیری در این زمینه به پدر انیمیشن ایران شهرت یافت، ثبت مناظر طبیعی و توجه به مضامین مذهبی از جمله ویژگی‌های آثار وی است. واژه انیمیشن از زبان لاتین و به معنای حرکت درآوردن تصویر است در ایران این واژه با نام پویانمایی عنوان می‌شود.

فیلم‌های انیمیشن، حرکت جسمانی و اندامی را به گونه‌ای تصویری، بازسازی می‌کنند و برخلاف فیلم زنده از انعطاف بیشتری برای کاربرد خلاقانه حرکت برخوردار است به عبارت واضح تر، انیمیشن با کند و تند کردن حرکات یا کاربرد طنزآمیز یا بیانگرایانه آن، می‌تواند توانایی‌های جسمانی را جلوه‌ای اغراق آمیز ببخشد، هنر انیمیشن نیز از همین جا آغاز می‌شود.

این صنعت در ایران تا ۱۳۱۰ خورشیدی فاقد امکانات تولید فیلم انیمیشن بود، اما فردی که توانست نخستین حرکت را در این حوزه به وجود آورد، اسفندیار احمدیه بود که نخستین نقاشی کارتون را به صورت اسلاید ساخت و سپس آن را به صورت نقاشی متحرک درآورد.

این فیلم ملانصرالدین نام داشت و اینگونه اسفندیار احمدیه با ساخت انیمیشن ملانصرالدین نخستین سازنده این هنر در ایران شد.
 
این اقدام احمدیه باعث شد که در مدت کوتاهی، انیمیشن در ایران به چنان جایگاه و پیشرفتی دست یابد که بتواند حتی به سینما‌های کشور‌های منطقه نیز نفوذ کند و اینگونه یک هنرمند با خلق آثار بی بدیل چنان خدمت بزرگی به فرهنگ و هنر خود انجام دهد.

زندگینامه

اسفندیار احمدیه در ۱۳۰۷ خورشیدی در تهران دیده به جهان گشود، پدر وی یکی از سرشناس‌ترین پزشکان طب سنتی و نخستین مشوق احمدیه در امر هنر بود، اما وی از همان دوران کودکی با مشکل در شنوایی و تکلم روبه رو شد به همین دلیل بعد از پایان ششم ابتدایی پدرش که نگران فرزند بود و استعداد شگرف و روحیه جستجوگرش را می‌دید، ابتدا او را به کارگاه نجاری فرستاد و سپس او را نزد اصغر پتگر در کلاس نقاشی ثبت نام کرد.
 
آموزش رنگ و روغن و آبرنگ را نزد او کامل کرد و در ۱۳۲۶ راهی هنرستان کمال الملک شد و نزد شاگردان کمال الملک به تعلیم این دانش پرداخت به همین دلیل مضامین تابلو‌های اسفندیار احمدیه نیز همان حال و هوای آثار کمال الملک و شاگردان وی را دارد؛ که از جمله می‌توان به تصاویری از طبیعت، زندگی، کار، آداب و سنن مردم عادی، تک چهره سازی، طبیعت بی جان، مصور کردن قصص دینی، حماسی و فولکلوریک اشاره کرد؛ بنابراین احمدیه را باید در زمره پیروان مکتب کمال الملک به حساب آورد. احمدیه برای تکمیل دانسته‌های خود به کشور‌های مختلفی سفر کرد و بر دانش خود افزود.
 
اسفندیار احمدیه در جوانی

ورود به عرصه صنعت انیمیشن

اسفندیار احمدیه خالق قدیمی‌ترین انیمیشن تولید شده در ایران به نام 'ملانصرالدین بود وی که با عنوان نخستین سازنده این صنعت در ایران شناخته می‌شود در ۱۳۳۹ خورشیدی با همکاری جعفر تجارتچی کاریکاتوریست قدیمی و پرویز اصانلو واحد نقاشی متحرک وزارت فرهنگ و هنر را راه اندازی کردند و در این دوره فیلم قمر مصنوعی به کارگردانی اصانلو ساخته شد.
 
طراحی و نقاشی این فیلم را اسفندیار احمدیه بر عهده داشت. از آنجا که امکانات لابراتواری وجود نداشت، این فیلم برای ظهور و چاپ به انگلیس فرستاده شد.

مدت نمایش آن پنج دقیقه بود. بدین ترتیب احمدیه با خلق این آثار به بانی انیمیشن در ایران و پدر پویانمایی ایرانی معروف شد و نام خود را به عنوان بنیانگذار نقاشی متحرک در ایران به ثبت رسانید. احمدیه ۲فیلم ملانصرالدین و قمر مصنوعی را با مداد طراحی کرده و به مدت ۲ دقیقه به حرکت در آورده بود.
 
از دیگر نخستین آثار وی می‌توان به طراحی و نقاشی و کارگردانی فیلم «اردک حسود»، «خوشه گندم»، «خروس بی محل» و نقاشی فیلم «بادبادک به کجا می‌روی؟» به کارگردانی افخم ماکویی اشاره کرد. انیمیشن‌های این هنرمند نامدار نه تنها فراموش نشدنی هستند، بلکه حاوی تعابیر جالب اجتماعی نیز هستند و از این نظر برخی از این آثار با وجود اینکه سال‌ها از ساخت آن‌ها می‌گذرد، اما همچنان مورد توجه قرار دارند.
 
آسیه هندی تهیه کننده و انیماتور آرامش درونی و علاقه عجیب احمدیه را رمز خستگی ناپذیری او در خلق آثار هنری می‌داند و می‌گوید: میهن‌دوستی احمدیه باعث شد که برای انیمیشن، سبک ایجاد کند. کار‌های اولی‌اش بیشتر فانتزی هستند و به روش قدیم والت دیزنی، اما بعد‌ها سعی می‌کند، تنها ایرانی طراحی کند.
 
چیزی که فقط زاده ذهن خودش باشد نه برگرفته از طرح‌های دیگر کشور‌ها و به این امر اصرار می‌ورزید و از ما هم می‌خواست کپی نکنیم، خودمان بکشیم، ایرانی بکشیم. کاری که واقعاً سخت است، چراکه ایده‌آل‌های ما همه خارجی هستند.
 
تقدیر از اسفندیار احمدیه

ویژگی و اهمیت آثار

از جمله ویژگی‌های آثار این هنرمند خلاق این بود که بسیاری از آثار وی آثاری خیالی بودند، اهتمام به مضامین مذهبی نیز از دیگر ویژگی‌های آثار وی است. به عنوان مثال، می‌توان به تابلوهایی، چون شهادت امام حسین (ع)، روایت اصحاب فیل، علی (ع)، ضامن آهو و صحنه خیالی او از روز قیامت را نام برد.
 
یکی دیگر از مضامین کار‌های هنری احمدیه ثبت مناظر طبیعی متعدد از چشم انداز‌های اطراف تهران و دیگر نقاط ایران بود، او مناظری را برای همیشه در قاب تابلوهایش ثبت کرده که دیگر نشانی از آن‌ها در حومه تهران و حتی سایر نقاط دورتر وجود ندارد.
 
از چنین دیدگاهی، منظره نگاری‌های وی اسناد معتبری در ثبت چشم انداز‌های ایرانی محسوب می‌شوند. این هنرمند نامدار همچنین لحظات روزمره زندگی، کار، معیشت، آداب و سنن و فرهنگ جامعه ایرانی دهه‌های ۳۰ و ۴۰ را ثبت کرد و با این اقدام خود اسناد مهمی در مطالعه و شناخت جامعه ایرانی در طول یک سده گذشته برجای گذاشت و در این راه تلاش‌های بسیاری انجام داد.
 
پروین دخت مهاجر همسر اسفندیار احمدیه در خصوص تلاش و پشتکار وی می‌گوید: او از ۲۴ ساعته شبانه روز تنها ۸ ساعت استراحت می‌کرد و نیمی از زمان خود را به خلق آثار نقاشی و نیمی دیگر را صرف انیمیشن می‌کرد؛ او خستگی ناپذیر، امیدوار، عاشق هنر و کارش بود و از اینکه دچار نقص در گویایی و شنوایی بود، اعتراضی نمی‌کرد.
 
این هنرمند توانا در ۱۳۷۰خورشیدی نیز از طرف شورای ارزشیابی هنرمندان کل کشور نشان درجه یک هنری را دریافت کرد و همچنین به دلیل سال‌ها تلاش در زمینه فعالیت‌های هنری در ۱۳۸۷ خورشیدی از طرف مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی مورد تقدیر قرار گرفت و در ۱۳۸۴خورشیدی از طرف انجمن سینمایی فیلم سازان انیمیشن ایران (آسیفا) به عنوان پایه گذار انیمیشن در ایران شناخته شد.

سرانجام این هنرمند فقید انیمیشن ایران در ۱۷ بهمن ۱۳۹۰ خورشیدی به دلیل کهولت سن دیده از جهان فروبست.
برچسب ها: انیمیشن سازی
ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
از میان اخبار
نگاه
تازه‌‌ترین عناوین